274

furts

fitirn disserentem: d) „Id igitur religio, inquit„ 'ille , cultusque divinus primum habet, quod„ita cuilibet homini exercendum hoc officium„incumbat, ut quivis per se ad id concurrere„debeat, nec idem alterius vicariam operam„ita admittat, ut quis eo se plane abdicare,„idemque in alterum transferre queat, adeo-„ que, ut quis pro altero cultum divinum ex-„ereendum in se recipiat, hoc sacrorum plane„incurioso, ac nihilominus ex alterius opere„fructum cultus divini, percipiat. Id nam-que officium cuilibet inharet, quatenus crea„tura Dei mente praedita existit, eoque inso-lubili nexu animam ratione praeditam con-sequitur, qua in redissert cura nostrs animae„a cura corporis, quod hujus quidem custo-„diam alteri committere possimus, ita ut 6 se„cus quid eidem accedat, culpa soli curatori„aut custodi, non nobis imputari possit. „Hactenus ille:

§. III. Princeps igitur, qua homo est,eandem, quam quilibet probus privatae sor-tis, majori tamen adhuc cum contentione,sibi acquirere debet de rebus divinis cogni-tionem. Eadem vero vel naturalis est vel re-velata. Illam quatuor praecipue pronuntiatisniti, cum Grotio e) asserimus. Primum est,Deum esse & esse unum: Secundum, Deumnihil esse eorum, quae videntur, sed his ali-quid sublimius: Tertium, a Deo curari reshumanas, & Tquiffimis arbitriis dijudicari.Quartum : Deum opificem esse rerum omni-um extra se. Hisce religionis principiis nontantum instructus, sed & convictus esse debet,cum insignes ejusdem effectus non tantum quahomo, sed & qua princeps inde sortiatur.Inter effectus praecipuos sunt (i) securitasconscientia:. Injustitia enim seu neglectus illereligionis tormenta & lanienas parat, qualesin tyrannorum pectoribus deserit Plato.Adeo etiam Deum inimicum cpnterntus hichabet, ut saepe judicii sui vi™ in .hac vita re-praesentet, quod multis exemplis historia do-cent f) (2) propries tranquillitatis munimentum ,idque vel respectu subditorum. Minus enimtimebit populus injuste tractari a principe,quem religiosum credat; vel respectu extero-rum; g) Ad amicitias enim conciliandas, qui-bus ut singuli, ita & populi ad multas res opushabent, multum valet opinio de justitia & re-ligione principis. Nemo enim iis se facileadjungit, qui jus, fas, fidem vilia putant, b )

H. IV. Non male ergo religionem con-taminatam, ad omnium pertinere injuriam,dixere Imperatores l. 4. /. 1. c. de hareticis &tnaniebeeis, neque injuste, religio erga Deumjuri gentium adseribituf a Jureconsulto l. 2.ff.de jufl. fur. Ignorat enim justitiam,

Cap. II,

qui religionem Dei non tenet; c 5 uor ^ tll r.enim potest eam nosse, qui unde ori ^ignorat, inquit Lactantius, fast- L- .^sHinc illae lacrymse: Atheismus leih non |j etantum, sed & pestis humana: societatis> ^

enim religionem, & sic tolles nexum hom 1 "^

tolles concordiae vinculum, tolles'secur*actionum humanarum, k)

§. V. Quid si jam contingat,dam principes, qui jure sibi a divino 13 ce .

concesso abutuntur, imaginemque sju-^ j

pto atheitmo confpurcent, an ipso j ul " e ^, sir e

in-

dignos reddant majestatis summae cba 1 ” 3 ^

Habuit certe summa potestas acerrimos ^genere oppugnatores, asserentes,non amplius gerere Dei personam vicaria® » i

elsd-hiii' /In/In+mr, nfl TVF/^f\ Onim O/'/'aHiC ^

vitiis deditus est. Non enim accedit‘poli-tione ad naturam originis sua:, sed eide 11 (S ,trariatur. Verum habet & hicstas cur divinam Majestatem venerari oqua; etiam improbis & sceleratisimmunitatem ab invasioffibus largitUp.3.tur. Nonenimresisti vult&discolistfd #?pflnec injuriam inserentibus 1. Sam. 8- ^ 0$que Deus aliam obedientise principis 3 .

tis debitse addit rationem, quam eX

nenti a se illis concessa, nulla ratiofl 0

f

is-

tis vel impietatis eorum habita. I )

§. VI. Sed hrec ratione subdibus omnibus resistendi licentiaadeiDP fsunto. Quseritur jam, an scelerapum, inter quae crassam religionis 15

ignorantiam refero, impunita maneas pfijjj

utique inforo soli, (i)cum necexscV^F

cipibus aut gentibus jus fit propter vl 0b 11jus natur* gentiumque poenam aviol at ^poscere. Sunt enim gentes inter sc

a quibus in aliojudicii hoc exerceri nequit

aequales invitos P e {^0 ^

F'

enim vis judiciorum statum impe r *r r 0°.parentium. Si igitur cum hac cran 3 - e ]evnis ignorantia non fuerit conjuncti 0 e pi^jus alterius violantium, cessabit

ab illis exigenda. (2) Eo quoque d> ßprocessit dementia, ut etiam falsch . 3 ji

di^su*'

. Ac. l e ' >1-

,tl'

que religione conceptus , in hac v ’ l ,Ljonitos relinquat, modo & falsa iH a

quo modo sufficiat pro vinculo h° L „ t] e t

' - ioosfrntst 6 :

ter se. Hinc nec Cananseos vici

,S VI r ner«''';vas scP er sed ^

populos pridem jam ad pravas i“r' 0 ^delapsos statim puniendos judicavi»demum, cum hanc culpam magnis jcumulassent. Genes. XV. v. 16. * n , 5 ^severius animadvertit vindicta dt ^jtii* j

destinata animi conscientia, divin 0 pt 'i

-un c ’ rt sl> n '

amussi contrarium sibi constitn erU -? C, iö sl11

aut cacodaemonias, quos talesaut vitiorum nomina, aut homi sie5/

d) TJbr. de Habitu Religionis Christian x. ai PatiamCiv. §. 2. p, 8-5».

e) Grot. de J. B, & P. L. 2. cap. 20. num, t.& 2.k) Grot. dej. B. & P. Prokg. %. fo. Non desunt

exempla. Quid in CarololX. Rege Galli® 8 cAutore Parisiensis laniente acciderit, memoratThuanus, eum scii, cruciatibus conscienti* la-niatum fuisse continuis annis duobus,quos tan-tstm supervixerat. Thuanus L.y?. ad A. 1 f77•

g) Artes H i de Repuhl. c. II,

h) Grot, de J. B. & P, P roleg. §. 27.

i) Jus a Jove derivari ab aliis, doc et ^

B. & P. Prolegom. , „friis

k) Qus causa fuit, cur Lucilius v d^’sßf

cula conjectus, & supplicio cap ^

fuerit. Gramond. L- HistostP'

Conf. pluribus Vir celeberrimi ^

Trabi, de Interejfe Principufft. f

l ) Dn. Bectran. in differt, de Susp e $'rannid ,. & citat. D. M. c. 4-argumenta Monarchomachorun 1peries.

vi

lei

ca;

hl

id

ob'

kn

h

de

i

Vis

Da,

llO:

ies

Ult

Ve:

ilii

kii

ki

»b

l ifr.

iis

«Hi

S«

*hf

Qi

3 p (

<llll

9 Ui

%

As

sct

sin

9 U

fidi

Hio

l 7 .hir

«ici

? dl]

'b,

iiiti

difl

Ad

t;

t«!