2Z2

M.

Cap. 11

dis injuriis quas in se committuntur; Deorumenim injurias Diis cur ce efie , ctf perjurium fatisDeum habere ultorem dicitur l. 2. C. de rebuscreditis. Facilis igitur jam erit, de Hispano-rum crudelitate in Atapalipam Regem genti-lem, ob rejectam ab hoc christianismi veri-tatem, exercita, decisio.

§. XXIV. Sequuntur accidentalia fi-dei; cultus nimirum ille externus, qui riti-bus ecclesiae, statutis, ceremoniis absolvi-tur. Sane fi Magistratui potestas competitinquirendi, an verbo divino omnia ex assecorrespondeant, an e re pietatis propagan-dae sit, addere certam cultui externo formamaut eandem pro utilitatis conceptu imminue-re, directiva quoque illa seu architectonicaprtesupponitur externorum sacrorum in prin-cipe philosophia. Talem vero circa dispo-sitionem externi cultus, tanquam accidenta-lium, potestatem principi jam facilius con-cedi posse, credo, ubi potestatem circa essen-tialia fidei justam , non tantum admisimus,sed & authenticis demonstravimus argumen-tis. Superflua igitur erit ulterior probatio,cum insuper plurimi jam in demonstrationejuris circa externa religionis, summo Magi-stratui competentis desudaverint Doctores &JCti. y) Ne vero sicco nimis pede id tran-seamus, breviffimis tantum pr$cipuam argu-mentorum vim hic tetigisse juvabit. Pri-mum /mw natum est , quo omnis actio exter-na ad salutem reipublicce dirigenda est, cujuscum dispositionem princeps totam habeat,habebit etiam dispositionem cultus externi,qui non nisi actio externa est. Alterum estjuris divini. Ita David de Levitarum mune-ribus, de arca foederis aliisque externis le-gem tulisse, legitur 1. Paralip. XIII. v. 2.Salomonem, vi juris circa externa sacrorum,de templi structura, de festi indictione, deLevitarum officiis, disposuisse constat exII. Paralip. c. 2. ad 6. Josaphat jejuniumindixit toti Israeli , II. Paralip. 20. v. 3.Exempla horum Regum ipsi Christiani orbisImperatores Constantinus, Theodosius, Ju-stinianus imitati, legibusque a se conditis ab-unde demonstrarunt, quanta his principibuscura fuerit externi cultus, ex illa directivasacrorum philosophia promanans. Quo re-fer titulos codicis Tit. 2. de sacrosanctis eccle-fiis & de rebus & de privilegiis earum. Iit. Z-

y) Choppinus de Sacra Politia, Marea in Concor-dia Sacerdotii & Imperii. Marcus Anton, de Do-minis de Rep. Ecclej. Grot. de jure AJajcfi. circasacra aliaque.

z) Conf. Eitel Friedrich von Heer den, in derGrund-Feste des Heilig. Römischen Reichs, Pro-cent. sag, 7.

0$vdi 0 :

de episcopis & clericis ctfe. &b caftrenfi peculio &c. Tit. 4. de e P l l cu . ,dientia & diverfis capitulis, Iit - 8- nem ^fignnm servatoris humi vel in filice Qj ^more , aut sculpere aut pingere,his qui in ecclefiam confugiunt , vel ibi e,

IS ne quis ab ecclesia abflrahatur.

■

§. XXV. Quid hodie obtineatiReligionis Christianas ruptura, plus!tis habere videtur. Verum, quoadlicos status indubium est, illos cog n V s ß&jus circa externa sacrorum eovindicare, quo magis certamcirca essentialia potestatem adstruxudemonstravimus. Ideoque, vi ^^31)^tis territorialis, in sacris externis or ^ jv'philosophiam illam directivam sequd ^ Ftrepidi, z) Extra Imperium, inviffimum ejus praebet argumentum 0 e$ecclesiasticum novissime editum, in ^j {et?terni cultus ordinatio a Regis hodictj 1 * ^P 1niffimi autoritate vigorem suum d er ’ acP'habet. Anglicana ecclesia excolvm^ ^P>dos illos censet, qui affirmarent,

Angliae non eandem habere in cauhjsiasticis autoricatem, qua usi sunt pii yfjArum Reges a) Principes Romano ^ e Fcee Religioni addicti videntur jure sd° $$se, translata in summum pontificem»circa externa, religionis potestate. J’ jpf |Sde jure non de facto nobis quastio eu- ^fc 5 'est quod Imperator in capitulatione, i

pturum curam religionis promittit, 10 P‘ jproteäor totius orbis Christiani dicitur- . [e fl .cessu Imperii da Anno 1518. §. Erß^ ,Advocatus Aec. /mM. de /Inno 154 1 : '0Churfürsten item ds Anno 1530. Römiß?M$Jer und. obersten Vogt der heiligenKirchen. Protectorem esse, AdvocaU 1 '^# jest, inquirere in ea, quas utilitatem e ^P}'promovent, eademque autoritate r pfiP^re, quas quidem veram philosophipum circa sacra directivge sive archi ce

.‘ ;n V

naturam exprimunt. Idem obtines ^ubi censura pontificis Romani.effem 0 £habet, nisi prius a Rege approbas’ ^ormoderni Regis sanctione repetitumSufficiant hac ad demonstrandam f e S

phia: rerum divinarum in principi bu *tatem. Sequetur jam brevis rerum ^

rum in iisdem necessaria cognitio

a) Quod ex Gvilielmo Tooker in T u J iO 0 iiO 'Becano /. 5 . fusius illustrat Du- ß

cap. 2. §. f.

‘t fi i0 "V

b) vid. Johan. Bedams^e Jure Reg- c, 7'dans ses refleXions fur l’assembl ede H,$ 2 , Dn. Brunnem. cit. I- §' *'*

CA p

IJT