28z

Ds philosophia principum in rebus humanis.

CAPUT III.

DE

PHILOSOPHIA PRINCIPUM

IN REBUS HUMANIS.

CONSP ECTUS.

' l\f ecs Jsaria rerum humanarum cognitio inPrin-

i

r. p ci pe-

Astabit hanc scientia juris & quidem ( i j Na-. turalü.

^ [s) Gentium.

cientia heec utriusqüe juris ßmul Architectonicaj sJJe debet.

5_' Patriarum scientia.

j, r °batur ab exemplis & elogiis Regum.

& a dem quoque Architectonica & quidem in con-j den dis legibus.

' ^ iisdem interpretandis.

' dispensatione.

% L

lj r ogredimus ad res humanas fi profanas, qua-< rum non leviori, ac sacrarum, cogni*p tione instructum esse oportet princi-Si enim ad ipsa societatum principiag^rtamur, ipsumque judiciorum civilium

c otu atten ^ amus J recte hic verbis Grotiipe U ^ ere licebit. Cum ct? faSti inquisitio fes-tum st ^ nain diligentiam, & ptxnce cefiimatio mul-quisqu TUdenticB & coquitatis desideret, ne, dumtibus S de J e nimium prasumeret, aliis nonceden-Con ' ri Xce orirentur , eo placuit hominum jufiis^s^dtatibus, eos diligere, quos optimos ac pru-.iffitnos putarent, aut fore Jperarent. a) Prin-is igitur, communi populorum suffragio,j^quam prudentislimi electi, eorundem vo-| 1S quoque respondere tenentur, ita ut illam^ omnibus rebus civilibus judicandi fcien-utpote quae maxime regalis est, b) si-1 Propriam reddere debeant.

} , ^ II. Praestabit vero hanc fiurisscien-

J’ Et (x) quidem naturalis. Cum enim. aa gnm civitates earumque Rectores omnia. complecti debeant, quae ad vitam rectel^ndam sunt necessaria, hac praecipue opusj^ere videntur virtute, quae jus naturae di-^r, ita ut Pompejus, recte, quod SpartanusRex dixerat beatissimam esse rempu-cujus fines basta & gladio termina-tur » correxerit, dicens, eam vere bea-c y esse, quae justitiam pro finibus haberet.**ti tarn constans est apud omnes mo-°res gentes opinio, ut superfluum sit,

^ ^m. de ]. B. & P. Lik J. cap. 20. th. 2 I.«««-. 4 . J

^ Aliarum q U id era a rtium disciplinarum fci-e ntia Princeps carere facile potest, qu® ipsa re "püs est g{ regum maxime propria: Cum arte'Operatoria, qu* rem militarem continet, ad-ettl »s hostes tantuin uti, legitima vero scientia

Vel XIV.

10. Principis prudentia, fi se legibus submittat a jeconditis.

11. Qua scientia juris in statibus Imperii neces-saria.

12. Probatur a judicio Auftregarum.

13. Hinc transgressores etiam puniri possunt.

14. Requiritur etiam scientia jurium provincia-lium.

15. jsurium, diversorum in Republica collegio-

rum.

16. An princeps cogere postit subditum ut certamartem a se inventam ipsi manifeftet.

17. Additamenta de specialium omnium artium sci-entia in principe necestdria promittuntur.

probate velle, necessariam esse in principibusjuris naturalis scientiam, utpote jam fine prae-ceptorum adminiculo cordibus hominum in-scriptam.

§. III. Eadem fere ratio est (2) jurisGentium, quod utilitatem respicit non coetu-um fingulorum; sed magnae illius universi-tatis <0 cujus pars est populus, aut ejusdemRector. Ec de hac juris scientia principibusnecessaria id tantum ex illustri Grotio adde-re libet. Sicut civis, inquit ille, qui jus civileperrumpit utilitatis prcefintis causa, id convellit, quoipfius pofleritatisque sues, perpetua utilitates conti-nentur i e ) Sic is populus jura natura gentiumqueviolans, Jm tranquillitatis in posterum rescindit mu-nimenta.

§- IV. Fluit vero inde hanc juris na-tur. & G. scientiam non tantum principibusnecessariam, led & simul Architectonicam esseh. e. cum facultate dirigendi aliorum actio-nes, ad jurium istorum normam, & confor-mitatem. De qua civili prudentia ita sibigratulatur Imperator L. i. jf. de J. & J. Ju-stitiam, inquit, namque colimus, & boni &aequi notitiam profitemur, aquum ab iniquo di-scernentes, licitum ab illicito secernentes• De sub-ditorum negotiis, res indubia est, cum in hosfacilius judicium, quam in exteros exercea-tur. /) Quoad exteros duplex occurrit re-spectus. Aut enim principi cum exteris resest, tunc ille vi Architectonicae suae in jureN. & G. philosophi® ipse causae justitiam exa-minat,

nec militi® hec domi Vacare possit. Bodinusde Rfpublica L. 4- c ' 6«

e) Grot. Proleg.

d) ln qua non ad hunc angulum refpicilnüs, autad illutn, sed terminos civitatis nostra: c’utn so-le metimur. Seneca C. ult. de vita beata.

e) Grot. Proleg. §■ ig. de]. B. & ?.

f) Grot. de]. B. & P. L. j, c, z. th. t. \num. ».

Nn j