320 Programma.

fuerit eum retrahere ad obsequium divinum; mis seculis, vestigia nulla reperiuntur.

Üf

lueric GUui rccrancrs au oDiccjuiviin uivjiiviiji} mio lctuiid^ vciti^iaiiuiiäfrenis enim & jugis utimur ad compescenda adeo constet, in primitiva ecclesia

cissima fuisse observata, quamvis enim ^cessu temporis & memoriam martyrum ^servaverint, dies tamen illi non fest lVl flS .feriales, sed tantum memoriales ^^ruv jx,que dum Constantinus M. edicto manda ^Martyrum dies festive colendos esse,sine levi superstitionis suspicione. Cum eab eo tempore Christiani magis magisss^fli

animalia. Scilicet non improbabilis, sed ve-ritati valde consona est sententia Spenceri, a)

Deum festa ordinasse, ut hac ratione popu-lum a cultu idololatrico, ad quem pronumfuisse ex sacris literis constat, retraheret:

Cum enim ex historiis pateat, multa a genti-libus, maxime vero ab AEgyptiis, festa Diissuis dedicata fuisse, populus autdm Judaicus

durante captivitate ejusmodi cultum viderit, flecterent a perpetuo festo, quod peripsique placuerint folennia istiusmodi sacra, vitam agere convenit, externaDeum succurrisse infirmitati eorum, & ipsis plurima instituta. Hinc Theodorus jf.quoque festa dedisse, ut ita in obsequio con- mius, theologus Tubingensis. m) .iJilinerentur. Quam sententiam comprobat quit, ventum est ad tempora Augustini,Chrysostomus his verbis: b) Cum sudeeorum Chrysoftomi, Grilli, Hesychii fcfc. plura acces eintellectus ad efficacem Spiritus operationem capien- ut festum rogationum, Litanice, circumcisio*dam non sufficeret , sed-consuetudine^ gentium infer - in ramis palmarum, dies cinerum, inventiovitutem redacti effient & circa aras estsacrificia com- seria Michaelis Arch. Cathedra Petri, 4 °'probarentur; Deus dies illos festos , etiam idolis co- rum , Adventus Domini , nativitas so. so-lendis dicatos , ad pietatem ordine quodam infiituen - fio. Chrysoftomi , Thoma cujusdam monaebh flp,dam commutat, eaque Juftinet, qua ipfi nonplacebant, ria Cypriani, Stephani, Laurentii , Agnetis, bvPostquam autem ea appropinguassenc tempo- Eufobii Verecellensis episcopi tstc. ubi in

rain novo testamento, ubi sine coactione,non certo loco & die, sed omni loco & tem-pore in spiritu & veritate colendus erat Deus,c) intelligebant Apostoli, nunc non tempusesse dies & festa servare, hinc monet Paulussuos: d) Ne vos quis judicato in cibo aut potu aut

tibus, quEe festa singulis ieculis fuerint 1 “ . t ii

ducta, recenset. Constat enim sub Pyl-adeo increvisse numerum festorum,ma pars anni iis consumatur. Cumvinino spiritu agitatus Lutherus noftsfM

reformationis aggrederetur, inter alios

in parte festi, aut'novilunii aut fabbathorum, qua in papatu etiam annotavit inconvein e :‘ rs o'sunt umbra futurorum, corpus autem Christi. Sed & incommoda tot festorum in papatu $& illos, qui hanc auream libertatem suam ductorum, atque desuper aliquoties in * 1 sltßflocci habent & ad festa observanda confu- suiä gravissime conquestus est. Sed& p t a'giunt, reprehendit: e) Nunc autem postquam fuit, ut multa tollerentur festa, quok^sScognovistis Deum, imo postquam agniti estis a Deo, men non pauca, cum solus unoquomodo convertimini iterum ad infirma & egena omnes papatus reliquias eradicare non P° J #elementa, quibus iterum servire vultis? Dies obfor- nobis reliquit. Haec est origo festo rUl ^]Vvatis, & menses, & tempora U annos: Timeo vo- ita eadem ad nostra usque tempora traI Vii'

sunt. Nunc ergo incommoda eorumdam necessum est.

bis ne forte frustra laboraverim erga vos. Hincetiam nec Apostolorum tempore certa festaobservata, nec ab iis quasdam praescripta, ut j,^

agnoscit Augustinus: f) Sed constans Chri- Videmus quo in papatu prolapsi ^ ^slianorum sententia fuit, convenire iis qui in mines, allecti tot festis, scilicet, ut h# cChristum a mortuis resufeitatum credunt, necessarium religionis & divini cultus P 3 jjj'perpetuum servare festum per totam vitam, statuerint, ipiisque diebus festis special eP 0 jidg). Hinc & dum contra Tryphonem judaum, esse sanctitatem dixerint, quam in rea \ P 0 d 0 fqui Christianis objecerat, quod dies festos theologi fe illis opposuerunt, ostennon observent, disputat Justinus Martyr,fa- nec ad religionem, nec ad cultum di’j 0'tetur quod Sabbatha & ferias non agant, b) necessaria testa, nec sancta esse, retin^ e%Interim tamen post Apostolorum tempora men quaedam ordinis & disciplinasprimo jam scculo Christianos tria festa obscr- mera libertate, n) ubi contra pontifi^att'vasse diem parasceven, paschatos, & pente- stanter asserunt, necessaria esse festa,costes, ex historia ecclesiastica constat, sed tum ratione ordinis Lt disciplinas, scdmagis propter imperitum populum, & sine ne- ratione mysterii, o) Nunc consid^^Kcessitate legis, i) Festum nativitatis Christi annon hic error papisticus in nostra eCdiu post Apostolorum tempora introductum jam tacite altas radices egerit. ^ aoe Ltfs»& dies 25. Decembr. quem hodie observamus, que in sacris quL festis diebus P era y e (ie sdemum in quinto scculo ad hoc festum desti- partem cultus divini constituunt,natus, k) Quod vero majora illa festa, ut dies habent pro sanctis, tanquam in .loquimur, per tres dies observaverint in pri- aliquod mysterium lateat. Quod vel e t>

a) Tr. de LL. Rit. Hehr: l. 3. c. 8-T) Tom. 6. Serm. de Christ, Vagore p. £67*c) Jer. XXXI, ;r. 33. Joh. IH, ll.seqq,

- d ) Colojs. II, 16. 17.

e) Gal. P 7 , p. 10. ili

f) In Psalm XCL

g) Hieronym. Ep. i yo. ad Algas, qtt. 1 o,hj In Dial. cum Tryphone p. 117. feqq.

1 ) Origines UbiVllL adPers. Ceis. p. yyt.

k) Chrysostom. Homtl. 31. de Hat. Do**' ^

l) Euleb, invit. Constantini A 4.

ni) Traft, desestis jud&orum & *

») Chemnit. Exam . Concil. Trident. deJJ

s c< l c l % ■00^’

o) Vid. Jacob. Gretserus tr. de fefii^t^efl 1 ^’libi Bellarmini & Romanae eccle»*