De dissensu utrhtsque dejponfatorum.
s s- 2. X de Sponfal. pertinere, ut- quen/postmodum & kltera pars dissenserit;
L - quod de pura & sine ulla conditione fa-P r omiffione manifeste loquitur. Nihilo-J n »s tamen ad Sponsalia de futuro hoc ea-^ c mum pertinere, existimat Carpz. Jurispr.Cc les, Lib. 2. de/. i8. num.i. vulgatam Ca-°nistarum sententiam secutus, cujus falsita111 tamen ex Pontificiis agnoverunt Covar-j , Uv -de Sponfal. P.I. Cap. 5. num.i. & August.ar bof. ad d. c. 2. generaliter inde colligen-es: Sponsalia mutuo dissensu solvi posse. Etferalem hanc Pontificis sententiam esse, sier ba recte inspiciantur, observat Cypraeusl^potisal. c. 13. /. 11. num . 3• Brovver dev//* Connub. cap. 24. Nec hoc diffiteri potu-!• Dn. Zieglerus ad Lancellot. Lib. 2. Tit. 10.'* H- quamvis addat, propterea Cap. hoc,a nquam licitum, ab Ecclesia non approbari,Provocans ad Durand. antea etiam hoc no-'ne allegatum a Carpzov. Lib. 5. Resp. 108.«m.23. Verum sufficiat nobis, ex horum°nfessione pontificem dissensum in Sponsali-» Us de praesenti admisisse ; an autem licite idece rit, postea discutiendum.
§. VI. Posteriorem quod attinet sen-e ntiam, excusat Glossa pontificem, quod non‘impliciter, sed comparative dissentiendi sa-nitatem permittat, quo majus malum evite-mr, ob expressa textus verba: ne fovte deteri-^inde contingat. Tolerantiae enim vocabu-
la
n^om minus plenam tantum importat, ut“ioc mero jure compellendi videantur, eti-
am ^hi&antes, ad matrimonii confummatio-netn ‘ Joh Andres in C. de illis, X. de Sponfal.is sin. Verum displicnt hac senten-aliis, qui pontificem non tantum tale raa-frimonium tolerare permittendo, sed etiamapprobando statuunt, intev quos GutievrezTr. de Matr. c. 24. num, 1. Sanchez de matr.Lib.I. Difp. 52. num. 2. aliique ab his addu-cti. Et comparativum sensum illum Glossaeita temperat Emanuel Gonzalez Tellez adCap. pr ater ea 2. X. de 'Sponfal. num.j. quodVerba illa 'ne deterius inde contingat, non debeant accipi temperative ad malum, quod sequi posset, si non daretur licentia disceden-di; Sed comparative ad bonum, quod daretur ex celebratione & perfectione matrimoni i; quasi dicat Pontifex : monendi suntSponsi, ut promissum adimpleant., quod bo-num est: Si autem noluerint, tolerandi sunt,ne majus malum sequatur, quam est bonum,quod ex nuptiis sequeretur. Ast non opuse rit hac ratione comparationem inquisivisse,fed salva res erit, si modo evictum; discede-*2 desponsatos salva justitia posse a nexu‘ponsalitio.
p §. VII. Qua propter Justitia decisi*^ntificialis inquirenda jam nobis penitiuser it. Ubi mox a praesenti tractatione remo-v «nda unius ex desponsatis dissensio. Hanc6 nim omni Jure illicitam esse, nisi gravissimaac cesserit causa, alibi jam expositum est; ImoProbabiliter existimo, casum, de quo Pon-‘fex in C. 2. X. de sponfal. agit, unius dissen-nr pracedenten pro causa agnoscere, ob
quorsum collimant verba: ut talem scii,, ducat ,quam odio habet: quibus verbis odium Sponsierga Sponsam manifeste innuitur. Sane intali casu, si unus huic dissensui causam dede-rit, semper in hoc vitium latitat, nec hujusrespectu justus ille actus dici poterit. Qua-propter omnino Judex Ecclesiasticus navabitoperam, ut causas odii tollat, & monendorefractarium ad reconciliationem deducat,prassertim si altera pars hoc urgeat: quod sivero & haec tandem juri renunciet, tolerarieo citius poterit Sponsaliorum dissolutio.
§. VIII. Remanet ergo hoc nobis ex-cutiendum Thema: An desponsati de prae-senti, sive qui pure & fine ulla conditione sibifidem de contrahendo matrimonio dederunt , & qui-dem publice, accedentibus omnibus Sponsa-liorum requisitis, si videant, minus consul-tum esse, matrimonium consummare, pos-sint sibi invicem obligationem ex Sponsalibusnatam remittere, & sine violatione divini hu-maniveJuris discedere; An vero non obstan-te hoc dissensu, a Consistorio ad consumma-tionem matrimonii compelli debeant? Hicnullas suppono rixas, nullas inimicitias capi-tales , nec odium internecinum, tristissimieventus indicium suppeditatura: Nec enimhis casibus adeo difficiles sunt Dd. in admit-tendo repudio, si in gratiam se recipere no-
«1, cujus hic mentio sit, permissionem, & lint desponsati: quamvis qui pro pari indisso" A ~~ ' lubilitate Sponsaliorum & matrimonii pug-
nant, difficiliores in concedendo repudio obdictas etiam causas esse deberent, cum nexummatrimonii ita non tolli concedant. Sed desimplici tantum dissensione ex alia causa ho-nesta disquiro, si scii, videant, mores de-sponsatorum sibi invicem non correspondere;Sponsam illa prudentia non esse instructam,ut rebus Sponsi consulere possit; vel Spon-sa: locum, quorsum post Sponsalia vocatusSponsus, displicere, Sponsoqne consultiusesse, uxorem ibi se eligere, ubi fortunarum se-dem sibi fata praeter spem destinasse videt, &ita alter desponsatorum alterum non rixis &jurgiis, sed honestis persuasionibus eo dedu-cit, ut fidem datam sibi remittat, & alterapars tandem consentiat. Quaeritur jam, anhorum dissensui desiderioque mutuo deferripossit in Consistoriis; an vero inviti etiamconjungendi?
§. IX. Argumenta, quae illicitam, Ju-risque divini & humani regulis contrariamesse hanc separationem evincunt, non leviaadsunt, communi Dd. suffragio corroborata.Cum autem alio nitantur fundamento Dd.Juris Pontificii, alio Evangelien Religioniaddicti; & quid praxi nostrorum Consistorio-rum conveniat, inquisivisse, tractationis no-strae potissimum sit, rationes Evangelicorumpro impugnando illo repudio adducemus.Prima autem deducitur ab Tquali effectu Spon-saliorum & nuptiarum. Jure Civili enimnuptias non concubitus, sed consensus facit,L. 30. ff. de nupt. Cum ergo hic consensuspurus jam adsit, matrimonium quoque quo-ad vim obligandi aderit; concubitus enimSs 3 tantum