r§s . ■% . ^Disputat. Ä. Cap.HI.

CAPUT III.

JDE

VIA FACTI PRINCIPUM IN ECCLESIASTICIS.

S V M M % / U.

"TxE Objeäo hujus captis . §.i.

Ante roformationem Principes nihil excercebantcirca sacra. Principes via faäi sese contraPapam juste defenderunt. §. 2.

Quomodo Principum nostrorum jura confirmata ?§. 3.Omnis via faäi hic inter Status Imperii est prohibi-ta- §■ 4 -

In defensione tamen bonorum ac jurium suorum via fa-äi uti possunt. §. 5.

Et in casu deficientis Judicis Principes sibi ipfii circagradus affinitatis dispensant. §. 6 .

Propria autoritate matrimonii vinculudirimunt. §.7.De libertate Principii in matrimonio cum Exteris. §. 8 ■Jn territoriis suis habent summum Imperium circa Sa-cra. §. 9.

§ r-

Ostquam hucusque via facti Principum innegotiis secularibus discussa, restat, utpaucis de via facti in Ecclesiasticis agatur.Ubistatimab initio monendum est, mehicso-licitum non esse de Principibus Romano Catho-licis, utpote, qui in Sacris atque Ecclesiasticisvel plane nihil, vel nonnisi consensu Pontificisquid suscipiunt : Non 'quasi non aequali, cumcacteris Principibus gauderent eminentia , autquod eorum superioritas magis esset immuni-ta ; sed quod cceca reverentia erga sedem Ro-manam fascinati , jugum illud Papale a se ex-cutere hactenus noluerint, & hinc in LL. Im-perii , praesertim Pacificatione religiosa & In-strumento pacis, circa Sacra ipsis expresse ni-hil juris assertum. Conf. Cbnring. Disp. deAIa-j est atis autor it. circa sacra th. 54. Totius itaquehujus capitis materiam Principes Protestantesfere unice suppeditabunt, ad quos me jam sineulteriori mora converto.

§. 2. Equidem sub ipso Papam, antequamimpiis conatibus Pontificum Lutherus obviamiret, nihil magis quam alii Pontificii circa sa-cra Principes nostri exercuerunt, sed haec, tan-quam longe supra suam potestatem posita, so-li dispositioni Paparum & Episcoporum reli-s querunt. Et quamvis ipsos non lateret magnaeorum injustitia, nemo tamen aderat, qui eo-rum tyrannidi resistere atque autoritatem suamcirca sacra asserere auderet. Duravit hseccce-ca oh edi entia atque superstitio, usque dum veralux Evangelii & has quoque tenebras discute-ret , redderetque singula haec jura suis locis.Lutherus enim, cum inciperet indulgentiis Te-zeliiprO virili se opponere , earumque abususomnium oculis manifeste exponeret, nulla, utjam dixi, facultas penes Imperatorem aut Sta-tus erat , has controversias definiendi. Hincad Pontificem ipse etiam Lutherus provocabat,rogabatque , ut autoritate sua lites has decide-ret, quod etiam tam Maximil. Imperator, quamElect. Saxon, ab eo flagitabant. Sed cum Papahis nihil motus, sine ulla causae cognitione, ex-communicationis fulmen contra Lutherum vi-

Divisio. §. 10. . i

Quid pojfint circa introducendamreligioneml §. 11. !.

QuidPrinceps pofßt circa religionem subditorum^. 1 tsQuid juris inter Evangelicos inter fi? §. 7,3. 1

j De Co-exercitio diverser eligionis. §. 14. j

An cives renitente Senatu pojfint exercitium institue-re? §.15.

Quid ipsis liceat circa personas? §. 16.

QuoadLaicos? §.17.

Quousque via faäi uti pojfint circa bona Ecclesiasti'ca ? §. x 8 •

Religionem mutans via faäi bonis privatur. §. 79.

I)e mensibus Papalibus. %. 20.

Excusatio de faäis Principum insolitis. §.21.

braret, & ita Judicis loco adversarii partes as-’sumeres, quem deinde secutus Carolus V. An- 'no 1521. pariter Lutherum proscribendo inau-dita plane causa, Sleid. I. 3. Juste omnino egitElector Saxoniae, quod Pontifici atque Impera-tori, de facto procedentibus, via facti quoque seopposuerit, & Lutheri non tantum personam i j'sed & libertatem Evangelien religionis contra -vim injustam defenderit. Eodem quoque fun-'damento innititur deincepsbellum illud religio-'nis , quod Carolus V,,hortatu Pontificis contraProtestantes susceperat, in quo cum injuste in- 1vaderentur, juste omnino sese defendere potue- 1 .runt. vid. Hortleder, von der llechtmafiigkeit desteutfihenKrieges. 1 . 2. per tot.

3. Finiebatur bellum hoc pace religio-},sa de Anno 15 55. in qua Principibus nostris pO-Jtestas circa sacra plene concessa , atque lege pu-jblica stabilita fuit. Non vero tam firmo stabattalo hsc pax, ut non subinde sibi metuerentPrincipes Protestantes, foederaque inter se pan-'gere necessum haberent, quo injustis CassaruO*conatibus via facti resistere possent. Nec va-nus fuit metus, id quod subsecutum bellum tri- >cennale abunde testatum est. Hoc vero finito ?firmiflimum demum basin atque fundamentun*Potestatis sute Ecclesiastica; Principes nostri oh' ;tinuerunt per Instrumentum Pacis , in quo crrnnia, quae in pace religiosa de Anno 1555. dubi® !dabantur, decisa, atque ad omnem perpetui''’ ‘tatem extensa sunt. Conf. Dn. Conring. de paceperpet. 'Instr. Pac. §. Bona Eccl. infin. art. 5. Vi'goie hujus pacis duplicis omnis potestas PoO'.tisicis summi in territoriis Principum ProtestaO'.tium suspensa est, & omnis ejus jurisdictio E^'.clesiastica intra terminos territorii cujusque &continet. Inflrum. Pac.art. 5. §. 76. 30. 48. f 'iAtt-8 .pr. deneraliter itaque hic dicendum esse pn'to: In quibuscunque causis ex nimia quadam f 1 'perstitione vel nihil plane suscipiunt PrincipePontificii, vel consensum sedis Romana; i* 11 'plorant, id omne Principes nostri Protestant^via facti, sine ulla Ecclesiasticae potestatis impl°'ratione exercere possunt. Sed ut distinctius pr°'-cedaro, pariter methodum in secularibus prop^'