I

De Incerta Ambiguorum Decisione.

3 2 7

torum patres, quorum nomina in fF. re-Wd per i ure ^ facto consulti, fepius re-

'at a

Nam in ambiguo sermone multiplex est inter-pretatio. Qui enim ambigue loquitur, non adomnes eas interpretationes simul se refert, sedad unam tantum, nimirum quam vult. Hincid demum dixisse videri debemus , quod ipsi di-cere voluimus. Itaque evenit, utiul.g.ff.dereb. dub. dicitur: qui aliud dicit, quam vult, ne-que id dicit, quod vox significat, quia non vult,neque id quod vult, quia id non loquitur. Ob-stat igitur JCto , & impedit firmum immobile-que judicium ipsa impostibilitas. Equidem dejure quaesitus postulat respondendi officium se-cundum facti veram certitudinem judicare > sedhcec, remotis aliis circumstantiis, in dubio ver-borum ffinfu inquiri exacte band potest. Et ututconsulenti ex preconcepta opinione factumhaud videatur obscurum : contradictio tarnestadversarii, & aliarum circumstantiarum ab hocfacta surrogario judicem saepius in alihm senten-tiam pertrahit , quo in casu jura nostra judicicommendant benignitatem & credulitatem, te-ste Marcello JCto i« l. 24. ff. de reb. dub. ubi se-quentia habet : Cum in testamffito ambigue , autetiam perperam scriptum e fi , benigne interpretari ,6? fecundum id , quod credibile est cogitatum , ire -dendum est.

§. 7. At vero & casus dari possunt, ubi nec! 0cüs in c. habuisse , 7. difl. 3 3. quod in re- hic recursus ad benignitatem sufficit. Ita cumnon sit absolutum judicium; per duo sunt ejusdem nominis Titii, testator vero, Vf'" t ' an ' ergo ob hominum ad dissentien- Titium , alterum ex his, tutorem constituat,* tatem non expectari potest quis dijudicare poterit, quem horum defunctus

5 rut] t> sibi non liquere, de quo vid. I. 7.4 a r j ^ st super leg. leä. I. 3 6 . ff. de re judic. UndeSsa ltsl ali quando jurare tenebantur, sibi deist n ° n dum liquere. /. 13. H. ult.ff. derecept. ar-se P^ ur ^ ,US vid. Barnab. Brisson. Er.<itc a c Eom.lib. 5. Equidem judici etiamm bustum permisisse videntur jura,^ ^ a d municip. ira loquitur

fi»o, '. quidem quaftio est in potestate judii .- n-c ’ autem auäoritas non est. Verum hoc^ojl'^dum est , ut circa factum liberamC( fndi potestatem habeat, juris vero ar-V o ? *Ph relictum non sit ; cum juris mini-

. .

''«Iß Quid ergo mirum , quod hodie JCti%tj. 1 vel integra etiam collegia sibi adeo[»tu j- ‘^nt , & in eadem causa penitus diver-N v ! r ‘ tianr > cum hi ipsi duplici ambiguitate^ a . n f Ur , partim juris peregrini, dum ipsis^id e 1 luris sensus non aeque liquet , quamSsp- JCtis prilcis, quorum fragmenta in ff.^ 0 (j^ Cvla sunt: partim vero facti, quod quan-' ta obscurum est , tam in contractibus,( * s en f tUllis voluntatibus, ut genuinum nego-®ttir. Uln elicere difficillimum sit. Quorsum

c»!>bi

H

V £ £ au *' a ^ ra ^ ue ’ cur ea ^ em re ve ^ de Paulus l. 3 o. de testament. lutei. Duo sunt Titii,Mc 0tl a «odiversa?saepius ferantur senrentia?, pater & filius, datus est rutor Titius , necap-UHst; Clpia ss tUr responsa, non ex defectu juris paret, de quo sentit testator. Qutero, quid sit

’ Pec ^ ex ambiguitate facti ejusque in-a" 3 repetenda, qua? non admittit con-\ , sed htesitare saepius facit judi-

J\n r 1 ° l,s quidem irtforis Germania? prom-Vi;, pedium est, quo se liberent a decisione

V tl f-ct: ' . - - --

juris? Respondit: Is datus est, quem testatorse dare sensit. Si id non apparet, non jus defit it,sed probatio. Igitur neuter est tutor. Incerti tu-do itaque voluntatis impedit sententiam, ne for-te is obruatur tutela, quem noluit, vel absol-vatur is, quem voluit testator. Certum est, al-terum ex his tutorem esse , sed in dubio pro-stat, utrumque absolvere, quam onus illi, de

iw Pa ^‘ > dubiaque juris applicatione,y ten do scilicet Acta ad Collegium JCto-eru m & haec iisdem difficultatibus in-

Nl tc r > ut saepius in diversa abeant, & decisa quo non sensit testator, imponere,y 1 ^Collegiorum prolata reforment.

Equidem si factum , de quo contro-■‘larum atque cerium, ut dubium su-‘Htep . m > an V- g- donatio mortis causa,

§. S- Cum igitur in his ambiguitatibus to-ta decisio ex nullo facto certo repetenda, sed exarbitrio verosimili conjecturanda per d.l. 24. ff.ü ‘‘itep . — > “■* v. 5 . uuuauu dereb.ditb. Insuper alius aliter credit, sentit,

Jfsf 0 i yivos, item; an conditio suspensiva, & contrariam vel diversam opinionem magistlVa contrahentibus placuerit; facilis vel tequiorem , vel convenientiorem esse putat,a Pphcatio, & semper constans cer- inevitabili sequitur fato , diversos JCtos, de eo-p >is esse JCti jtidicium. At si verbis dem facto ambiguo quaesitos ,, diversimode &

bd'^il C . Ur l s & ambiguis aliquid peractum, nunquam constanter unanimi harmonia pro-^ f c 3^ te e 1,1 diversas opiniones trahere potest nunciare. Exemplum habemus antiquum iit- S ' Sic enim plane non constat, quis l. 1;. ff, detritic. fin.&c. ubi quis vinum cum va-*q 1‘ r ”

®l|h, l,a Csl - ■ - MIIJIUIKIHIUI.

tli ncurr ant adminicula exus , quae cir-' ln ^ e tutum decidendi fundamentumquod in hominum , praesertim illi-H ? ' a it ; ne gotiis forensibus quam stepisiimeo. quidem in casu JCrum haerere ,

^i' tl ^HaQ ,ltl< ? vertet » cum nulla facti certitudi-coustautia rem ambiguama,ni componere postit,'hincneces. Tu . rn arbitretur, vel opinetur, quid6. pOjustumque videatur.

dubiis enim verbis, indubitatum'**0^1 Ur A & voluntatem loquentis di vina-

, st-d divin« prudenti« est. senltones circa eundem textum enat«

tl Um si Ve disponentium fuerit animus , sis legavit, quaeruntur JCti Trebatius & Pro-

culus, an his verbis etiam vinum, quod in doliis

sit, legatario debeatur. Incerta est eorum sen-tentia, cum alter affirmet, alter neger.

§. 9. In nostrojuris Corpore LL.obstantesesse, quis negat? Quarum in conciliatione &interpretatione multi multum studii impende-runt. Antinomias dari, nolumus contra vo-luntatem Imperatoris in l. 2. H. 15. C. d.f. U. E.affirmare. Potius omnes contradictiones, et-iamsi iii adjecto sint, subtili rationis diversitatecdRibinandae , & ad concordiam redigenda? ,sicut a multis tentarum. Sed & hinc varia? dis-

sicutquadan-