574

disputatio XXXlV.

Carpz. cit. loc. indeque non videtur hoc casu un-quam locus elfe posse totali divortio.Ex quo por-ro inserunt Dd. quia post decretam separatio-nem quoad thorum & mensam ex capite laevitse,velinsidiarum vitae structarum,reconciliatio fie-ri posiit, altero conjuge ad frugem redeunte &mores suos corrigente , tunc omnino revocan-dam esse vitae consuetudinem, adeo,ut alter con-jux refractarius, causa cognita, aliquando justead hoc cogi poffit, quod tamen amplius obtinerinequit, si dicamus, divortium plenum hic conce-di debere. Carpz.r./. des. 2 1 6. Havemann. inGa-mol. libr.^.tit. 10. circafin. Inde Bromver. dejur.Connub.l.z.c. 19.». 18- notanter ait: Debet in mari-to poenitentia e (se locus, in uxore venia. Iracundia, ul-tionis cupiditas , adver/a mentis pertinacia a conjugi-hus abeste debent. Qui correxit vitam, V emendavitmores,fubfiulit separationis causam, ut ea sublata effe-ttus quoque cestare debeat. Pauli praceptum efl: mu-lier separata reconciliator viro. 1 .Cor. VII, 11.

$.23. Addi posset & (XIII) illud dubium, quodHierologia seu benedictio sacerdotalis jam ac-cesserit,adeoque illud non facile dissolvi debeat.Equidem vix suspicor, Dd. qui hanc sententiamfovent, ad hanc rationem aperto Marte provo-caturos esse,cum in nostris quidem Ecclesiis con-clamatum sit, benedictionem sacerdotalem adsubstantiam matrimonii non pertinere, v. Brou-xvzt.de jur. connub. lib.z. c. 27. ».14. Joach. Hilde-brand.denuptiisvett.Christian.Dn.PrsC. ad Jus Ec-cles.Bvütm.lib.2.c.i6.§.6. Theologi Jenenses ap.Dedekenn. fol.m. 850. ubi contra M. G.D. hocdogma confirmarunt. Interim tamen huic ratio-ni ex autoritate Hierologse nimium indulgentin aliis similibus materiis, quando v. c. quaestiooritur de sponsalibus posterioribus, quibus illaaccefiit,an jam sint priora postponendaPUbi plu-rimi ob sanctitatem & auctoritatem Hierologseid asserunt, quos tamen jam refutavit pleniusDn. Bv&fesdedijf.fponfal.feft.^.c.z.^. 1 ).feqq. Dumitaq; nimium huic tribuunt, forsan etiam hancpro sua adducere possunt sententia.

§. 24. Et deniq; (XIV) JurisCanonici autori-tas multum stabilivit hanc sententiam. Quemad-modum enim vulgatum Dd. assertum est, in re-bus conscientiam tangentibus sequenda esse de-cisa Juris Canonici, ita etiam incaute sepe in ma-trimonialibus sequuntur illud ipsum jus , nonexaminando rationes seu principia , unde ejus-modi profluxerint conclusiones. Audiamus verodecisionem Juris Canonici. Ita enim legitur inc.i.X. de divortiis: Si qua mulier in mortem maritifui cum aliis consiliata eft,&ip/e aliquem illorum fe de-fendendo occiderit , potefi ipse post mortem Uxoris, fivoluerit aliam ducere: ipsa autem insidiatrix poeniten-tia absque spe conjugii stet fubjeHa. Ex quo conclu-dunt,quod quia demum post mortem uxoris ali-am ducerepoffit,vivente ea matrimonium plenedissolutum non fuerit. Et cum Praxis Consisto-riorum nostrorum Jus Canonicum hac in partesequitur, ceu supra §. allegati Dd. evincunt, nonadeo mirandum, quod plerique huic sententiaeinstiterint, ut fere communis facta.

$.25. Et hactenus fideliter fundamenta sen-tentiae,quae separationem quoad thorum demen-sam tantum admittit,recensui. Quae si examino,animadverto illa non concludere, nec evincere,quod probandum erat. Ex quo statim inducor,utasseram, veriorem esse sententiam contrariam,scii, dissolutionem vinculi conjugalis ob insidias

vitas structas esse omnino admittendam. In quasententia eo magis confirmatus sum, postquamdeprehendi, non paucos magnae autoritatis Do-ctores a nostris stare partibus, quamvis pleniushanc sententiam non setnper excusserint. Pr 2 -terquam enim quod Dn.Praeses de distfponfalfeff .5. §. J.fqq. jam illam adstruxerit sententiam, ali»quoque jam idem asseruere,inter quos praecipuisunt Bruckner. in DecifAdatrimon.c. 18.«.20. ubietiam in calce capitis duo praejudicia adducit.Mi\tonusUb.pecul.deDivort.M.e\anchthon.deCon-jugio, cujus verba exhibetHemmingiusp. 1055*Rennemann. inJurispr.Rom.German.memb.i.diff •42.§.3 j. subiit. B. cujus sententiam videtur quo-que approbareDn.Struv.Exrrc.30.fi). 41 .id quodclarius exprimit in diff.de divort.c.q.§. 9. conatumnempe veneficii facere locum divortio. Add. B.Dn. Müller, in notis suis ad pralaudati Aut oris Ex .4 8 • tb. 5 S -in fin. Bceckelmann .in Afeditationibus in-augurat. ubi adhuc plures adducitJCtos &Theo-logos, qui ob alias quoq; causas, quam ob solumadulterium & malitiosam desertionem divorti-um plenum admittunt. Et quamvis B. Linckius,ceu supra §. 1 o. diximus, alibi dissentientium ca-stra secutus,tamen vela retraxisse videtur inCorn-ment.ad Decretal.tit.de Divort. §.10. Conf. Sarcer.de Sanäo conjugio P.^.p.m.i 5 5.& 1 ;6. Joh. Kitzel.Synopß Alatrimon. c.%.theor.G.lit.I. Althus. Dicaol.lib. i.c.74.§.3 1.Bruckner.3.§«.4. Wesemb.in Paratitl.ff.de Alatrimon.n.t 1. Dedekenn. E0/.3-lib.^.Seä.^.n.6. & Seä.6.n. 14 /1.3 5 6 . Monner. dtAfatrim.p.<j.c.i3. Earinae. 4ri.149.-r1 5 5. Scher-zer. in System. Pheol.Loc. 27 .de Conjug .§. 18 .aliique,qui ab his, speciatim vero a Brucknero, allegatisunt.

§- 26. Ne vero hic solis Dd. autoritatibus pu-gnare velle videamur, in medium producamusfundamenta, pro nostra sententia pugnantia.Ubi primo loco merito vim argumenti,quod tan-ghlUuüt.Un.PreefzsdedistenfuSponsal.Seä 5.§.?•admittimus. Videlicet concedunt dissentientes»ob adulterium licitum esse divortium. Cur veronon aeque ob attentatum mariticidium, vel uxO-ricidium? Major certe ratio est in ultimo qunrstin priori casu. Equidem adultera fit perfida, &fidem matrimonialem frangit At quae insidiasvitae mariti struit, & perfidia? & homicidii atten-tati rea est, quo ipso vinculum matrimoniale di-rimere totis annititur viribus. Quaenam itaqueest perfidia major inter socios tam intime, tamarctissime conjunctos, quam si alter alterius vit*insidietur! In solo adulterio quidem moecha so-cium amoris petit, sed tamen adhuc marito fu®adhaeret,eumque nihilominus amare potest, ad'coque non ita vinculum conjugale violento mo-do dissolvere conatur, uti quidem conjux atten-tans homicidium. Cum itaque major ratio sit i"insidiis vitae alterius conjugis structis, merimeodem modo admittimus in hoc casu divortium»quo Christus illud admisit ob solum adulterium*Gutierez. Comm. Quast. lib. 1 .c.24.

§. 27. Quae connexio ut eo clarior appareat,imprimis videndum de natura adulterii, &Salvator noster imprimis adulterium exceperit*Ipsi Theologi, quando ad hanc materiam dlia-buntur, argumenta ex ipsa natura adulterii pete-re solent, ubi contra Pontificios pro dissolutionetotali disputant. Sic Gerhard. deConjug.§ • 564.ideo Deum adulterium excepisse asserit, quodvinculum matrimoniale disrumpatur per adul-terium