575

De Divortio ob Insidias Vit& Strurtas.

terium, cum uxor, quas fornicatur, sit una carocum adultero,&maritus, qui fornicatur, sit unaCaro cum scorto. i.Cor.VI,i6. Exquoapparet,adulterium esse tale delictum, per quod imme-diate vinculum conjugale dirimitur, dum scii, fi-des conjugalis,per quam quis se uni saltim addi-xerat persona?, plane a con juge fornicante laedi-tur. Neque enim unam carnem fieri cum adul-tero vel adultera aliud significat, quam ita dissol-vere priorem unionem legitimam, ut inde novaUnio oriatur. Quodut plenius intelligatur,my-sticam interpretationem simul in subsidium ad-ducamus. Quemadmodum enim unio matrimo-nialis repraesentat unionem mysticam Christicum Ecclesia,ita non raro ipse Deus sub divortioadumbrare mystice voluit hominum perfidiam,& discessionefrt ab unione cum summo Deo, quoimprimis fpe&atEzech.XVI,pw totum. Quid au-tem estillud adulterium spirituale aliud, quamviolatio foederis cum Deo initi ? Ergo & adulte-rium verum seu proprie dictum consistit in lae-sione vinculi conjugalis, seu actu tali, per quemdirimitur unio inter conjuges.

§.28. Quemadmodum itaque ex hactenus de-clarata nätura adulterii apparet, Salvaroremideo ab indifiolubilitate conjugii excepisse adul-terium , quia sit tale delictum, per quod imme-diate & proxime dirimitur ipsum vinculum con-jugale, ita non putandum est, Deum tantummo-do restringere suam mentem voluisse ad adulte-rium , cum ratio sub conceptu adulterii latitanssit latior, quam ut solo adulterio concludatur.Qtiodsi jam conferamus insidiarum vir® structa-rum naturam cum indole adulterii, nescio an di-versa inter utrumque casum possit excogitari ra-tio , quum adhuc durius & violentius videaturquis laedere vinculum matrimoniale per insidiasvitae structas, quamper solum adulterium. Nonenim alium ob finem insidias vitae conjugis alterconjux struit, quam ut velit disrumpere vincu-lum conjugale. Econtrario uxor, quae fornica-tur , saepe intentionaliter non committit huncactum, quasi in totum velit distblvere matrimo-nium , sed ut libidini suae tantum indulgeat,quamvis distblutio matrimonii sub hoc actucontineatur.

§. 29. Quo ipso tamen nos non intromittimusin illam controversiam latis arduam & agitatamtam inter Theologos quam JCtos, utrum aliaepraeter adulterium causae ad divortium facien-dum sint idoneae, vel utrum Magistratus civilisalias praeter adulterium divortii causas lege pu-blica approbare possit. Hae enim quaestionessunt diversae ab illa,quam hactenus tractavimus,annon videlicet sub adulterio alia? similes ejus-dem generis U natura lateant. Nam quiprioremexcutiunt & adstruunt, non tantum admittuntcausas aeque graves vel graviores ejusdem gene-ris,sed etiam diversi generis, quod patet ex Ren-nemanni Junspr.Rom.Germ.m. i.d.4.2.tb.^6.1it.c.d.ubi inter alias has causas admittit, inquiens :Quin & hodie pii Magistratus eo,quo dictum est,modo,non tantum ex illis ante recensitis, sed etiam ex aliisgravioribus causis vel aquegravibus pro circum fian-tiarumsuasione divortia concedere queant , dummodoilla ad furorem , morbum sonticum vel alias calamita-tes , in quas alteruter sine culpa sua post nuptias con-summatas incidit &c. Ejusdem sententiae esse vide-tur Bruckner. in decis.Matrim.c. 16. ubi justas di-vortiorum causas explanat, iridemque plures

admittit, sed non adhibita distinctione, utrumsint ejusdem an diversi generis cum adulteriocausae. Quamvis itaque forsan juste dubitaripossit, utrum causae diversi generis,quae non ean-dem cum adulterio habent rationem, hic admittipossint,tamen de causis ejusdem generis id nemofacile negabit, cum notum sit vel exprimis Ju-risprudentiae principiis, ratione legis,non verbaesse inspicienda. Neque vero nobis obstat, quodChristus tantum expresserit fornicationem »7io(VHav , nam congruenter volebat responderead controversiam sibi propositam, ubi, uti supramonitum, duae sectae erant, Hilleliana, quasvis,etiam levissimas,causas admittens,&Schamm»a-na, nonnisi graves & adulterium seu totalem dis-solutionem vinculi conjugalis inferentes causasrelpiciens. Quia itaque Schammaeana Schola ad-mittebat turpitudinem pro justa divortii causa >hinepatet evidenter, Christum hanc opinionemapprobasse, & ideo adulterii seu icendas menti-onem fecisse. Seiden. deUxor.Hebr.lib.^.c.22. Re-spondet ergo Christus tantum ad illa capita, dequibus tunc temporis controversia erat, scii, deminoribus causis: non quod unice divortia velitrestringere ad adulterium.Neque enim unquamdubium erat apud Judaeos, insidias vita? structasjustam esse causam dissolvendi matrimonium ,sed hoc tantum in controversiam ducebatur, anquaevis causa , an vero tantum turpitudo faciatdivortio locum.

§. 30. Posset quidem pro sententia hac quoq;adduci, quod Eruditi adhuc disputent de intelle-ctu vocis oro^vdcts, utrum videlicet solum deli-ctum adulterii vel concubitus illiciti, an vero &alia majora delicta comprehendat, qua- alias inScriptura S. vocabulo fornicationis denotari so-lent. v. Seiden, de Ux. Hebr. lib.3.c.2$.& 31. Bux-tor ff.de fponsal. & divort. p.2.p.i 2 g. Sicuri etiamcanones vocem wo^mas late fatis extendunt,comprehendentes etiam sub illa Idololatriam.v.CJdololatra. c. non solam.c. 2 ?,-qu.i. Verum illam

controversiam lubens intactam relinquo, &in-

dustri» Criticorum reservo. vid.interimGerh.de Conjug. §.6o6. Illud tamen bene a prslaudatoGerhardo cit. loc. dictum esse puto, quaedam essecrimina adulterio graviora, vel saltim »qualiarefpeäu legis divina , cüm cujus norma & regulapugnant, alia respectu conjugii, cujus vinculum di-rimere debent. Negat vero non de gravitate &»qualitate delictorum in priori sensu hic agi,sedin posteriori, respectu scii ad conjugium habi-to, quo refert, bestialitatem, Sodomiam , ince-stum. Applicemus vero jamhanc distinctionemad nostrum casum de insidiis vit» alterius stru-ctis & fine dubio »que grave est delictum, ac ad-ulterium , respectu habito ad ipsum con jugium,cujus vinculum dirimere debet, id quod ex ante-cedentibus patet.

§.31. N eque vero admitti potest tuorum len-tentia, quasi unice delictum contra vinculumconjugale committatur per concubitum, quo et-iam'Gerhardus illud restrmxisse videtur, sed et-iam aliis modis illud dissolvi directo per deli-ctum potest, quod optime observavit Paulus,ad-mittens praeterea malitiosam desertionem. Omniaenim argumenta, quae vulgo pro solo adulterio,a Christo prohibito,asseruncur, .commode etiamPaulo objici possunt. Unde si aliquid virium iismesset , Paulus peccasset, quod divortium con-cessisset