IDe sDivortio ob Insidias Pit& Struftas,

f 77

$■34* Nonleve quoque argumentum pro hacsententia deduci potest ex ipso dtliäo ab uxore in-sidiatrice commisso. Videlicet ex jure civili no-tum est,conatum occidendi.adeoq; & insidias vi-ta? structas ordinariam poenam meruisse,/.7.8.9.C.adL.Cornel.deSkar.l.i.§.^.ff.eod. qui enim alte-rius vitx insidiatur, parum distat a latrone , quietiam ex solo apparatu, attentata alterius invasi-one,pro tali habetur,dum a parte ipsius nihil su-perest, quominus delictum perfectum repute-tur. P.MuWer.adStruv.Ex.qi.th.^o.lit.c. Cum e-Him talis insidiatrix uxor parum distet a verohomicida,quamvis hodie extraordinaria tantumpoena locum habeat, Carpzov. Pr.Crim p.i.qu.z.*1. 54. merito quoq; dissolutio matrimonii conce-denda ; quantum enim in ea fuit, dissolvisse jamvidetur vinculum matrimoniale. Imo quamvishodiepeena sit extraordinaria, tamen non dubi-um, quin ad fustigationem quandoque deveniripoffit:Num vero dicemus,maritum innocentemhoc casu sequi teneri uxorem perfidam & insidia-tricem? An vero propter alterius delictum inperpetuo vivere ccelibatu? Ubi certe poena deri-varetur in ipsum maritum, propter cujus favo-rem tamen uxor punitur. Confirmat hoc ipsumBruckner.i» deci/.matrim. c. i 5.».21. duobus casi-bus,quibus uxores vitae maritorum insidias stru-xerant,& venenum cibo miscuerant,ubi cum ressuccessu caruisset, fustigatio cum perpetua rele-gatione veneficis dictata fuit, divortiaque plenaquoad maritos decreta,hisque nova inire conju-gia permissam.

§. 3 5. Deniq; addi potest & illa ratio, quod se-paratio quoad rhorum & mensam sit merum in-ventum Pontificium , inanibus superstructumfundamentis. Quantum iraq; fieri porest, meritoab hoc medio,quod in nulla ratione genuina fun-datur , abstinendum, ad evitandas illas male co-haerentes conclusiones, quae exinde sequuntur.Ostensum jam supra est, quid de hoc genuinoPontificiorum partu judicaverit Lutherus.Idemalii quoq; cordatiores non diflinuilant.Sanein eoomnes conveniunt, nonfacilem debere esse judi-cem in admittenda hae separatione , ne membraChrißi, utor verbis Bromveri de jureconnub. lib, 2.f. 29. K.7. exponantur inßdiis Satana, tentantis, quoslong ius , quam ut jejuniis V orationi vacent , sejungittempus, i.Cor. 7,3. Fragilis enim est humana natura,& in separato matrimonio ad libidinem praceps.

H.36. Ne vero aliquod dubium, quo se dissen-tientes munire poslint, amplius supersit, opera;pretium esse duco, illa,qu* supra recensita sunt,penitus jam removere. Et quidem primum du-bium, in §. 2. tactum, non adeo magna laboratdifficulrate- Provocatur ibidem ad exceptionemChristi, solum adulterium excipientis. 5 ed qui-dem hactenus non probatum est,Christum loquiexcltißve. Responsio enim Salvatoris interpre-tanda est ex controversiaipsi formata. . Quere-batur videlicet, an ob quamvis causam liceret di-vertere ab uxore,ut videbatur in LegibusMosai-cis statutum? Et ad hoc respondebat negative,«xcipiendo adulterium. Non voluit autem Chri-stus excludere causas majores vel teque gravesejusdem generis, de quibus non erat consultus, sedminores tantum apud Judaeos usitatos remove-bat. Unde si de hoc casu interrogatus fuisset Sal-vator,ubi major malitia,quam in adultet ioddemhaud dubie respondisset. Dn. Praeses de dissensusponsal seit- s H-t o.Et posito (id quod tamen in lii-

Vol.yilLDisp. xxxiv. m,

spenso relinquo) particulas illas: tfet^eulos ,« jt&ifesse exclusivas, tamen illae tantum excludunt ea,quae sunt diversi, non qua? sunt ejusdem seneris.Ast vero jam in rationibus decidendi probatumest,insidias vite structas proxime convenire cummalitiosa desertione, & adulterio. Equidem aliiquoq; respondent, Christum privatis pro lubituex quibuscunque causis fri volis divortia insti tu-entibus,non Magistratibus pro exigentia neceffi-tatis civium causas divortiorum determinanti-bus regulas praescribere voluisse. Bruckner. inDecif. matrim.c. 1 <>.».24. Verum id difficulter ad-mittitur a Theologis nostris, v. Gerhard, de Con-jug.§. 60 'y.sqq.xmo nisi assertio htec ad certas limi-tes reducatur, evenire inde posset,ut contra men-tem Christi mos veterum Juda?orum, quascunq;causas admittentium, introduceretur. Ergo con-cludimus, posse Magistratum admittere causasaeque graves vel graviores, quod etiam videnturinnuere verba Christi Aiattb. 5,3 a. ut^varasKo-y% iropi'&ias-, excepta causa fornicationis. A ‘yos au-tem in genere significat proportionem, utadeoquenon solum adulterii crimen, sed etiam alia huiccrimini te qualia & proponionata, vel eodem et-iam majora flagitia divortii causas constituant.Et ita jam quoq; exinde interpretationem acei-pitaPsatth. 19,9. Neque hanc rationem evellunt,que contra regerit Gerb. c.l. §.606. nam suppo-nit semper, Christum loqui simpliciter & abso-lute ; Imo exclusive & excepti ve, adeoq; vocemtk Ko jsiS ita iurelligi non posse; nam jam asser-tum est, Christum respexisse in responsione adstatum Judaeorum, ex quavis leviffima causa di-vortia admittentium.

H. 37. Alterum dubium in §. 12. sat speciosumeffivideturq; illa, que in §,autec. sunt dicta,ener-vare. Verum regeri potest,Christum in adulterioutiq; respexisse ad dissolutionem unionis conju-galis,que in adulterio occurrit; verum illa disso-lutio etiam in insidiis vita? structis deprehendi-tur, & adhuc evidentius,quam in desertione ma-litiosa , ubi tamen ex doctrina Pauli ob eandemrationem divortium admittitur. Que enim ma-ri ticidium intentat, illud unice agit, ut matrimo-nium dirimat , & se a nexu conjugali Uberet.Quamvis vero non semper consilio respondeateventus,sufficit tamen tale delictum hic abuxoreesse comissum,quod immeditate tangit vinculuminter conjuges, & sic cohabirationi contrariumest. Expressius dici potest: uxor,qua? adulteriumcomittir,tantusolvit fidetn conjugalem:quae veromarito mortem intentat, illa non tantum vincu-lum illud speciale inter conjuges tollit, sed uni-versale etiam, quo homines natura conjunxit, &propter quod nefas esse dicitur ml. 3, ff.de s.&f.hominem homini insidiari.

§.38-Hisee suppositis jam per se corruit dubi-um tertium in §.13. Neq; enim verba neq; mensChristi videtur excludere voluisse hanc divortiicausam,de qua agimus. Et nescio sane,quomodoilli,qui adeo strictissime verbis.Christi inhärent,

& illasimpliciter exclusiva esse jubent, sint Pau-lum conciliaturi cum nostro Salvatore. Si enimtantum & unice admittere voluit adulterium,et-iam excludere voluisse creditur malitiosam de-sertionem. Sed falsum esse posterius, ipsi dissen-tientes fatentur. Ergo etiam prius. Neque veroadmitti potest, quod difljpirientes supponunt,quasi Christus etiam comprehendent hanc cau-Dd dd sem