410

*DispuHt • XII. J&temb. II. Seil. /.

dicitur, <jitod si fidejussor datus suerit de judi-cio sisti, non liberatus idem sit ipso jure, licetad sententiam usque reum stiterit judicio, sedsaltem exceptione. Ratio sine dubio, quod tem-pus non sit modus tollendi obligationem ipsojure, sed per exceptionem l. 44. §. i.ff. de 0. & A.stipulationi vero judicio sistere reum, quo adtotam causam, tempus inest illud, quo judici-um finitum. Quomodo praestatio certo»tem-pori adstricta vel a stipulantibus vel a testanti-bus non ipso jure cesset, sed per exceptionem ,incidenter evolvi meretur Bachovius ad §. 3. /-de Verber. Obi. Cogitandum vero relinquo,quod Jus Civile lapsu temporis noluerit finireobligationem, ad tempus certum licet conceptafuerit, attamen eandem finiverit, si temporalis,completa praescriptione. Non enim per exce-ptionem tutus estpraescriptionem implens con-tra actionem temporalem, sed ipso jure. Di-citur enim /. de 0 . U A. Obligationem fi-niri per praescriptionem, idemque 3. f,

de Ususr.$ 31 . 1 5. pr.de damn. infect. confirmatur.Si actio duraret, non dd. LL. dixissent obligatio-nem finitam. De quo inferius plura.

§. V. Quod in solutione generaliter sumtajuris , pariter obtinet in solutionis speciebus.Primum considerabimus Compensationem. Dehac communis Dd. sententia, quod tollat actio-nem ipso jure & comprobanda: veritati opini-onis adducitur L, 4. L. 10. pr, L.21. ff. deCom-pens L. 4- L. ult. C. eod. §. 30. J. de aäion. Ve-rum quod attinet L. 4. ff, deCompenf. fateor ibi-dem asseri debitum compensatione tolli ipso ju-re,idque non alio merito, quam quod libera-tio per compensationem, opposita fuerit libera-tioni quam jus non ipsum peragebat, uti accide-bat in compensatione, sed quam subditus juris,dictantis liberationem, exceptione complebat.Confirmatur L. 4. per §. 3 o. J. de Aäion. Ubidicitur, in b. f. judicio aequa judicis aestimatio-ne factum, ne debitor conventus condemnatus;in st. juris vero judicio, opposita exceptione.Justiniani vero constitutione factum, ut in utro-que judicio ipso jure minuat compensatio acti-onem. Quod ultimum sensui L.q.ff. de Compenf.congruum. Quod vero dicatur aqua judicis afli-matione, factum, ut ante Justinianum debitumreciprocum compensatum in bss. judicio, indici-um praebet, illis temporibus ne quidem in b. f.judiciis compensationem ipso jure minuisse de-bitum. Nam si ipso jure compensatio debitumminuit i. e. liberat ab obligatione, non videoquid opus ipsi fuerit tequa judicis aestimatione,cum, ordinarium judicis officium, fi. juris judi-ciis quoque debitum, ad diminutionem illam f.liberationem suffecerit. Nam in omni judiciojudicis potestas est, absolvere illum qui non eratobligatus ipsp jure, talis est, qui compensationeliberatus. Censendum igitur, ante JustinianumImper. in b. f. judicio exceptione rastam fuissecompensationem, sed quam ipso jure innatamjudex offieio suo potuerit applicare, uti l.fin. depetit, hxred. & L- 84- 5-jf. de Legat. 1. convenit.

Inst. juris judicio autem exceptione a reo conte-standa. Enim vero licet d.L, 4, &d. §.30. probent,compensatione obligationem tolli ipso jure; re-liquarum tamen legum incongrua eadem pro-bandi est allegatio. Ubique enim dicitur corn-psnsationem ipso jure; non vero compen-

sationem actionem tollere ipso jurf*.sunt diversa, uti infra feäione sequenti rXpefihujus A 4 embr. 2. effectu probabitur ^

hac sectione saltem tractari meruit.

• fert 0 „§. VI. Succedit solutionis specie 5

Novatio. Nam & hanc esse soluti 011 ®mentari non tantum licet exf,.37- ^soi^

Libert. 5. & L-1 8. ff. de Fidejujf. sed & P^jt ^Senecte locus Lib. 6. de Beneficiis idetnverbis: Omnis solutio non idem redditisdem. Nam & pecuniam dicimur reddmr\jpro argenteis numeravimus aureos, qu atst ..tervenerint nummi,sed delegatione W^er ^ gii»solutio fit. Fateor dd.LL. di Senecamnis specie una loqui, sed paritatemiam ad novationem, quae a delegatio/^ t utriest, extendere licebit, & paritate rati°solutio novationi generaliter asseriuss ss Scere inesse novationi prioris obligaU 0 ^ ^ptilationem; hanc vero haberi pro st? ß po'tionis. §.7 .Quib.Aiod.obl.tollitur. Nf ^ e d £l ftio unius debiti per aliam obligatiom^,j at joj’ ,

pristinam tollit,contenta virtute äCce ^ ä i)S ^sequeretur quod consensu aut re ^

gatio, nova obligatione non tollatm'’ptilatio verbalem tantum obligatior^ p,#’,ai virtute praedita sit. Novatio /ss ( ,obligationibus promiscue fatalis L •vat. Haec quae jam dicta, ratio sum, ^ tP (

tio §-3 -J.Quib. md. obstollitur, oblig? 11 ^ jjsfL

Iere i. e. extinguere asseveretur.inter illa quae ipso jure fiunt meritura- >1quippe jus sublationem dictitans ^veniente sola dilpositionis efficacia jdsstollit, sequitur quod si respectus hab^. a ,

_J C.UL.:_;_tl- .1

ist

quod sublationem actionis dictitat,/",requirens operam alterius i e. exC %$f fcjtNovationis ipsius juris effectus app e ^ ^c-ljSed huic sententia refragari vid etL ffiFidejujf. ubi h-ec verba: Ubicunquer e ^, { i0^ r

tur a creditore, ut natura debitum tnan '‘" f(f eef !ir /dejujforemreipondit Sctevola. Cum ^ ^

’ vationis tranjeat obligatio, fidejussoremexceptione liberandum. Hicbus fatis clarescit, non omnis novati 0 ^ i ^se effectum ut tollat ipso jure act‘° i>* *generi certo novationis, effectus J 9 |

tribuitur. Profecto quod sensui ßi j

gerendum, dubius haereo. Nov^'^gäU^^Ji'prodita injure est species, quam& ipsa tollit obligationem, quia ^ uytor celebrat, dum a debitoretur, quam cum ab alio quocunqss e OLd'gationem novationis modo quTtU' ob ^liceat liberum judicium in ^ J te n bl^^ ^i^ V ,, ’Puto nulli alii negotio, q u0 j osl is ^non extinguit, congruere N° va fb°ac constitutae pecuniae s sub ss 10 ^materia quascunque res alia q ua .

^ameniminducitobligmi^ c fß

Consit-A,*d,

nit) Novam enim inaucitooi<&— &[(iniam pristinam non tollit priusst"tum solutum L • 1 8 -§-firi.ff. de ConJsi inverso ordine conventus (nam geflf } stto beneficium ordinis obtinere, ^g§priaNov. 4. colligere licet) nonni i d

cuffionis liberabitur. Hunc vei^ fgJ .,one in d.I. 60.puto este sensum- ..peti 1

ba, aut jure fatis testantur Novan 0 ^,

cie sic dictam, extra subsidium