VIII.

H O O

F D S T U K.

Van de Weegkonjl , os Werktuigkunde.

Ç. 244. f"\e eersten , welke de Weegkonst tot eene Weetenschap heb-I J ben zoeken te brengen, zyn geweest Archytas en Eudoxus ;na hen is Aristoteles gevolgd , maar niemant heest in deeze konst meer ge-vordert en uitgeblonken dan Archimedes : in de voorleede eeuw hebben welhet meest Oughtred , Wallis , vela Hire , en Varignon deeze Weetenschapvoortgezet, zodat zy reeds tot een’ hoogen top gestcegen is ; maar onuitput-lyk zynde , groeit zy dagelyks nogh aan. Werktuigen noemen wy allerhan-de soorten van lighaamen, door konst zodanig gewrogt, dat een menschdoor behulp van dezelve met kleine kracht zeer zwaare blokken kan bewee-gcn , en opheffen naar zyn welgevallen.

§. 24s. Men is gewoon de eenvoudige Werktuigen tot deeze zeven te bren-gen : de Balans , den Handboom , de Katrol , Het wiel op zyn' as of WindAas , Het Schuinse vlak of de Helling , àcWigge , de Schreef. Alle de sa»,mengestelde werktuigen bestaan uit verscheide van deeze eenvoudige , als uitderzelver deelen : zodat men de krachten , welke men met de laamgesteldewerktuigen kan volvoeren , gemaklyk weetèn kan, als men maar eerst deeenvoudige te regt verstaan heeft.

§. 14 6. Om alles te ligter te begrypen , zullen wy vooronderstellen, datde Werktuigen gemaakt zyn uit eene harde en onbuigzaame stofte, dat zyalle over malkander, en op hunne asten zonder wry vinge bewoogen worden ;dat zy ten toppunt van volmaaktheid door den Maaker gebragt zyn : nader-hand zal men zien kunnen , hoe men de rekening der krachten verbeterenmoet, wanneer de werktuigen in gebruik gebragt worden , welke uit buig-zaame sloffe bestaan , en met' eene fchuuringe op malkander' bewoogen worden,of minder net zyn uitgewerkt. ■*

§. 247. Wy noemen de Beweegingskracbt , [in het Latyn Momentum , deWerking van eene drukkende Magt, welke volgens §. 1 yz. is in eene ver-menigvuldigde reden, bestaande uit de grootheid der hinderpaalen , en uit desnelheid, waarmede zy bewoogen worden : De Hinderpaalen zyn in ditHoofdstuk de Gewigten , welke bewoogen moeten worden : ook alle druk-kingen en trekkingen van leevende Magten ; in welker plaats men Gewig-ten , welke het zelfde uitwerksel zouden gehad hebben , kan stellen.

§. 248. Het Middelpunt van Zwaarte wordt genoemd zodanig een punt ineen lighaam , waarop indien een lighaam rust, of waarvan het hangt, hetyan alle kanten altyd in eveöwigt is.

Mes