Calendariiveteris cor-,nClio inquibus con-fisiat.
3 12
iuit ut xquinoctium vernum in pristinam suamsc-demiPatribus dicti Concilii ei tributam,nimirumin ii Martii restitueretur; Noviluniaquc ac Pleni-lunia vel per numero; Aureos in Calendario dispo-sitos, vel alio modo ita monstraretur, utab illis qua:calculus Astronomorum fecundum medium mo-tum exhibet, quoad ejus fieri potest, non dilctepa-rent. Quoniam veroxquinoctium insuam sedemrestitui non potuit, nili per aliquot dierum exem-ptionem e Calendario veteri; futurum necessarioerat ut Cyclus solaris, sive litterarum Dominica-lium in Ecclesia tunc usitatus interrumperetur.Oportuit ergo Cyclum hunc ita quoque innovare,ut per eum quocunque anno proposito littera Do-minicalis non secus post correctionem Calendarii,quam ante,pollet inveniri. In tribus itaque totumnegotium correctionis Calendarii consistit, nimi-rum in squinoctii restitutione, & in propria sederetentione; in Cycli lunaris emendatione ad indi-canda Novilunia;& in innovatione Cycli solaris adinveniendam litteram Dominicalcm. De singulisbreviter aliquid dicemus.
nes erunt, ät 2400 erit intercalaris. Et sic deincepsin futura feculi. Quod si ne hanc quidem xquatio-nem xquinoctium in die 21 Martii retinere perpe-tuo posse posteritas notarit, poterit extraordinariiauctoritate Pontificis aliquem annum centesimumcommunem facere intercalarem, vel intercalaremaliquem facere communem, prout xquinoctium adic 21 Martii recessisse in anteriora aut posterioranotatum fuerit.
Et licet ex hac intercalationis in centesimis an-nis omissione interrumpendus necessario est Cy-clus solaris, & ordo litteratum Dominicalium;tan-tum tamen abest ut hxc interruptio difficilem red-dat litterarum Dominicalium in novo Calendarioinventionem, (ut malitiose,au t imperite calumnia-tur Scthus Calvisius lib.i.cap.12,) ut longe faciliusin novo, quam in veteri, littet« Dominicalcs inve-niantur,ut Cia vius demonstrat.
Js- II*
Liber XL Chronographie
§• l.
rejhtutione ccquinoolil nyerni in fi-dem pnfltnam, ac retentione meadem.
JEquinofiii /''AUideni coruin qui Calchdarii correctionirej htutio V/ praefuerunt, censebant xquinoctium vernum
in sedem esserdiquendum eo dic, quo correctionis tempo-Caltndarii re reperiebatur, die videlicet 11 Manii, Alii tamen* prudentiori consilio restituendum censebant addiem 21 Martii, ubi Nicxni Concilii tempore de-prehensum fuerat. Horum opinionem amplexusest merito GregoritisXllJ.propter causas quas af-fert Clavius in Calendario cap.j. Restituit ergoPontifex xquinoctium vernum ad diem 21 Martiiper exemptionem decem dierum ex mcnfeOctobrianni 158 2, ita ut post quartum diem Octobris, locodici quinti, assumptus fuerit statim dies decimusquintus, decem interjectis diebus eo anno prorsusomissis. Hac enim ratione factum est,ut vernum- xquinoctium anno insequenti contigerit, & aliis
deinceps annis futurum sit, decem diebus feriusquam 11 Martii,idest,quam ante correctionem, at-que adeo in 21 Martii incidat. Poterant quidem hidecem dies eximi ex alio mense , sed electus fuitOctober, quia pauciora in eo occurrunt festa im-^ mobilia, & nulla mobilia. Poterantprxtcrca eximipaulatim lapsu 40 annorum, ordinarios intercala-res dies decem omittendo; at melius judicatum fuitomnes simul uno anno omittere.
JEquino- Et ne rursus in eundem clrofem posteritas rcla-Bium quo- beretur(quod necessarium foret,quia annus solarismodo ren- politicus leu Ecclesiasticus major est Astronomi-suafidt m co)statuit Pontifex GrcgoriusXIlI.ut deincepsnon omnes anni centesimi, ut in veteri Calendario,essent intcrcalarcsjsedutcujuslibettetracosictcridistres priores centesimi, post annum 1600, essentcommunes, quartus vero solum centesimus essetintercalaris. Itaque in novo Calendario sequen-tes anni 1700,1800, 1900 , erunt comunes; at2000erit bissextus: item anni 2100 , 2200,2300,comniu-
De Cycli lunaris e Calendario ejeSliont >0* Cycli Es aCiarum fiubßitu -tione.
Q lIia,utcap.7.Sc8.vidimus, ariticipat Luna se-des suas, in Calendario sibi adlignatas, annis312;uno die fere; fit ut d tempore Concilii Nicxnieas anticipaverit amplius 4 diebus. Unde factumest, ut Aurei numeri in Calendario descripti, quitempore Concilii prxdicti Novilunia recte mon-strarunt, prxtcrito & nostro Ixculo 4 diebus tar-dius illa monstrarim, ac monstrent, quam in coelocontingunt. Tollendus igitur & hic error ex Ca-lendario fuit. Fotuissetquidcmtoliijsiomnes Au-iei numeri in eo descripti,per dies 4 fursu m promo-ti fuissent: sed hxc prom otio parum profuiilct, si-quidem tum propter dierum bissextilium omissio-nem in cjuibuldam annis centesimis, tum propterLunx anticipationem continuam,in qualibet tetra-cosieteride, hoc est, in quolibet 400 annorum in-tervallo, jam semel, jam bis, non raro etiam tertumsursum promovendi, tum deorsum detrudendi fuis-sent. Quod sane permolestum fuisset, siquidemsemper omnia Missilia & Breviaria reddita fuissentinutilia. Neigiturhoc incommodum incurreretEcclesia, & tamen novilunia ac plenilunia iit Ca-lendario recte indicarentur; ejectus est Cyclus Au-rei nufneri ex Calendario, quippe qui non omnesmensium dies implere potuit, cum Aurei numerisint tantum 19, mensis autem habeat dies aut 30, aut& in ejus locum substitutus est Cyclus Epacta-rum , qui omnes dies replere potest, cum EpactassintjOjUtcap.sequcntidicetur. Itaqucquando in-currentes Epactx (lemper enim tantum ip in uluesse poliunt, propter Cyclum enneadecatericum)propter dies intercalares omissos, aut propter anti-cipationem Lunx,in alias mutandx sunt, nulla °P USerit sursum aut deorsum promotione ; sed quandopropter dies intercalares omisios descedendu cut,
mutilabuntur omnes Epactx unitate; quando pi o-
pter anticipationem Lunx ascendendum, auge-buntur unitate, nulla facta Epactarum aut
promotione,aut prxctpita-
tione.
CA-
Aurei nu-meri cttrlCalendtTt*
eiellu