xii DE MAGNI FI CENTIÂ ROMANORUM.

( aìt is ) aut privatum est . Publicum : divinum , aut humanum . Divînum * quod adlàcra, & Sacerdotes pertinet; humanum, quod ad magistratus, & publicam administr atio-nem. Ex his Romulus Rex humanum precipue , Numa divinum constituit. Et pu»blico quidem juri pauca aut Reges esteri , aut Decemviri addiderunt. Supererat pri-vatum , quod in naturale , gentium, & civile tribuitur . Natura jus Romuli sere legesprafèrunt : Numa gentium addidit. Romulus de educatione liberum , de matrimoniis,de parentum jure iànxit; Numa de homicidiis , de bonae fidei contractibus , de fèpui-tura quaedam tulit . Juris civilis pracipuus auctor Servius Tullius , qui , austere Diony-sio 3 de contractibus, & injuriis quinquaginta leges rogavit : item de fòenore , de nexis,Ere alieno, & alia : quae complura in lùas tabuias Decemviri transtulerunt » Non igiturconjiciat quispiam ex eo quod Romani leges ab Grcecia petiverint , vixijfe eos finelegibus , aut ad eas ferendas ineptos fuijse ; ego enim contra ratiocinari ita pojjem :Athenienses acceperunt leges ab Solane , qui jloruìt Tarquinii superbi cetate : igiturleges ante illud tempus non habuerunt , aut inepti ad eas ferendas fuerunt * Si die et ,usos eos prius fuifse legibus a Bracone latisi regeram ego , Romanos quoque usos fuifse legibus latis ab Romulo , alhsque Regibus , & Confili bus . Si reponet , Romanossuas tollere , aut emendare voluijse , quod ineptee ejsent , aut pranooe ; reponam U ego ,Athenienses Solonis legibus voluijse emendare , atque adeo tollere leges Draconis , quodultra modum severce ejsent contra cequìtatem ; Draconis enim leges Solon , unaexcepta contra homicidas , omnes suftulit . Quee autem ex Romanis legibus tam me-sta , aut parum cequa fuit , quam ea Draconis , qua pwna capitis ftatuebatur in eos ,qui desidice damnati ejsent , aut olera subripuifsent ì Cceterum nonne laudanda essetpotius Romanorum prudentia , Jì quas ex suis legibus commutare , aut aliunde metto-res aliquas voluisset adsciscere ? Quid igitur Romanos movit , ut leges ab Grcecismutuarentur ? Eadem sane , quee impilin Athenienses , ut leges peterent ab Solone :difjìdebant enim inter se Athenis plebs , & Senatus , propter hanc legum acerbitatem ;quemadmodum U Rome-e plebs item , b Senatus altere ab antur , utri jus esset legumferundarum , ad coercendam patriciorum in plebejos impotentìam . Ut . igitur novisSolonis legibus Jublata Athenis discordia ef , ita b Romeo , lite neutri adjudicata\adlatisque e Gr cecia legibus ,refituta tranquillitas ef : Nec hasc calamitasConsùlum( ait Livius ^ ) fègniores novos fècerat Confùles ; & fè damnari poste ajebant , &plebem, & Tribunos legem sèrre non poste ...... Rem non adlpernabantur Patres ;

daturum leges neminem , nifi ex Patribus , ajebant. Cum de legibus convenirci:, delatore tantum difcreparet ; miffi legati Athenas , Sp. Postumius Albus , A. Manlius ,P. Sulpicius Camerinus ; justîque inclytas leges Solonis deseribere , & aliarum Graciaecivitatum instituta , mores , juraque nofcere . Quamquam Romani non idcirco prioressuas leges irritas fecerunt , ut olim Grceci ; sed adhibìtis prceter alios in conjttiumTriumviri , qui legati in Grceciam fuerant , V quos peritos legum peregrìnarumLivius vocat , nova jura condiderunt , ut idem auBor tefatur . At quee ì nonomnìa sane , sed ea , quibus opus erat ad libertatem aquandam inter plebejos , &patri cios , qui nimium sibi adrogabant . Non igitur leges Grcecas tot idem , utajunt 9 verbis in duodecìm tabuias trans ulerunt ; sed ex domejlicis , & peregrinisconleBis Hs , qua sibi usui sore putabant , confecerunt corpus celati quoddam , quod,teste Livio , fons ejset omnis publici privatique juris .

X. Neque tamen hcec dixi - ut quidquam de Grcecorum laudibus detraBum ve-lim . Habeant sibi tefimonìum ex Plinio , quod Le-Royus ita Gallice r uertit w : Con-siderez , que vous allez dans l’Achaie , qui est la pure & veritable Grece : que vousétes destine P our commander à un état de villes libres qui ont maintenu leur libertopar la valeur & par les alliances : ne leur retranchez rien de leurs franchifès, de leursdignités , n \ de leurs presomptions : faites reflexion que c est le pais qui nous envoi'ades loix , ^ q U i men a regu d’aucun peuple . Tribuatur , inquam , l am Qrcecia ;modo nequìs eam vertat in Romanorum contumeliam 5 sed meminerit potius , leges

non

(i) Lîh, z. (2) In sito opere ; cui titulus : Les ruincs des xlus beaux moriuments de la Gréce .