xxvi DE MAGNIFICENTIA ROMANORUM.
XXL Ne que ad elevandam tanti operis magnijìcentiam illud mihì obsticiatur , pie -bem in cloacis cedificandis , U Circo , eodem tempore dispertitam fase : superiori busenim verbis scio conjunSim de utroque hoc opere loqui Dionystìum ; at illud etiamnon ignoro , cum tam multa plebs ejet , ac pleraque populi Romani pars , ea , fabrisque etiam bifariam divistìs , utrique esercendo labori tantum operariorum nume*rum superfuijse , ut ex hoc capite utriusque potius operis commendetur magniscen-fia , quam alterutrius minuatur . Sed quoniam cloacarum mentio fa8a ejl , etjì in •ferius aSuri de illis jìmus , meminerit primum leBor , quam magnifice de illis sen *tiant scriptores ; cum easdem inter Ro mance artis potenti ce que mìracula recensorenon dubitent : recolat deinde in antecejsum Tabulas IL fi? III. quibus illas panilo pojlexprejsas dabimus , ut , quam rette hi judicaverint, animadvertere per se ipse positipostremo sic mecum ratiocinetur : Ji quod humi defojsum ejse debuit , & ad sordesurbis , atque annuas pluvias excipiendas comparabatur , tam magnificum Tarqui*nius effe voluit , tam affabre conftruBum , tam firrnum , M ad omnes architeBurceleges exaBum ; quanto magnificentius perfeBiusque , dicendiim efi , opus illud fuijfe ,quod omnium oculis propojitum , ad ludos , feftosque populi dies celebrandos excitaba -tur l ,At Circum hunc , quem tant opere laudamus , Julius Cosar diruit ; alt enimPlinius c0 : Circum Maximum a Cassare Dictatore exstructum . Concedam , Jì quìs itavelit ; quamquam ex Suetonio c0 non id faBum eruitur , sed tantum spatium ejusab utraque parte productum , ideft , longius protensum finse . Sed dirutus sane Jìt ;auBo enim populo , amplificavi Circus etiam debuit . Num ex hoc TarquinienjîsCirci rufiicitas argui potest , aut imbecillitas ? At destici quotidie videmus egregiasetiam cedes tum sacras , tum profanas , easque firmistsimas , ut ampliores , adjetiisnovis molitionibus , refiituantur . At multo magnificentiorem fase inquìet aliquis ,posti quam iterum exfirutìus ab Julio fuit . Alibi quidem , ut ostendam , veteres Ro*manos a bonis artibus imparatos non fase , est , y/ prius laudari tamquam
magnificus potuit . AE ââ sentiendum de hoc Jit , e^r quce haBenus di-
, Livium audiamns , gz/i fi? Julianum Circum habebat ante oculos , fi? certoscire de Tarquinienfî vel ab iis qui viderant , rie/ ex recenti saltem memoria potè*rat ° Hic loquens de plebe in templo Jovis Capitolini exstruendo prius occupata c0 :Posthac , ait , & ad alia , ut specie minora , sic laboris aliquanto majoris , traduce-batur opera: fòros in Circo faciendos , cloacamque maximam , receptaculum omniumpurgamentorum urbis sub terrami agendam : quibus duobus operibus vix nova haecmagnificentia quidquam adacquare potuit. Atqui Augusti tempore, quo Livius hcecscri-pfit ,stamdiu artes suas in Latium Grcecia invexerat . Non igitur rudis Tarquinius,non Romani ignari ingenuarum artium erant , sceculo ab Urbe condita tertio stanimito ; addam fi? illud prceterea , nec Grcecis artibus indigebant . .
XXII. Ut ad Tarquinium Priscum revertamur , de d custus operibus fermo erat zait Livius C4) , ab eo circa forum privatis aedificanda divisa fuille loca ; porticus ,tabernaeque factae . At tabernas quidem libenter omiserim , in quibus artis peritiaspeBari non solet . Porticibus vero forum cir cum dare, quod late protendebatur, nonme dio eri s momenti , vel artis fuit ; prcesertim cum in iìs exstruendis qucestîtus non usustantum ab Rege stìt , sed etiam elegantia : nani. de hoc Tarquinii opere diseremDionystìus , inquit c0 : Forum edam , ubi jus redditur , concionesque fiunt, ac este-ra civilia negocia peraguntur , ab eo excultum est , officinis circumdatum , atque aliisornamentisi. Quce fuerint hcec ornamenta , ìncertum efi. Porticus, opinor, fase, ea-rurnque elegantiam , ut superius innuimus . Sane , cum Priscus Tarquìniis originemin Etruria duceret, Tuscanicarum proinde artium non ignarus , forum vero ornan -dum suscepiset ; cui dubium ese potest, omnes eum intendise potentice industricequesu ce nervo s , ut suscepti operis dignitas cum lo ci celebritate cert ar et l Erat prce-terea
(i) Lìb. cap, 15, (2) In Julio Ci^s, cap. $p. (3) Lib. 1» (4) IVtb. i. (5) làb.
F) TîJ^ te ccyopclv lv p ìptcìlya<si)p'm? n ^ vTts aftwts nórpois
VOI Kj