Puma 5

erũt ſtelle accẽdeẽtes ⁊ ertinguẽtes oꝛiẽtes ⁊ occidetes ſemper in omni loco ſupꝛa terram.Uniuerſaliter autem dico ꝙ quãcũqʒ figurã aliquis dixerit motus eſſe celeſtis pꝛetet ſphericam:neceſſarium exit: vt ſint ſpacia que ſunt a terra vſqʒ ad loca altioꝛa diuerſa:vbicunqʒſit terra ſiue in medio:ſiue a medio totius remota. Auapꝛopter opoꝛtebit vt videamus ma/gnitudinem menſure ſtellarum ⁊ interualla earum adinuicem diuerſa in loco vno in omnireuolutione: eo ꝙ qũq; ſint in longitudine maioꝛe:⁊ qñqʒ in lõgitudine minoꝛe. Et ſilr opoꝛtebit vt ſit declinatio ſigni in ſuo curſu quandoq; remotioꝛis interualli: qũqʒ vicinioꝛis.Nos vo nihil hoꝛum videmus. C Quod autem videmus ex augmento magnitudinis earũcum ſunt apud hoꝛiʒõtas: non demõſtrant nobis ſic eſſe pꝛopinquitas earum:⁊ paruitas lõgitudinis earum ab hoꝛizonte: ſed eſt quaſi ſimile ei qð in aqua ponitur. Lidetur enim ma-ius. ⁊ quanto plus in pꝛofundum mergitur:augmẽtat᷑ eius magnitudo. ¶ Demoõſtrat etiãaffirmandũ eſſe ſiguram celi ſphericam:qm̃ cõuenientia cõſiderationum per inſtrumẽta nõeſt poſſibilis: nim ſᷣm bunc modum ⁊ hanc figuram tm̃ C unc quoqʒ dicemus ᷣm nãm

ſermonem. Celeſtis nãqʒ motus leuioꝛ eſt omni motu ⁊ velocioꝛ abſqʒ tarditate ⁊ pꝛohi/

bitione. Et figurarum velocioꝛis motus er ſuperficialibus eſt circulus: ⁊ ex coꝛpoꝛeis eſt

ſphera. Et quia figure plurium laterum que ſunt in circulis equalibus:plures haben tes angulos ſũt eis maioꝛes: eſt circulus maĩoꝛ figuris ſuperficialibus: t eſt ſphera maioꝛ figuriscoꝛpoꝛeis. Celum igitur eſt maius coꝛpoꝛibus que ſunt pꝛeter ipſum. ¶ Ad hoc quoq; ſciẽdum reperimus ſemitam ex rebus naturalibus. Ether naqʒ tenuioꝛ eſt ⁊ ſubtilio: omnibus

co:poꝛibus alijs. ⁊ vebementius ſimilis adinuicem. Cuius autem partes ad inuicem ſunt

ſimiles:eius ſuperficies adinuicem fimilantur. Superficies vᷣo quarum partes adinuicem

aſſimilantur: oue tim ſunt. Ex ſuperficialibus circulus: ⁊ ex ſolidis ſphera. Quia igitur

ether non eſt ſuperficialis:⁊ neqʒ eſt ni coꝛpoꝛeus: opoꝛtet tũc vt ſit ſphericus. los quoq;

reperimus coꝛꝑa naturalia terrena:groſſa:antiqua:ſpiſſa:coꝛruptibllia:alterata: diuer ſaruzpartiuʒ:facta ſᷣm figuras ⁊ circulos non adinuicem ſimiles. ⁊ reperimus celeſtia ſubtilia:ſi·miliũ partium:ſempiterna:habitudinis vnius:que ↄſiſtit in ethere:facta ſᷣm ſpherã. Si enĩeſſent plana: ⁊ ad modum rerum alia cooperientium facta: non quicunqʒ ea viderent: vide-rent ea in vna hoꝛa:neqʒ ex partibus terre diuerſis viderẽt ea rotunda. QAuapꝛopter opoꝛtetvt q; ether ea cõtinens in ſui natura eſt ſphericue: et quia eius partes ſunt fimiles: it ipſiusmotus circularis pᷣm equalitatem.

¶ Tapitulum quartum De eo quod indicat q terra ſit ſpherica.Eclarat᷑ nobis ꝙ terra cũ oĩbus par

tibus ſuis ſit ſpherice figure m ſenſum Quia videmus ſolem ⁊ lunam⁊ reliquas ſtellas non in omni loco oꝛiri ⁊ occidere in vna hoꝛa: immooꝛiuntur ⁊ occidunt pꝛius apud oꝛientales:⁊ poſtremo apud occidenta-les. oc autem ſcimus:quoniam reperimus conſiderationes tempoꝛuʒN eclypſiuz:⁊ pꝛecipue lunarium:que ſunt in momento vno: ſcriptas in libꝛis antiquoꝛum: qui eas conſiderauerunt: in hoꝛis diuerſis: non equalibus: incipientesoẽs a meridie. t ĩnuenimus pꝛincipium hoꝛarum que ſunt in libꝛis oꝛientalium antiquoꝛũqui conſiderauerunt eclypſes: ante pꝛincipiuz earum que ſunt ĩ libꝛis occidentaliũ. Poſtq;igit inuenimus diuerſitatem que eſt inter hoꝛas: pm quãtitatẽ longitudinũ que eſt inter loca: tunc verificatur nobis vt exiſtimemus ſuperficiẽ terre eſſe ſphericaʒ. Non enim hoc ac-cideret niſi terra ſpherica foꝛet. Sibbofitas nãqʒ que eſt ab omnibus partibus eius adinuicem ſimilibus:eſt que cooperit lumẽ ⁊ fiunt tenebꝛe. Deinde appet augmẽtũ ⁊ diminutio ineis que ſequuntur partium ipſius ᷣm menſurationem vnam:Qð ft figura terre non foꝛetſpherica: non eſſet ita ¶ Pꝛeterea poſſibile nobis eſt vt ſciamus hoc ex eo qð oicã: qð eſt:Si terra foꝛet concaua: videremus ſtellas oꝛiri pꝛius apud occidẽtales. Et ſi eſſet plana: oꝛi/rentur ſuper omnes inhabitantes terram in vna hoꝛa. O ſi eſſet triangulata: aut quadra-ta: aut alterius figure poligonie: oꝛirentur ſtelle etiam ſuper omnes inhabitantes in ſuperfi/cie vna:⁊ ſuper vnam rectam lineã in vna hoꝛa. Nos autem nibil hoꝝ videmus. Neqʒ etiãeſt vt colũna longitudinis vnius circularis:cuius rotunditas ſit ſi uperficies plana ad oꝛientẽ⁊ occidentem: cuius due ſuperſicies extremitatum eius ſint ſuper duos polos mundi: etfthoc ſit qð veritati ſimilius exiſtimet᷑. Si. n. hoc ita foꝛet:nullus habitãtiũ ſ uper eius gibboſitatem: aliquã ſtellarum ſemper apparentiũ videret ſemper. Et omnes ſtelle oꝛirentur ⁊ occiderent ſemper ſuper omnes homines. pꝛeter ſtellas equalis longitudinis ab vtroq; duoꝛuʒpoloꝛum.ipſe namqʒ eſſent apud omnes homines ſemper occulte. Nos autem videmus qquanto plus imus ad plagam ſeptẽtrionaleʒ m quãtitatẽ noſtri inceſſus in eam augmen-tatur quod occultatur a nobis ex ſtellis meridianis: ⁊ qð apparet nobis ex ſtellis ſeptetrio/

—5 0

2E

13 a ij