incipiebat, non auspicandi causa, sed studendi, stat i m a nocte multa: hieme vero ab horiseptima, vel cum tardissime, octava, sxpe sexta. » Erat sane somni parcissimi, nonnum-quam etiam inter ipsa studia instantis, & deserentis. Ante lucem ibat ad Vespasianum Im-peratorem : nam ille quoque noctibus utebatur : inde ad delegatum sibi officium. Rever-sus domum, quod reliquum temporis, studiis reddebar. Post cibum sxpe, quem interduilevem & facilem veterum more sumebat, «state, si quid otii, jacebat in Sole . liber lege-batur, adnotabat, excerpebatque. Nihil enim unquam legit, quod non excerperet. Dicereetiam solebat, nullum esse librum tam malum, ut nori aliqua ex parte prodeflet. Post o-lem plerumque frigida lavabatur. Deinde gustabat , dofmiebacque minimum. Mox quasialio die, studebat in coenx tempus. Super hanc liber legebatur , adiiotabatur , & quidemcursim. Memini quemdam ex amicis, cum lector quadam pronunciasset perperam, revo-casse , & repeti coegisse : huic avunculum meum dixisse , Intellexeras nempe > quum illeannuisset, Cur ergo revocabas > decem amplius versus hac tua interpellatione perdimus.Tanta erat parcimonia temporis. 15 Surgebat «state a coena luce, hieme inter primam no-ctis , sed tamquam aliqua lege cogente. H«c intermedios labores urbisque fremitum. Insecessu solum balinei tempus studiis eximebatur. Cum dico balinei, de I+ interioribus lo-quor, Nam dum distringitur , tergiturque, audiebat aliquid aut dictabat. In itinere, qualisolutus ceteris cutis, huic uni vacabat. Ad latus notarius cum libro & pugillaribus : cujusmanus hieme manicis muniebantur, ut ne caeli quidem asperitas ullum studiis tempus eri-peret. Qua ex causa Rom« quoque sella vehebatur. Repeto me correptum ab eo , cumambularem : Poteras, inquit, has horas non perdere. Perire enim omne tempus arbitra-batur, quod studiis non impartiretur. Hac intentione tot ista volumina peregit, » electo-rumque commentarios centum sexaginta mihi reliquit, " opisthographos quidem, & mi-nutissime scriptos : qua ratione multiplicatur hic numerus. Referebat ipse , potuisse e ," cum procuraret in Hispania , vendere hos commentarios “Lartio Licinio ” cccc.millibus nummum. & tun* aliquanto pauciores erant. Nonne videtur ubi recordanti quan-tum legerit, quantum scripserit, nec in officiis ullis nec in amicitia Prmcipum fuisse?Rursus cum audis quid studiis laboris impenderit, nec scripsisse fatis, nec legisse . Qt^d eenim , quod non aut ili« occupationes impedire, aut h«c instantia non possit efficere Ita-que soleo ridere , cum me quidam studiosum vocant: qui, si comparer illi, sum desidioiil-simus. Eao autem tantum , quem partim publica, partim amicorum officia distringunt *Quis ex istis qui tota vita litteris assident, collatus illi, non quasi somno & inerti« dedi-tus erubescat ? Extendi epistolam , quamvis hoc solum , quod requirebas , scribere desti-nassem, quos scilicet libros reliquisset. Confido tamen h«c quoque tibi non minus grata ,quam ipsos libros, futura, qu« te non tantum ad legendos eos, verum etiam ad simile ali-quid elaborandum, possunt xmulationis stimulis excitare. Vale.

N o t

Clamosus juvenem pater excitat: Accipe ceras,

Scribe, puer.

Erat quidem in consuetudine positum, ut de mense Augusto,Vulcanalibus lucubrare inciperent: sed id tantum dtp o ~:äma;

plerique faciebant : eodem plane modo , quo KalendisJanuariis suas quisque artes modice attingebant, auspicandicausa: Ovidius:

Quisque suas artes ob idem delibat agendo :

Nec plus quam solitum testificatur opus.

Columella, lib. XI. cap. z. Fer bos quoque dies ( ineuntis Ja-nuarii ) abstinent terrenis operibus religiöseres agricola : ita ta-men ut ipfis Calendis Januariis auspicandi causa omne genus operisinstaurent: ceterum dijferant terrenam molitionem usque in proxi-mas Idus. Ita Plinius junior illum parcissimum temporis disepenlatorem - avidissimum librorum helluonem , avunculumsuum laudans, Lucubrare , inquit , a Vulcanalibus incipiebat , nonauspicandi causa, sed studendi. Negat eum ita fecisse . Ut ceterisolebant, qui tunc dicis tantum causa, incipiebant lucubrare :Sc deinde id differebant ad finem autumni, cumJam Phoebus breviore via contraxerat ortumLucis , obscuri crescebant tempora somnis

At illum vere ac seno a Vulcanalibus incipere solitum alle-verat.

12. Erat sane somni.] Praefatio ad Titum : Cum somno va-letudinem computamus.

IZ. Surgebat astate. ] Aistivis diebus finem cama; faciebatadhuc lucente die.: hibernis, intra primam noctis horam - coe-nam absolverat.

14. De interioribus loquor. ] De locis balinei secretioribus.

I y. Eleflorumque commentarios. ] Hoc est , ex variis auctori-bus , qua; Graecis inhoysi , colleflioncs , appellantur.

16. Opisthographos . ] ’OwiSro'^Ktp>s;, a tergo scriptos, XS™t b «Vnc&tv *3 ^oLtpa. De hac voce multa erudite congessit inLexico Robertus Constantinus ,quem consule.

17. Cum procuraret.] Cum eilet Caelaris in Hilpania pro-curator. Fuisse & in Africa, haud dubie cum simili prsfectu-ra, aut militati imperio, ipse prodit, lib. 17. sect. 3.

18. Lartio Licinio. ] Dicemus dc eo lib. 19. sect. x 1.

IA. CCCC. millibus nummum. ] Sive sestertiorum. Aisti-matione Gallic* monet*, libr* sunt, ut aiunt, sive siorenj4 o s o o.