5

C Ai>. XVII.

IO

LO

CAf.xyiii.

i 74 C. PLINII NATUR. HI ST.

ac per hxc efFunditur: plerisque , ut in .ctigypto Nilus, quod vocant Delta, triquetram figu-ram inter Alpes atque oram maris facere proditus, stad. duum M. circuitu. Pudet a Grx~cis Italiae rationem mutuari. 1 Metrodorus tamen Scepsius dicit, quoniam circa fontemarbor multa sit picea , quales Gallice vocentur Padi, hoc nomen accepisle. Ligurum qui-dem lingua amnem ipsum 2 Bodincum vocari, quod significet fundo carentem; Cui argu-mento adest oppidum juxta ) Industria, vetusto nomine Bodincomagum, ubi prxcipua4 altitudo incipit. - .

XXI. Transpadana appellatur ab eo regio undecima, tota in mediterraneo, cui maria-cuncta i fructuoso alveo important. Oppida : 6 Vibi forum, 7 Segusio. Colonias ab Alpiuu 1radicibus, 8 Augusta Taurinorum, antiqua Ligurum stirpe, inde navigabili Pado. Dein9 Salastbrutn Augusta Prastoria, juxta geminas Alpium fores , I0 Gra'ias atque Poeninas-11 His Poenos, Graiis Herculem transiste memorant. Oppidum 1Z Eporedia^Sibyllinis a po-pulo Romano conditum justis. Eporedias Galli bonos equorum domitores vocant. Vercel-lae r 3 Libicorum ex Sallyis ortte, *4 No varia ex Vertacomacoris, u Vocontiorum hodiequCpago, 16 non (ut Cato existimat) Ligurum : l i ex quibus Levi & Marid condidere 18 Tici-num , non procul a Pado : sicut Boii trans Alpes provecti, '9 Laudem Pompeiam, Insubres20 Mediolanum, Orobiorum stirpis este, 21 Comum,atque Bergomum, & Licini forum, Aaliquot circa populos auctor est Cato: sed originem gentis ignorare le fatetur , quam do-cet Cornelius-Alexander ortam a Grascia, interpretatione etiam nominis, 22 vitam in mon-tibus degentibus. In hoc situ interiit oppidum Orobiorum Barra, unde Bergomates Catodixit ortos, etiamnum prodente fe 2 ? altius quam fortunatius situm. Interiere Sc CaturigesInsubrum exsules, Lc Spina 2 + supra dicta. Item Melpum opulentia pr«cipuum, quod, abInsubribus, Sc Boiis, &. Senonibus deletum este eo die, quo 2 f Camillus Veios ceperit,Ne-pos Cornelius tradidit.

XXII. Sequitur decima regio Itali«, Adriatico mari apposita : 26 cujus Venetia: stuvi« s2 7 Silis ex montibus Tarvisanis. Oppidum 28 Altinum, flumen w Liquentia ex montibus3° Opiterginis , Sc portus eodem nomine: colonia, n Concordia: flumina Sc portus,

N O T &.

Clodia ea mihi esse videtur, quam nunc Fossam Paltanam ap-pellant.

1. Metrodorus. ) Et Pseudo-Cato in Excerpt. Orig. pag. 135.& 13 6. Scaliger jExercic. 37-pag. iJ 4 - ab Syrorum voce pad, qua:campum significet, Padum appellatum este ait. Menagius in Ori-gin. Ital. pag. 70z. a Gtatca voce BtcBos , qus profundum sonat,Padi nuncupationem derivat.

z. Bodincum. ) Polybius lib. z ab accolis ait Bofeyx«» vocari.Nie. Chorier, lib. z. hist. Delphin , pag. 94. ait voculam inc,sine •• Bod ( unde Gallis etiamnum U Bout finem , fundum, siveextremum significare : Bodincum proinde, voce ex utraque con-flata , fundo carentem sonare.

3. Industria. ] Casui, dc quo fect. 7. in regione Italia: nona.

4. Altitudo .] Padi sturninis.

3. Brucluojo alveo. ] Padi alveo, ob importationem variarummercium, rerum omnium copiam afferente : & regioni huicfertili alveo suo copiosissime suggerente omnium rerum usus,cunctaque commoda, qux in ora positis prrcltarc maria ipsaconsueveiint.

6. Vbi sort-tr. ] Sive Fcium Vibii, cujus oppidani sup. fect.Forovibienses dicti. Nunc Casti l Vton , in Taurinoium finibus.

7. Sigtsi1. ] Nunc Su‘e , in Galliae Italiarque confinio.

8. Augusta Täterin . ] Numn.us Neronis inThcf. Goitzii, pag.L40. Coi. ivl. Avg. Tavrinor.

9. Saiajsor >/. ] 2 «A««Lv A uyfsu TlgptT*eia xoXaviV, apudProlem. lib. 3. cap. 1. & in nummo Tibciii apud Goltz.pag.z37.Augusta, quod justu & auspiciis August i condita. Pistoria, quodPrxiorianorum colorda eo deducta , anno V. C. dccxxix.Vide Dionem, lib. 33. pag. 314. Nomen antiquum retinet, AestuSc Aitgosta , Italis : nobis Aoufle.

10. Grai s,tstr. ] Gratarum Alpium tractus a monte Ceniso,hoc est , ab Alpibus Cottiis usque ad Pceninas pertinet, quasvulgo vocant, Mtmt di S. Bernardo maygiore.

n. His Poer.cs. [j TJnde fortean Alpibus nomen- Nam Prole-mxus lib. z. c. 1 L . mi n», st, vocat. Et apud Gruter. pag. 376.vallis. Poenin. Negat tamen Livius lib. z i. p. z00. a transituHannibalis Po ni Alpes dictas esse Pceninas : sed Penninas potiusab eo quem summo sacrato vertice Penninum montani appella-bant. Inscriptionem refert Sponius, lib. de ignotis Diis, pag.zz.Deo. Penino. Penninus itaque verticem montis sonat, uthodieque apud Aremoricos Gallis populos , Peri caput & vertexest. Quid quod nihil de Pernotum transitu Plinius asseverat, sedvulgarent solum famam refert : nec obscure innuit, sibi este in-compertum , quos fama illa Pcenos intelligat: num Hannibalemcum suo exercitu, num vero Hasdrubalem, qui duodecim postannis ex Hispania in Italiam venit. Illae transiste Hannibalem,ubi nunc est Pignerolium oppidum , putat Nie. Chorier, lib. 3.pag. 143. Eruditam de eo argumento concertationem habet

Honor. Bouche , lib. 1. cap.4. pag. 39.4. Scc.

iz. Eporeaia. ] EVajeA« Ptolemaeo, in Salassis, lib. 3. cap-Nunc Lamporeggic , Sc ivrni , & lr.vrea , ad Duriam majorem.

13. Libicorum- ] libicorum gentis, inquit, quae ex Salluvii

ortum traxit, caput Vercellae fuit. Nunc quoque Vir eil, ad Sci*sim, vel Sessiten amnem. apud Prolem, lib. 3. cap. i.gev-

ti nomen. De Salluviis diximus tecte 3.

14. N cv.ana. ] Ptolemaeo N«z«ex«, in Insubribus, Hodie i* 1 'vare , in Ducatu Mediolanensi.

13. Vocomior,:»!. ] De his egimus fect. 3, Horum pars q uaf -dam Vertacomacori fuere: cujus nominis vestigium in eo agt®servari , qui hodie Vereor: appellatur in Deiphinatu, auctor enNtc Chorier , lib. 1. pag. 11

16. Non m Cato. ] Vide pseudo-Catonem, in Excerpt. Or'spag. 13-3.

17. Ex cwbus. ] Ex Liguribus. Livius, lib. 3. pag. 98. & lib- ?•pag. 401. antiquam gentem Laevos Ligures vocat, incolens*circa Ticinum amnem.

18. Ticinum. ] Pavie.

19. Laudem. ] Ad ripam Adduae sturninis, Lodi , vel pod aS ’Lodtve , vicus a L0U1 dissitus 1 1 1. mill pass.

zo. Afediolam m. Mitan. Mediolanium habent inscriptio^*veteres apud Mattium , lib. 3. Opinion. pag. 161.

zi. Comum, &c. j I. lud Come en Lomlardie : istud Bcrgafi 11 'tertium ignoti situs, soli Plinio memoratur. ,

zz. Vitjzm in mont. ] A vocibus Graecis ogjs Sc ß ies • imgp v » 1,1ßtov dv cftos.

Z3. Altius quam. ] Quoniam id oppidum Barra appellatum > 10editi montis vertice olint conditum, Catonis autem statedeficiens atque caducum, & paulo post funditus interitur 11fuit : vere is in historiis suis , altius quam fortunatius si lUprodidit.

24. Supra diflea. ] Sup fect. ^

23. Camillus. ] De Veiis a Camillo Dictatore expugnatis >de Liv. lib. 3 pag. 94. ^

z 6. Cuius Venena. ] Non est hoc loco nomen urbis Vc ne .rum ; sed provincia: nomen est , quae olint in superiorem &seriorem dividebatur : ex utraque autem postea confluentes (puli, prxeipue ex Patavio , Aquile'ia , Altino , urbem cogn^.,,neni condidere , Vemfe. Vide Notas & Emend. num. LXX'

27. Silis. ] Sile, Tarvisium alluit, Tnvtgio. „ ü(t c

28. Altinum. ] Oppidi ruina: exstant in ipso Silis ostio- ^ejus situm docent Tacitus, lib. 3. & Martialis , lib. 4 Ep’S 1 ’cujus titulus, Ve litoribus Aiuni.

29. Liquentia. ] Nunc Livenx.a: cum portu cognomine- g-

30. Opiterginis. ] Juxta oppidum Opircrgium , nunc Ode’*- ^ }iVderzo, ad amn etnLivsnza. Incols Opi tergini Floro , lib 4 ^

31. Concordia. ] Nomen hodieque retinet, inter

amnes