4
5 3 §
NOTI ET EMENDATIONES
Ilii.
m.
Seft.16.
Sefl.
1 7 -
Illi.
Illi.
illi.
locus in editis ad hunc diem libris : Hic park in terra pecu-dum more fecundo partus reddit initu. Canum modo CT'c. No-stram emendationem defendunt Aristotelis verba, de ma-rino vitulo, e libro sexto hist. anim. cap. xi. pag. 68;. K«/■nr-Ti £««, »h pfeif > to yi-Xa. Et libro cap. z.
pag. ;a;. K«f m rj ö mXMJ xpovot, di sij cos
KMts. Defendunt praterea & libri MSS. Reg. 1.2. Colb.i. z. Parili &c.
XIX. Parit nonnumquam geminisplures .] Pintianum secuti,vel ipsum potius Aristotelem, mendum e vulgata lectionesiistlllimus , Parit numquam. Philosophi verba lib. 6. hist.anim. cap. XI. pag. d8;.T/«rsfd fv;; edo. ruj ers/.ckcc j rpj.a,Parit singulos , aut binos: cum plurimum , ternos.
X X. Ipfis in sono mugitus. ] Vetusti omnes ante Hermolaumcodices, tum editi, tum manu scripti , ita proferunt, utiedidimus : ipse m somno reposuit, contra Aristotelem, lib.6 . cap. xi. pag. 687. 'A(p:V< y i[-ts(av tputyluj ßo't • quat ver-ba stc Albertus verius quam elegantius transtulit, lib. 6. deanimal, pag. 200. ubi de vitulo marino: Vox autem sua estßcut tauri.
XXI. Piscium fiunt species septuaginta quatuor. ] Sic libri pror-sus omnes. Forte legendum , C.XLIV. liquidem Plmiusipse disertis verbis alleverat species piscium elfe CLXXIV.lib. z 2. sect. ;i.quo loco singula nominarim appellaturumse nunc pollicetur , qui numerus plane colligitur ex C X LIV.piscibus, &XXX. crustaceis.
XXII. Quinque cubita Cf palmum. ] Librariorum culpa fa-ctum putamus in Pliniano contextu, id quod stc pe acci-disse multis exemplis docuimus, ut quinarii nota V. perpe-ram divisa,in binarium hoc loco transierit: Exhibent enimlibri fere omnes , duo cubita. Verum Aristoteles refragatur:übt j inquit ille , lib. 8. hist. anim. cap. 34. pag. 991. tUjtp-
j iftot s jru 1 v (G) j j » /aiv r,y mlxcmm mvTtxcubutfi &
d s ’ tsoyttx ro bdpi{tc/, mrrt otj yam -fa antjztfaii;. Jam captusfuit vetulus thynnus , cuius pondus erat talentum quindecim: cau-da distantia quinque cubitorum , & palmi.
X XIII. Silurus.i] Silurum hunc Plinii, sturionem nostrumesse , l’Etourgeon , Jovius credidit - & Hippolytus Salyianus ,lib. de hist. aquat. sol. 244. aliique , haud tolerabili errore.Hic enim silurus Plinianus , e fluviatilium piscium nume-ro haud dubie est: sturio, mari in flumina subiens, intermarinos nulla controversia accenfetur. Accedit - quod silu-rus graslatur ubicumque est, omne animal appetens, equosnatantes liepe demergens : Sturio contra dentibus caret:estque os ei sub rostro eo situ, vix ut pisciculos corripe-re ipsos valeat, rapinis majoribus multo ineptior. Quininter viliores vulgi epulas ab Ambrosio , in Hexaem. li-bro homil. 5. a Juvenale , Satyra 4. & 14. aliisque silurihabentur : Sturiones contra locum in delicatiore ganeahaud postremum obtinent. Equidem silurum piscem, si inEuropa quidem , extraque Nilum repetitur , eum este exi-stimo , quem Arctam , vel Hacchia dixi a Pannoniis nomi-nari. Forma ejus , his referentibus , ingentis cujuspiam go-bionis efle videtur : cauda fere anguilla. Et quod opinio-nem hanc nostram summopere adjuvat, ore tam lato est,ut totum hominem perfacile capere possit.- unde etiam ver-nacula voce iidem Voratricem hominum , belluam hanc cogno-minarunt. Non squamis , sed molli cute, nigraque , anguil-la instar obducitur , subalbidis tamen maculis distincta :quadringentas interdum libras pondere excedit: lautioribusmensis non admittitur, vile plebis pabulum. Qu* siluro ve-terum tam apte conveniunt , ut in piscem alium cadere vixea possint. Iconem illius, sub glanidis nomine , exhibet Al-drovandus ex Gesnero, & Salviauo , lib. de piscibus ,pag. 569.
XXIV. Minimus piscis appellatus clupea. ] Bochartus inGeogr. parte 2. lib. 1. cap. 42. pag. 7; l. clupeam esse cre-dit , quam Galli Alofiam , Etruria vero parum diverso nomineCbieppam , divitum mensis , etsi spinulis nimium abundat,maxime nunc expetitam , nominant: adductus pracipue illoEnnii apud Apuleium in Apologia carmine :
Omnibus ut .Clupea prastat mustela marina.
Atqui Clupee illic est scribendum , non Clupea : locumque ,non piscem , vox illa significat. Clupe*, inquit Ennius ( idin ora Africae clarum olim oppidum fuit, Pomponio, Pli-nio , aliisque auctoribus : ) prafertur ceteris omnibus pis-cium generibus mustela marina. Quibus enim in locis quipisces excellant , tunc Ennium persequi , sequentes postillum deinde versus apertissime indicant. Accedit quod in-gloria prorsus a Pltnio mentio clupea: habetur , cum mi-nimus piscis appellatur : ,idcoque etsi recens Etruscorumvox prisc* videatur alludere : ( persimilis enim est clupea& chieppa nomenclatura : ) cum tamen, nullis aliis fulciaturhujuscemodi opinio rationibus , ad eam noii protinus meaccedere, non inficior cum sententia: me* in primis fau-tores habeam , Pellicerium in notis MSS. & Hippol. Sal-vianum lib. de hist. aquatil. sol. 104.
XXV. Pracipue in Mano Germania amne protelis boum - &in Danubio marris extrahitur porco marino simillimus. ] Ab hisVocibus, pracipue in Mano, nov* orationis initium facimus :quanquam libri impressi ad superiora, hoc est , ad silurumh*c referant : sed perperam : neque enim silurus in Mos-
no ullus , sed in Nilo , Danubiove , ut diximus. Deinde
lpla orationis structura declarat, recenseri hoc loco pist cs
pr.ceipii.t magnitudine insignes, ac prunum quidem nonnae
proprio maxime notos , Nili , Rheni , Padique incolas :
■ ■■ - -• •- - L„ e st,_ex-
□uosdanr lau-
llil
llii>
, Nili , Rheni , Padiquetum deinde Moeni, Danubii, Borystbenifqne, hoc etra fines Romani orbis positos innominatos qi--_ r .darivocemque extrahitur » ad horum amnium P 1 * ctI panu itinere : ac loci demum sententiam eam eile , ut® cu[T1 ?bio marris, sic in Moeno protelis boum extrahi piseemqui porculo marino simillimus sit. -pjjc- Ad-
is X V I. Protelis boum. ] Plurimum opera ac n ^ otI ^ ls boinano exlubuit vulgata lectio , prope Lisboum , sedesoppidi ubique inquirenti. Nos extremam hujus loci ^tjoni manum imposuimus, ex codicibus Reg. 1 - -■ l fi-2. Paris Chiffl. Lugd. aliisque, in quibus protelis bou ^ferte scribitur, quemadmodum ante nos scribi oportet ^dit Pellicerius , attestante Tumebo, in Comment, aCic. in Rullum, ubi id se edoctum ab eo summo virtetur. Hos deinde secutus est Salmasius , in Soum P ,1314. & 1318. Habet autem aliquid simile AElius Lai Fdi iis in Heliogab. pag. 109. Pisces, inquit, ex vivar»bubus traxit. _ . „„J
XXVII. Marris extrahitur. ] Nihil occurrit aptius, 4 .hic asterii pollet, sive ad structuram orationis, lociqu 6tentiam maxime spectarem , sive auctoritatem sequererdicum, Reg. 1. 2. Colb. 1. 2. Paris. Chiffl. Lugd. ^editionum omnium paulo vetustiorum , qu* mari rucrbili consensu exhibent. Mario primus excogitavit Geicia .»quod hoc loco reponeret, idque piscis nomen el.e vu ^Pellicerius in Notis MSS. hoc commentum approbat,masius vocem importunam plane expungit, pag- C T un t,curiis codicum , & librorum vetustiorum. Alii major le »quos inter idem Pellicerius , teste Rondeletio, Jih- c C r afluviatil. cap. 8. Nullus tamen, nisi interpolatus, co£!e ^ tenostris discedit. Quovis ego pignore contenderim, slt [explorata orationis totius serie , instrumentum hicpotius designari-, quod, ut paulo ante diximus , P r0boum respondeat, quam piscis nomen. Mappo» scimusfychio die ipy^Xeif eib pssv : Marram, instrumentum ^
reum rusticum, Plinio , Columell* , Juvenali , Pap lX •quo nos uberius dicturi fumus, lib. 17. sect. 3;. n !i nl ‘ uja
XXVIII. Vermes branchiis binis, fex cubitorum. J _r> rSelinus dixit, cap. ;2. pag. 81. Hi bina habent brachia, ^
gituimis cubitorum non minus fenum: quod sene mirum - 4 ^enim brachia vermibus affinxit umquam? Atque ea ...ait fuisse longitudinis cubitorum non minus fenum: 1 jgiosum, & incredibile. Sed neque hoc Plinius > neC i u ^' i I ,Plinio, Statioque suffragatur , Ctesias hoc somniavit-rnium longitudinem , non branchiarum, Ctesias septemciter cubitorum elfe definit , in Excerptis apud P' 10 ^^in Bibi. cod. 73. pag. 153. Moderatius Plinius,/**/ ^rum: sic enim restituendum censuimus , tum ex re ip* a ’ ^
ex Solini vestigiis': quam lectionem sinceram deprava rulbrarii, in fexaginta cubitorum id commutantes. • i
XXIX. Limose vere, aut e luto pelamides incipi> int ® sca *
Ita reseripsimus , admonitu codicum Reg. 11 2. Gom- .Paris Chiffl. &c. ipsiufcjue Aristotelis. Nam de cordyi*
Ponto genitis, sic ille lib. 6. hist. anim. cap. 16- P a °’^ (fff ,
£ Ponto , inquit, una cum fetis thynnis autumno exeunt, vere *intrant , jam pelamides exiflentes : eis -aXeuei j £ ’
nans rmXufitfos. Editi hactenus libri, Ltmefa vero a luto. ^ fest
XXX. Atniam.] Hujus pileis nomen apud Albertum
obiter restituendum est , lib. 6. de animal, tract- v. }pag. 20 6. Piscis etiam qui amia ( in vulgatis demos ) votam uno die crescit , ita quod apparet tncremenium ejus. ^ (
XXXI. Sed in Pontum nulla intrat bestia piscibus ma e y
prater vitulos, parvos delphinos. ] Dissentire Aristotelesdetur, cujus verba h*c sunt, lib. 8- hist. anim cap- 1 D922. ‘'E %a jS (pax.ujvr,s (alii (paXaijii ks legunt, sedram ) ^ bxtpTtos , k ’bdv isn> co id ITo v Tai , tCj 0Piam prxter phocanam ( quem tursionem este diximus, ^
XI.) C' delphinum , nullum maleficum animal est in P 0 ** 10 ,
O 1 parvus est ibi delphinus. Non Phoctenas Plinius , feuas seu vitulos marinos scripsit : & recte quidem V. ^etiamnum hodie in Ponto este vitulos marinos certimest : ut Aristotelicam idcirco potius, quam Plinianamctionem immutandam este , merito Rondeletius pronunverit, lib. 16. cap. 9. pag. 474 - rh jftb
XXXII. Aurei cornus. ] Ita Reg. I. 2. Colb. I- *• " tnüS
Paris. &c. Editi perperam , Auricornu. Aurei porro c. P P • ’■
es-
1. 1«
ip
std.
ei loco appellationem inditam putamus
lamidum captura : maximum
earum prove:
iitum
Byzantiis pariter & populo Romano inde contigisse, auest Strabo, lib. 7. pag. 320. r , fU s
XXXIII. Mille paß', medii interfluentis Euripi.
D. paß', rescripsorat, contra omnium codicum fidem » e 2 _numtjue vetustarum. Nos ex iisdem, Reg. 1. 2. Cf.' ^if-Chiffl. Paris. &c. mille reposuimus: neque enim h ic j- e Jsim* freti illius signantur angusti* , ut lib. ;• f e “‘. 4Z ^ u f-quod inter Calchedonem & Byzantium, paulo laxius )dem euripi spatium interfluit. , un tuT -1 ^ '
X X X IV- Nec nifi intrantes portum Bygantium capi“”