7Il . C. PLINII NATtJR. HISTO R.

dem unum älta'umve habens. Est & mgra Amminea, cui Syriaca; nomen imponunt. ItemHispana ignobilium probatissima.

• 9. 85 In pergulis vero seruntur 87 escariae appellatae, 88 e duracinis , albee nigraeque : Scbumasti totidem coloribus : ac nondum dictae 89 JLgia - & 90 Rhodia, & 91 uncialis, velutz a pondere acini. 92 Item picina omnium nigerrima : & coronario Naturae lusu 93 stepha-nitis , acinos foliis intercursantibus: & quae 94 forenses vocantur , celeres proventu -, ven-dibiles aspectu, portatu faciles. Contra damnantur etiam visu cinerea, 95 & rabuscula , &94 alinusca : minus tamen, caudas vulpium imitata, 97 alopecis. 98 Alexandrina appellaturvitis circa Phalacram brevis , ramis cubitalibus , acino nigro fabre magnitudine , nucleo-lo molli & minimo , obliquis 99 racemis praedulcibus , folio parvo & rotundo, sine divisu-ris. 108 Septimo hinc anno , in Narbonensis provincia; Alba Helvia, inventa est vitis unodie deflorescens : 101 ob id tutissima. Narbonicam vocant , quam nunc tota provinciaconserit.

V. 1 Catonum ille primus , triumpho & Censura super cetera insignis , magis tamen15 etiamnum claritate litterarum , praeceptisque omnium rerum expetendarum datis generiRomano , inter prima vero agrum colendi , 2 illius aevi 'confessione optimus ac sineaemulo agricola , pauca attigit vitium genera , quarumdam ex iis jam etiam nominibusabolitis. Separation toto tractatu sententia ejus indicanda est , ut in omni genere nosca-mus quae fuerint celeberrima , anno sexcentesimo Urbis , circa captas 3 Carthaginem ac20 Corinthum, cum supremum is diem obiit, & quantum postea 4 ccxxx. annis vita pro-fecerit.

5 Ergo de vitibus uvisque ita prodidit : Qui locus vino optimus dicetur este, & osten-tus Solibus Ammineum minusculum , & geminum eugenium , 4 helvinum minusculumconserito. Qui locus crassior aut nebulosior , Ammineum majus , aut Murgentinum,2Z 7 Apicium Lucanum serito. Ceterae vites miscelke maxime in quemvis agrum conve-niunt 8 In lora recte conduntur. 9 Quas suspendas duracinas, Ammineas majores : 10 velad fabrum ferrarium pro passis ha; recte fervantur. Nec sunt vetustiora de ilia re Latinaslingua; praecepta: tam prope ab origine rerum fumus. Ammineam proxime dictam, Varro11 Scantianam vocat.

30 In nostra a tat e pauca exempla consummata; hujus artis fuere : verum eo minus omic-

Noti.

J

de. Acinus 'nostris , un grain de raifin ; nucleus, un pepin.

86. In pergulis, j De pergulis diximus fett. 3.

8/. Efiana. ] Esui accommodi:, fecundisijue mensis.

88. E duracinis. ] £x jam appellatis vitibus duracinas ait,& bumastos in pergulis lcri: ex nondum dictis , /Egiam,Rhodiam, &c. Vide Notas & Emend. num. IX.

89. /F.gia. ] Ab fEgio Achais oppido , haud procul Co-rintho , de quo lib. 4. lect. 6.

90. R hodia. ] Virgil. lib. 2. Georg. verf. 101.

Non ego te mensis diis accepta secundisTranßerim , Rhodia.

Meminit & Macrobius, lib. 2. Saturn. cap. 16. pag. 279. Ea-dem Hipponia appellata, apud Athen. lib. 14. pag. 654.

91. Vncialis. ] Unciaria, Columell* lib. 3. cap. 2. pag.84. & Isidoro , lib. 17,cap. 3.

92. Item picina. ] Ita M S S. Reg. Colb. Th. Chiffl. &c. acolore picis. Prius Pucina legebatur. At aliud Pucinum vi-num est, de quo fect. 8.

93. Stephanitis. ] EIoc est, coronaria. Et in coronam quo-que vites ponuntur, ut in Gallia Narbonensi. Quin etiam,inquit Carol. Steph. in Vineto , pag. 298. non longe ab Au-relianensi agro, vites jugat.se, sive simplici jugo cauteriata,ita collocantur , ut unumquodque jugum aut cauterium vi-tes in coronam ducat, nec tam ornamenti, quam uber-tatis gratia. Verum hac omnia artis sunt & cultura : quodPlinius genus uva laudat, sic plane a natura est: nec alioritu coronam imitatur, quam quod uva intercursantibusfoliis distinguantur : ut in coronis folia floribus admiscen-tur. Stephanita vites & a Columella laudantur, loc. cit.

94. Forenses. J Etiam vetusto nomine retento rusticis no-stris , des foirars.

93. Et rabuscula. ] In M S S. ralucula. Forte ravufiula , obcolorem qui ad ravum, hoc est, ut Nonius interpretatur,fulvum, inclinet.

96. Afinufia. ] Ita MS S. & Macrobius, loc. cit-

97. Alopecis. ] ' AXaosrxtc. Raifins barbus.

■ 98. Alexandrina. ] Ab Alexandria Troadis, non dEgypti,juxta montem Idam : unde Idaa vitis a Theophrasto dici-tur , lib. 3. hist. cap. 17. a/xmh©- 'ihs s cujus montis

pars Phalacraest. Scholiastes Nicatfdri, pag. 5 3. sarJ.xoy.,cixpamg/.ovsfye. Hefychius : Q>aAdx(coi - ■rea'©- 1 ^ 15 . <!>»'-

, lixftaße/ct v ler,c. Qua in Apennino vocatur Fignadei Orso , hanc Idaam vitem esse aiunt Aloyli Angiullars &

Rob. Constantinus : eamdemque dpxTvrottpdxri Galeno di-*ctam, lib. 7. xß riitsss , cap. 4. Verum hujus Galenica vitisfructus austerus, dulcis Ida?a? est.

99. Racemis pradulcibus. ] Racemus Groecis ßörpus ,Gal-lis, une grappe , ea scilicet uvarum testa, qua plurima gra-na continet.

100. Septimo hinc anno. ] Sic Reg. I. cod. & Colb. 3. alii-que , non ut vulgati libri, septem his annis.

101. Ob id tutiff/ma. ] Nam cum uno die deflorescat, vixest in eam imbribus tempestatibufque jus.

Sed. V. I. Catonum ille. ] Major idem & Censorius appel-latus : de cujus triumpho e citeriore Hispania, Plutarchusin ejus vita, pag. 342. de Censura, pag. 343.

2. Illius avi. ] Reg. I. & Colb. 3. Ille vero avi. Reg. 2. &Chiffl. Ille avi.

3. Carthaginem , &c. ] Eodem utraque urbs excisa anno,Urbis nempe DCVII I. quod de Corintho quidem diser-tis verbis Plinius asseverat, lib. 34. fect. 3. De Carthagine,Velleius , lib. 1.

4. CC X XX. annis. ] Scripsisse fe hoc opus significat an-no Urbis condita? D C C C X X X.

3. Ergo de vitibus. ] H*c in Catonis libro de re, rusticaexstant, cap. 6 . pag. 12. & 13.

6 . Helvinum. ] Reg. I.& Chiffl. helvium. Reg. 2. Colb. 8 CTh. helvinum. Cato helveolum vocat, & verbis iisdem Var-ro , lib. 1. de re ruft. cap. 25. De his uvarum generibusnominibufque diximus fup. fect.

7. Apicium. ] Cato , loc. cit. Qui locus craßuserit , aut nelu-lofior - ibi Ammineum majus , aut Murgentinum , aut Apicium Lu-canum ferito. Sic Varro quoque , loc. cit.

8. In lora. ] Cato, cap. 7. pag. 13. Quid lora sit, dice-mus fect. 12.

9. Quas suspendas. ] Subintellige , idoneas esse. Cato, loc.cit- Quas suspendas, duracinas, Ammineas majores , C" ScantianasOpportunismus eße. Fei ad fabrum ferrarium pro pajjis ea redoservantur.

10. Fel ad fabrum. ] Si fumo fabrili exponantur, ut di-ctum est fect. 3.

11. Scantianam. ] A Scantio haud dubie , a quo multopostea duxit originem paterno genere, qus in nummo au-reo , ex Gaza Regia , appellatur MANLIA S C A N T 1L-L A A v. G. A Scantio enim fit Scantilla, ut a Lucio fit Lu-cilia , Plautilla a Plautio.