LIBER DECIMUS QJJ ARTUS. yi J

tem. 10 Vina in apothecis Canis ortu mutantur quxdain , posteaque restituuntur sibi. Sic& mari navigatio, cujus jactatus his, 11 qua; duraverint, "tantum vetustatis adjicere senti-tur, quantum habuerint.

XXIII. Et .quoniam religione vita constat , prolibare Diis nefastum habetur vina , Gap. XiL1 praeter imputata: vitis, 2 fulmine tacta? , a quamque juxta hominis mors laqueo pepen- 5derit , aut vulneratis pedibus 3 conculcata , & quod 4 circumcisis vinaceis profluxerit,aut superne deciduo immundiore lapsu aliquo polluta. Item Cracca , quoniam aquam ha-beant. Vitis ipsa quoque manditur , decoctis caulibus summis, qui <$ccondiuntur in acetoac muria.

XXIV. Verum & de apparatu vini dixifle conveniat , cum Graeci privatim ea prae- 13cepta condiderint, artemque fecerint, sicut Euphronius , & Aristomachus, & Commiades,

& Hicesius. 1 Africa gypso mitigat asperitatem, nec non 2 aliquibus fui partibus calce.

Graecia argilla , 3 aut marmore, aut sale, 4 aut mari , lenitatem excitat : Italiae pars ali-qua s rabulana pice : ac 6 resina condire musta vulgare est ei, provinciisque finitimis . 7 Non-nusquam prioris vini fece , acetove condiunt. Nec non & ex ipso musto fiunt medica- 15mina: decoquitur , ut dulcescat portione virium. Nec durare ultra annuum spatium taleproditur. Aliquibus in locis decoquunt 8 ad fipas musta , infulisque his ferociam fran-gunt. Et in hoc tamen genere, & in omni alio subministrant vasa ipsa 9 condimentis pi-cis : cujus fidenda: ratio 10 proximo dicetur volumine.

XXV. Arborum succo manantium picem resinamque , aliae ortae in Oriente , aliae in ao caf.xx,Europa ferunt. Quae interest Asia , 1 utrimque quasdam habet. In Oriente optimam te-nuistimamque 2 terebinthi fundunt: deinde lentisci, quam & 3 mastichen vocant : postea

cupresti, acerrimam sapore. 4 Liquidam omnes, & tantum resinam : 9 crastiorem vero& ad pices faciendas cedrus. 6 Arabica resina alba est ,. acri odore , difficilis coquenti.

Judaea callosior , & 7 terebinthina quoque odoratior: Syriaca Attici mellis similitudinem 2 5

Interpretatio.

a Quamque juxta. ] Et juxta quam mortui hominis cadaver laqueo pependerit.

> Not.*.

10. Vina in afotbecis.'} Ita Geopotj. auctor , lib. y. cap.Io. pag. 187.

11. Qua duraverint.} Quae jactationem maris citra no-xam pertulerint.

ia. Tantum vetustatis.} Alterum tantum. Notat Christo-phor. a Vega, lib. z. art. med. vina quaedam Hispanica inGermaniam , Hispaniamque novam translata , ibi melioraesle , quam in Hispania, ubi nata.

Seß. XXIII. 1. Prater imputatu.} Non solum, inquit,imputatae vitis, ut dictum est sect. 14. sed & fulmine ta-ctae. Cur voculam frater Pintianus, & in editione Elzevi-riana Latius, invitis MSS. expungant, non video : nisiquod non intellexere quae vis ei hoc loco subellet. Festus:Imputatum , nondum purgatum. Putum enim est purum : unde pu-tare vites dicimus , hoc est, detrahere qua sunt impedimento adfrußum. Quae porro vina nefas libare Diis, paulo aliter La-beo Antistitis apud eumdem Festum : Spurcum, inquit, vi-num est , quod sacris adhiberi non licet , ut ait habeo Anl istitts ,libro decimo Commentarii juris Pontificii: cui aqua admixta est ,defrutumve : aut igne taßmn est, mustumve ante quam deferves-cat.

z. Fulmine taßa, ] Cujus vinum ideo damnatum , quodut scribit Seneca, lib. 2. Nat. quaesi, cap. 53. pag. 838.

fulmine gelatum , cum ad priorem habitum redit,potum, aut exa-nimat! aut dementes facit.

3. Conculcata. } Ita MSS. Reg. Colb. Th. Paris Sub-intellige , vina.

4. Circumcisis vinaceis. ] Mustum id tortivum vocant, quodpost primam pressuram vinaceorum circumciso pede expri-mitur , inquit Columella, lib. 12. cap. 3 6. Du vi» epreintapre's la taille du mare. Tortivum mustum circumcidaneumCato appellat, cap. 23. pag. 2 6.

5. Qui e?* condiuntur. } Condiendi modum Columella ex-pedit, lib. 12. cap. 7. pag. 416.

Seß. XXIV 1. Africa gypso. ] Etiam & Italia , uti exColumella colligimus , lib. 12. cap. 20. pag. 430. ubi gyp-sationis hujusce rationem aperit. Quod & Didymus facitin Geopon. lib. 6 . cap. 18. pag. 178. Etiamnum in His-pania vina quaedam calce & gypso condiuntur, teste Chri-stoph. a Vega, fol. 237.

2. Aliquibus sui partibus.} Carthagine, ut dicetur lib. 36.sect. 48.

3. Aut marmore.} Marmoris flore, inquit Columella loc.cit. hoc est, marmore in pulverem contrito : dumarbrepul-tverife. x

4- 4 ut mari.} Adde & muriam ex Columella, lib. 12,

cap. 23. pag. 434.

•3. Rabulana pice. ] Ita Reg. & Colb. At Th. RapuUitd ,Beroaldus in Columellam, radulanam Icribit, quod tam sic-ca ea est, ut radi postit. Columella ipse , lib. 12. cap. 20.pag. 4231. rasim vocat, nisi locus est vitiatus. Commisceri de-.bet rajis, inquit, quod est genus cruda picis.

6 . Resina.} Vinum resina conditum resolutioni stomachiprodesse scribit Celsus, lib. 4. cap. 3. Martialis , lib. 3.Epigr. 77.

Refinata bibis vina, Falerna fugis.

7. Nonnusquam. ] Hunc modum explicat uberius Colum,lib. I 2. cap. 28. & cap. 30. pag. 437. Si qua vina erunt ditariora , aut minus bona , quod agri vitio aut tempestate fit faßum ,sumito fecem vini boni > C 7 " panes facito, C7° m Sole arefacito ,Cf coquito in igne : postea terito, Z 3 1 pondo quadrantem Jingulitamphoris infricato , & oblinito : bonum fiet.

8. Ad sapas.} Hoc est, usque ad tertiam partem, quem-admodum de sapa dictum est , sect. xi. Hkc multo ube-rius Columella , lib. 12. cap. 20. pag. 428.

9. Condimentis picis. ] Hoc est, non vina modo, sed & va-sa quoque pice condiuntur.

10. Proximo dicetur.} Llbl'0 16 . lect. 21.

Seß, XXV. I. Vtrimque quasdam. } Ex utroque gerterßquasdam habet : earum scilicet quae in Oriente, & qua: inEuropa gignuntur. Ex arboribus .qua: picem ferunt, succuserumpit : qui si igne exprimitur, pix vocatur , de la poix tsi sponte fluit, resina , de la poix resine.

2. Terebinthi.} Sic Diosc. lib. I. cap. 91. primas tribuitterebinthina: resina:, la terebentine : fecundas, e lentisco, lelentisque. Sic etiam Theophr. lib. 9. hist. cap. 2. & Gale-nus, lib. 3. xj , cap. 2. pag. 713.

3. Mastichen vocant.} De Chia mastiche e lentisco dictum

est lib. 12. sect. 37. Diosc. lib. 1. cap. 90. ji xj

fijssvij .... crptntn , ssr’ c ala» y fig-syyi .. . xaX-

vt x/a> tu vnocp.

4. Liquidam omnes.} Vide qua: dicturi sumus lib. 24. sect.22.

3. Crastiorem vero.} Qui e cedro manat liquor, expres-sus igne videlicet, non lponte erumpens, picis e genere est,ut dicetur lib. 16. sect. 21.

6 . Arabica.} Elaee e terebintho albore funditur, Dioscor.lib. 1. cap. 91.

7. Terebinthina quoque.} Optimam censet Diosc. loc. cit.qua: terebinthum oleat. Plinius, lib. 24. sect. 22. In arborumdifferentia placet terebinthina, odoratistima , atque leVtstima : na-tionum, Cypria CT* Syriaca : ntraque mclus Attici colore : Jed C\ -

HHhhh