LIBER DECIMUS-SEXTÜS. 3

set. Avus hic Tulli Hostilii fuit. 2 P. Decium patrem, Tribunum militum, frondeadonavit exercitus ab eo servatus, Imperatore 3 Cornelio Costo Consule, Samnitiumbello. 4 Civica iligna primo fuit, postea magis placuit ex esculo S Jovi sacra. Varia-tumque & cum quercu est, 6 ac data ubique, qua: fuerat , custodito tamen honoreglandis. Additae 7 leges arcta:, Sc ideo superbae , quasque conferre libeat cum illa z* Graecorum summa, quae 9 sub ipso Jove datur, 10 cuique muros patria gaudens rum-pit. Civem servare, hostem occidere: 11 Utque eum locum, in quo sit actum, obtine-ret hostis eo die. Ut servatus fateatur : alias testes nil prosunt. 11 Ut civis fuerit :

13 Auxilia, quamvis rege servato, decus id non dant. Nec crescit honos idem Impera-tore conservato: quoniam 14 conditores in quocumque cive summum este voluere. 10Accepta licet uti perpetuo. Ludos ineunti semper asturgi, etiam ab Senatu, in moreest. Sedendi jus in proximo Senatui. Vacatio munerum omnium ipsi, patrique, Sc avopaterno. Quatuordecim eas accepit Siccius Dentatus , 15 ut retulimus suo loco : sex15 Capitolinus. Is quidem Sc de duce Servilio. 17 Africanus de patre accipere noluit18 apud Trebiam. O mores aeternos, qui tanta opera honore solo donaverint: Sc cum 15reliquas coronas auro commendarent, Glutem civis in pretio este noluerint : clareprofesti, ne servari quidem hominem fas este lucri causa.

VI. Glandes opes este nunc quoque multarum gentium, etiam pace gaudentium, Capi/tconstat, Necnon & inopia frugum arefactis molitur farina, spislaturque in panis usum.

Quin & hodieque 1 per Hispanias, secundis mensis glans inseritur. Dulcior eadem in 2 0cinere tosta. Cautum est prasserea , lege x 11. tabularum , ut glandem in alienum fun-dum procidentem liceret colligere. Genera earum multa . 2 Distant fructu , litu , sexu , la-pore. Namque alia fagea: glandi figura, alia quer nae, Sc alia ilignae: atque inter sequoque generum singulorum differentia:. Prxterea sunt aliqua: silvestres, aliae placidio-res, qua:culta obtinent. Jam etiam in montolis, planisque distant: licut Sc sexu mares 2 $ac feminae: item sapore. Dulcistima omnium fagi, ut qua obsessos etiam homines du-ralle in oppido Chio tradat Cornelius Alexander. 3 Genera distinguere non datur

No T M.

Nuinatn regnavit, pariter avum facit. Hunc eodem, quonepotem , nomine, Tullum Hostilium appellat Dionys.Halic. lib. 3. Antiq. statim initio , pag. 136. Hostium Ho-stilium Livius , lib. 1. pag. 6. E* lapide Capitolino Hostumlegi debere Sigonius in notis ad Livium alleverat.

2. P. Decium. ] Hxc Livius , lib. 7. pag. 133.

3. Cornelio Costo. ] Anno Urbis CCCCX1. M. ValerioCorvino tertium, collega. Cornelio decretum bellum Sam-niticum est. Livius , Ub. 7. pag. 130. & 131.

4. Civica iligna.1 De ilice hxc Gellius, lib. 5. cap. 6. pag.326. Quod, genus superiori , nempe quercui , proximum cß , fim-ti Jcriptmn eß in quadam comoedia Cacihi : Advehuntur , inquit,cum iliginea corona , cr chlamyde.

5 Jovi sacra. ] Urbium praefidi, ac civium : maxime ve-ro rei Romanx , & Capitolii : unde ipse Capitolinus dictusest : quamobrem ex arbore ei sacra dari coronam cive ser-vato justum eile veteres fortaflis ccnlucrunt, inquit PIu-tarch. in Coriolano , pag. 214. Ä100 IIoAitus nfd» ovm-r"fi dpode vtipxvot > ohtfanat ion tmmgjla noXuy § ii it urpt-worrni, Hxc Sacra fovi quercus, de femine Dodonao , ut canitOvidius , lib. 7. Mctamorpb.

6. Ac data ubique. ] Mos , inquit, demum invaluit , dan-di civicam c qualibet quercu : hoc tantum e prisca insti-tutione religiöse servato , ut glans in ea eligeretur optima,& grandistima.

7- l eges ar£U. ] Ardua:, ac difficiles.

8. Gracorum summa. ] Prxcipua , atque adeo unica lege.

p. Sub ipso fove. ] Jove ipso Olympico teste advocato,cujus ante statuam a Phidia elaboratam , ea lex recitaba-tur. Nugantur , qui sub Jove , hoc loco, sub dio, vel in are-na media, interpretantur.

10. Cuique muros. ] Disjicere moenia certo quodam lo-co veteres solebant, qua transvectio Olympionica:, &triumphalis in urbem curru super moenia disjecta ingrelliisforet: quod Plutarchus aperte docet, lib. 2. Syrnpos.qusst. 5. pag, caufamque subdit eam suille , quod si-gnfficare eo ritu voluerint, non magnam in ca civitateutilitatem murorum eise , in qua viri eilent qui pugnarepollent, Sc vincere. Xiphilinus, de reditu Neronis in Ur-bem ; Quiddam , inquit, murorum disieclum eß , ac portarum :quibusdam astivtrantihus ita sancitum este , ut ita fieret iis quie certaminibus coronati revertuntur. w&v M'stvTzov e nas-

nrper usis c* T äpalyam n<pan;<pepeic }lvic$[. In Nerone,P a g- 723. In patriam suam quadrigis sic invehi folemnipompa, Grxci dicebant. Hinc in nummis an-

tiquis , C E R.T. ISEL, hoc est, Certamina Iselastica. Et Pli-nius alter ad Trajanum , oinAttfntfy, Iselasticum.

Tom. II.

I r. Vtqut eum locum. ] Has leges luculenter Gellius hisVCrbis exponit , lib. 5. pag. 326. Masurius Sabinus, inquit,civicam coronam tum dari solitam dicit, cum is qui civem serva-verat , eodem tempore etiam hostem occiderat , neque locum in eapugna reliquerat: aliter jus civica corona negat coneestum. Ti-berium tamen Casarem confitltum , an civicam coronam caperepoßet , qui civem m pralio jervaßet , V hostes ibidem duos interfe-cistet : Jed locum , in quo pugnabat , »o» rettnuifiet , eoque loco ho-stes potiti efient : refcripfifie dicit, eum quoque civica dignum vide-ri : quod appareret tam iniquo loco civem ab eo servatum , utetiam a fortiter pugnantibus retineri non quiverit.

1 2. Vt civis fuerit.] Qui servatus fuerit, qui coronam de-derit. Gellius loc. cit. Civica corona appellatur , quam avis ci-vi , a quo servatus est , in praho testem vita, jalutifique per-cepta dat.

1 3. Auxilia. ] Praerogativa hxc est civitatis Roman*. Mi-les auxiliatis , aut mercenarius , nullam partem habet hu-jufce laudis & gloriae.

14. Conditores. ] Legis auctores, de corona civica danda.

15. Vt retulimus. ] Libro 7. lect. 2y.

1 6. Capitolinus. ] M. Manlius , servati Capitolii decoreinclytus , & ob id Capitolini cognomen sortitus : ex illoipso , quod tutatus erat, Tarpcio laxo dejectus, anno V. C.C C C EXX. Livius , lib. 6. pag. 112. civicas octo hunc re-tulisse ait, servatos ex hostibus cives produxisse , intCtquos Servilium Magistrum Equitum absentem nominatum.Vide quae diximus lib. 7. se«. 29.

17. Africanus. ] Scipio Africanus sequens, qui Carthagi-nem postea Numantiamque delevit. Vide Worum , lib. 2.cap. 6. pag. 60.

18. Apud Trebiam. ] Id facinus ad Trebiam quoque con-tigille refert, lib. 15. Florus inter Padum Ticinum. ItemValerius Max. lib. cap. 4. pag. 267. & Seneca, lib. 3.de benef. cap. 33. pag. 4-.

Seit. VI. I. Per Hijpanias. ] Hodicque venales Salman-ticx, alibiquc, Octobri mense proponuntur , teste Caro-lo Clusio.

2. Distant fiuclu. ] Fructu: silvestres enim ali* sunt, aliaeplacidae, & mitiores : & omnium inter se sigura dispar. Si-tu : nam aliae montuosis locis, alix planis gaudent. Sexu:mares & feminae.

3. Genera distinguere. ] Hodieque disceptant inter se eru-diti, de variis quercuum generibus, nominibusque. Nos,quid sentiamus , breviter interim aperimus. Robur Theo-phrasto cpv; upsia est, nec habet in Gallica lingua no-men: nec receptum ulu est, quod quidam inculcant, ItRoure. Quercus, 1' 1 fnips Theophrasto , le grand chejne. Fa-

' A ij