LIBER DECIMUS SEXTUS. x , 15
7 philyrae, coronarum * lemniscis celebres , antiquorum honore. Materies teredinemnon sentit , proceritate perquam modica , 'verum utilis.
XXVI. 1 Acer ejusdeni sere'-amplitudinis , operum elegantia ac subtilitate C a p ut
1 citro secundum. Plura ejus genera. 3 Album quod praecipui candoris , vocatur xGallicum in Transpadana Italia , transque Alpes nascens. 4 Alterum genus crispo 5macularum discursu : qui cum excellentior fuit, a similitudine caudae 5 pavonumnomen accepit , in lstria , Rhxtiaquc praecipuum. E viliore genere , 6 crassiveniumvocatur. Graeci situ discernunt. Campeitre enim candidum esle , nec crispum ,
7 quod glinon vocant : montanum vero crispius - duriusque : etiamnum 7 8 e mascu-la crispius ad lautiora opera. Tertium genus 9 zygiam , rubentem , fissili ligno , IOcortice livido , & scabro. Hoc alii generis proprii esse malunt , & Latine carpi-num appellant.
XXVII. Pulcherrimum vero est bruscum, multoque excellentius etiamnum mol- caput xvlluscum. Tuber utrumque 1 arboris ejus : bruscum intortius crilpum : molluscum
2 simplicius sparsum. 3 Et II magnitudinem menlamm caperet , haud dubie prasset-retur citro. Nunc intra pugillares , lectorumque 4 lilicios , aut laminas, raro ususpectatur. E brusco fiunt & mensa: nigrescentes. Repetitur 5 & in alno tuber : tantodeterius , quanto ab acere alnus ipsa distat. Aceris mares prius florent. Etiamnumin siccis natae praeferuntur aquaticis , sicut & fraxini. Est & trans Alpes arbor , si-millima aceri albo materia , qua: vocatur 6 staphylodendron. Fert siliquas , & in iis 2 onucleos, sapore nucis avellana:.
XXVIII. In primis vero materies honorata buxo est , raro crispanti , necnisi radice : cetero 1 lenis quies materiae , silentio quodam , & duritie , ac pallorecommendabilis : 2 in ipsa vero arbore topiario opere. Tria ejus genera : Gallicum*quod 3 in metas emittitur * amplitudinemque proceriorem. 4 'Oleastrum in omni ulli 25'damnatum * gravem praefert odorem. Tertium genus nostrates vocant silvestre * utcredo * mitigatum fatu : diffusius, & densitate parietum; virens semper * 5 ac tonsile.
* Buxus Pyrenaeis * ac Cytoriis montibus plurima * & Berecyntio tractu : craisiflima
Nota
7. Philyra. ] Vetus Horatii interpres , in Oden ult. libI. Philyra eß cortex , nempe tenuiilimus, tilia arboris.
8 . Lemniscis. ] Vide Turneb. lib. 18. Adversi cap. 3- P a o'5Z6. Lc quie dicturi sumus lib. 11. sect. 4.
Sed. XXVI. I. Acer. ] In indice , aceris genera decemspondet auctor: nunc fidem datam praestat. Primum enimest, Album seu Gallicum. 1. Pavonaceum. 3. Crastive-niutji. Deinde genera bina, ex Graecorum campestri &montano. Que genera quinque > si in marem ac feminamsingula dividas, decem omnino efficient. De acere marePlinius sect. seq. De campestri sexus utriusiqiie, 1 heophr.lib. 3. bist. cap. XI. De montano item duplicc , Pliniusipse plane modo. Gra:cis <r<pudu l uvt&' dicitur , nostrisErable.
z. Citro fecundum. ] Atlantica: arbori , de qua diximuslib. 13. sect. 19. Vide Notas & Einend, num. VIII.
3. Album. ] Est acer majus Valerii Cordi , bb. 3. debist. plant. cap. 5. Nostris Sycomore, & quibusdam Plane, isimilitudine platani: & Bois hlanc.
4. Alterum. ] Erable madre. Dalccampio , lib. I. bist. plant,cap. i8. opulus montana dicitur. Vidimus in horto Re-gio. Ovidio , lib. 10. Metam, versi yj. Acerque coloribusimpar.
5. Pavonum. ] Ut acer pavonaceum nuncuparetur. Sic &de citri maculis, lib. 13. sect. 1 y. Sunt , inquit, cr unda-tim crijp.e : maiore gratia, ß pavonum cauda oculos imitentur.
6. Craffvenium. ] Ob c ralliorem ac rudiorem venarummacularumque discursum. Idem a Thcophr. loc. cit. «><-»oVpopp» vocatur, seu quod lecti ex eo fierent torno curren-te , seu quod rotula: ex eo tornarentur, siibject« pedibuslectorum.
7. Quod glinon. ] 0 , 7 »:» Theophrasto , lib. 3. histor. cap.
X 1 yx«»/» eidem, cap. 4. Forte vilius acer vox ea l'o-uat: nam Suidx , (Jms , sordes.
?• E mascula. ] Hodie quoque lignatores Sequani, in-
uit Dalec loc. cit. acer montanum mare feminaque di-
inguunt: colore magis flavo in mare, pallidiore in fe-mina : ligno in mare duriore, venosiore, magisque cris-po : in semina laxiore , molliore, solutioreque, ac minuscrispo. Et mas quidem prius floret, quod Plinius quoqueagnovit, sect seq femina tardius.
S Zygiam. ] Zosia Thcophr. lib. 3. histor. cap. XI Carpi-num recte Gaza vertit. Vitruvius, lib. z. cap. 9. pag. 34.Item Carpinus.... habet milißtmam tradabilitatem. Itaque Cn -ct quod ex ea materia juga jumentis comparant, quod apud eos juga& p*' vocitentur, item & eam appellant. Gallis, Char~
me. A Matthiolo pingitur in lib. r. Dioscor. pag. 14s.Gallia igni potius quam lautis operibus dicat.
Sed. XXV II. 1. Arboris ejus. ] Nempe aceris.
1. Simplicius. ] Recto ac /implico, non crispo aut con-torto j venarum macularumque discurlii, nec nodis inter-rupto.
3. Et fi. ] Si mensarum ex eo tubere tanti orbes, quan-ti ex citro, forent: haud dubie citro praeferretur id ace-ris tuber De magnitudine mensarum citrearum dictum estlib. 13. sect a<j. De acerna mensa Martialis, lib. 14. Epigr.$0. Utraque ex arboris Iliae tubere salte.
4. Silicios. ] ita libri omnes, etiam scripti, & quos te-rimus , & quos Salmasius vidit, ipso prodente , in Solin.pag. 416. Sed latet adhuc ejus vocis significatus, nisiforte pro operimento lamina: lectis mensilve addito , ac-cipi quis velit. Quod indicare Plinius videtur, cum sub-jicit statim, aut laminas. Sunt qui silaceas laminas hic le-gant , hoc est, silis colore tinctas, qua voce Plinius ite-rum abutitur, lib. 35. sect. 32.
f. Et in alno. ] Alnus, r-AnUccf ,, 1 ’Aune.
6. Staphylodendron. ] Pistaciam silvestrem alii Vocant:Galli, Ne^coupes. Pingitur a Dodonxo, pag- 806. Vidi-mus in horto Regio.
Seß. XXVIII. I. Lenis quies. ] Materiei perpetuus Le-vor, qui & sit enodis, & crispo venarum dilcursu careat.Et quietem Sc silentium dici^eTOpog**«; hoc loco palamest. Buxus, du Bouis. Grxci vocant.
z. In ipsa vero. ] In arbore, inquit, ipsa, commenda-bilis maxinte quies & patientia topiarii operis exhibendi,natura buxi tonsili.
3. In metas. ] In conum, & acuminatam arborem cres-cens. Herbarii buxum arborefcentcA vocant.
4. Oleastrum. ] Genus id est nomenque buxi humilis,quale a Dodonxo pingitur, Pempt 6- lib. 2. cap. 22 pag.770. Nisi forte festinatio in legendo nimia Plinium trans-versum egit, eftccitque, ut cum uyptev »x«» totum id sil-vestre buxi genus este apud scriptorem aliquem Grxcuminvenislet, vidiiie se ci^iet.cucw putarit.
5. Ac tonsile. ] Et tonsile buxetum Martiali est , lib. 3,Epigr. 58. Tam densum illud, ut in hortis parietum vi-cem obtineat.
6 . Buxus Pyrenats. ] Et Cyrene quoque , cv Kupij*»i , in-quit Thcophr. lib. 3. bist. cap. 13. quam vocem cum >lvp-isspermutafle incaute Plinium, quidam fallo putant. De CytoroVirgil. lib. 2. Georg, vers 437. Et juvat undantem buxo jpe-dare Cytorum. Nos de Berecynthio tractu lib. 5. sect, 1/.