50 C. PLINII NATUR. HISTOR'.

filius ad occasus feri damnavit. 32 Aliqui sic maluere, quam in exortu. A pluribus me-ridiem probari adverto: nec arbitror perpetuum quidquam in hoc prarcipi poste. 33 Adsoli naturam, ad loci ingenium, 34 ad caeli cujusque mores dirigenda solertia est. 35 InAfrica meridiem vineas ipectare, viti inutile, colono insalubre est, quoniam ^ ipla nreri-5 dianx subjacet plaga:: quapropter qui ibi in occasum aut septemtriones conseret, opti-me miscebit solum cxlo. Cum Virgilius occasus improbet, nec de Ieptemtrione 35 re-linqui dubitatio videtur. Atqui in Cisalpina Italia magna ex parte vineis ita politis, com-pertum est 37 este fertiliores.

Multum rationis obtinent & venti. In Narbonensi provincia atque Liguria, & parteio Etruria:, 38 contra Circium serere imperitia existimatur: eumdemqueobliquum accipere,providentia. Is namque xstates ibi temperat: sed tanta plerumque violentia, ut auferat* C AF.III. tecta. * 39 Quidam caelum terrae parere cogunt: ut quae in siccis serantur, orientem acseptemtriones spectent: qux in humidis, meridiem. Necnon ex ipsis vitibus causas mu-' tuantur, 40 in frigidis prxcoces serendo, ut maturitas antecedat algorem. Qux pomai S vitesque rores oderint, contra ortus , ut statim auferat Sol: qux ament, ad occasus, veletiam ad septemtriones, ut diutius eo fruantur. Ceteri fere rationem ■ natura secuti, inAquilonem obversis vites & arbores poni suasere: odoratiorem etiam fieri talem fru-tap iv ctum 41 Democritus putat. * Aquilonis situm, ventorumque reliquorum, diximus 42 sc-' ' eundo volumine, dicemusque proximo plura caelestia. Interim manifestum videtur stlu-

20 britatis argumentum , quoniam in meridiem etiam spectantium lemper ante decidant

*° similis & in maritimis causa. Quibusdam locis afflatus maris noxii, in plurimis fidentutiles: a quibusdam fatis e longinquo aspicere maria jucundum : propius admoveri latisb halitum, inutile. Similis & sturninum stagnorumque ratio. 43 Nebulis adurunt, aut25 xstuantia refrigerant. Opacitate, atque etiam rigore gaudent, 44 qux diximus. Quare ex-perimentis optime creditur. , , . ... _

III A caelo proximum cft terrae dixifle rationem3 ha.ud faciliore tractatu: quippenon eadem arboribus convenit & frugibus plerumque: 1 nec pulla, qualem habet Cam-pania ubique optima vitibus: 2 aut qux tenues exhalat nebulas: nec rubrica multis lan-'30 data. Cretam in 3 Albensium Pompeianorum agro, & argillam, c cunctis ad vineas ge-

Interpretatio.

a Quibusdam satis. ] Quibusilam frugibus. c CunClis. ] Cunctis terrarum generibus, qua vincis putan-

b Hahtmn. ] Maritimum atHatum. tur “Iowa.

N O T M.

te ■' pCrgilio de indusia occasum sc repudiante :

Nevetibi ad Solem vergant vineta cadentem.

Libro nempe Georg. 2. versi z<j8.

31. Aliqui Jic maluere . ] Democritus , Iib. 5. Geopon. cap.4. MA&ov faernt ni ditc- 7 cAsx.cc .... E 'non 'j m hi-nxd s*a/ cd-piTOTEgiji , onttv fiscx^di ovtu '? Eiaribir«

ipfjt t ^tpopoy. Magis tamen orientales, . . . Aliquando vero C 3 “occidentales potiores erunt , cum procul a mari dißita Favonium as-pirantem habent.

33. Ad soli. ] Columella loc. cit. Nolis in universum pr.e-eipere optimum visum est , ut in locis frigidis meridiano vineta sub-jiciantur , tepidis orienti advertantur, fi tamen non infestabanturAustris, Eurisque .... Sin autem regiones pradiftis ventis suerintobnoxia, melius Aquiloni, vel Favonio committentur.

34. Ad cati .... mores. ] Statum, habitumque aciis, villeNotas & Emend. num. 1 1.

Z5- I» Africa. ] Vide Notas & Einend.' num. III.

36 Relinqui dubitatio. ] M S S. Reg. &c. reliqua. Non est,inquit, dubitandi locus, quin vineta male septemtrioni op-ponantur : quandoquidem magis noxius est leptemtrionalislitus, quam sit occidentalis: occasum autem improbat Virgi-lius. Atque nihilominus in Italia Cisalpina , &c. Cisalpinamvocat, non eam qux cis Apenninum est, spectatque Infe-rum mare : nam quis Transalpinam quoque Italiam dicipolle quisquam arbitretur, qux trans Apenninum altero la-tere in Superum seu Adriaticum vergit ? sed plane cense-mus Italiam Cisalpinam dixisse eum, pro Gallia Cisalpina,quod sit illa Italia- pars: quam & Subalpinam idem appel-lat , lib. superiore, fest. 11.

37. Nullas efie f rtiliores. ] Apposite Palladius , lib. 1. cap.(i. pag." 8. Aquilo vites fibi objeSlassecundat: Auster nobilitat, hain arbitrio nostro est, utrum plus habeamus, an melius. Aquilo-nem Palladius pro Ieptemtrione usurpat. Prxiverat Colu-mella , loc. cit. Democrito Cr Magone , inquit, laudantibus ca-ti plagam fiptemtrionalem : quia existiment ei fubjei'las seracißi-mas fieri vineas, qua tamen bonitate vini superentur.

38. Contra Circium. ] De eo diximus lib. 2. lect. 46.

3jp. Quidam (alum. ] Quidain cadum lolo , qualectuiique

illud sit > servire cogunt: nam cum ratio fere suadeat, ut,quemadmodum paulo ante dictum est, cxlum solo miscea-tur , & qua seruntur in humido , orienti opponantur , quisiccior est: qux in sicco, meridiei, hoc cit. Austro, quihumilius est: hi contra, cxlum terra servire cogunt.- at-que etiam e sicco solo calkjue statu uvas ac fruges expos-cunt : & ex humido pariter solo caloque.

40.I« frigidis, cjy. ] Colum, lib. 3. cap. 1. pag. 8 2. Frigi-daque aut nebulose c ali qualitati duorum generum Vites aptabit:fiu pracoques, quarum maturitas frugum pracurrit hiemem : fiufirmi durique acini , quarum inter caligines uva destorefiunt , CJ*gelicidiis ac pruinis, ut alia caloribus mitescunt. Sic idem , lib. 7.cap. IO. deficis : Locis frigidis, autumni temporibus, aquosis ,pracoques ponito , ut ante pluviam frtiflum deligas. Forte, antebrumam: quanquam & libro de arboribus, cap. 21. etiamante pluviam legitur.

41. Democritus putat. ] Alio id certe loco prodidisse ne-celle est, quam quem a Columella paulo ante laudari vi-dimus.

42. Secundo volumine. ] Libro 2. sect. 46. Lt 47.

43. Nebulis adurunt. ] Emittunt enim flumina slagnaquenebulas aurasque frigidas , qua rubigines deinde creent,vitibus admodum latisque noxias , li ea nempe viciniorasint: eadem aliubi, fata in astu refrigerant. Quare ad solinaturam dirigenda lolcrtia est. Ita fere Democritus in Geo-pon. lib. 5. cap. pag. 113. Vide Notas & Emendationes,num. IV.

44. Qua diximus. ] Libro 16. sect. 30. & 31.

III. 1. Nec pulla. ] Columella in prafat. pag. 8. At-que in aliis regionibus nigra terra , quam pullam vocant, ut in Cam-pania, est laudabitis: in aliis pinguis rubrica melius respondet ,CV.Et lib. 2. & 10. Putre solum, quod Campani pullum vocant.

2. Auc qu.e tenues. ] Virgilium notat ita canentem, lib,2. Georg, versi 217-

Qua tenuem exhalat nebulam, fumosjue Volucres ,

Illa tibi Utis intexet vitibus ulmos, C rc.

3. Albensium. } Ab Alba Pompeia, de qua lrb. 3. sect, 7.

«