$% C> PLINII NATUR. HISTOR:

cipiunt. Et quasdam pruinis ac nebulis pasci 23 diximus vites. Omnium rerum sunt quae-dam in alto secreta, & suo cuique corde pervidenda.

Quid quod mutantur sirpe judicata quoque ac diu comperta? 24 In Thessalia circa La-rissam’emisso lacu frigidior facta ea regio est, oleaeque desierunt, qua.' prius fuerant.

5 25 Item vites aduri, quod non antea, Anos sensit admoto Hebro. 25 Et circa Philipposcultura siccata regio mutavit caeli habitum. 27 At in Syracusano agro advena cultor 28 ela-pidato lblo, perdidit fruges luto, donec regessit lapides. 29 In Syria levem tenui sulcoimprimunt vomerem, quia subest saxum exurens aestate femina. Jam in quibusdam locissimiles aestus immodici, 6c frigorum effectus. Est fertilis Thracia frugum, rigore: aestibus ,io Africa & /Egyptus. 30 InChalcia Rhodiorum insula locus quidam est in tantum fecundus,ut suo tempore latum demetant hordeum, sublatumque protinus ferant, < 3 c cum aliis fru-gibus metant. 31 Glareosum oleis solum aptissimum in Venafrano, pinguissimum in Bae-tica. 32 Pucina vina in laxo coquuntur. Caecubae vites 33 in Pontinis paludibus madent. Tan-ta est argumentorum, ac soli varietas, ac differentia. 34 Gxsiir Vopiscus, cum causam15 aptid Censores ageret, 35 campos lloleae dixit Italiae sumen esse, in quibus perticas pridierelictas gramen operiret: sed non nisi ad pabulum probantur. 3<S Non tamen indocilesnatura nos esse voluit, & vitia consessa fecit, etiam ubi bona certa non fecerat. Quam-obrem primum crimina dicamus.

Ca p. v. 37 Terram amaram, live macram, si quis probare velit, demonstrant eas atra; degene-

ro resque herbx: frigidam autem, 38 retorride nata. Item 39 uliginosam, tristia: rubricamoculi, argillamque, operi difficillimas, quxque rastros ac vomeres ingentibus glebisonerent: quanquam non quod operi, hoc Sc fructui sit adversum. Item e contrario cine-raceam , sabulum album. 3 Nam sterilis densa callo facile deprehenditur, vel unoictu cuspidis. Cato breviter atque ex luo more vitia determinat : 40 Terram cariosam25 cave neve plaustro, neve pecore impellas. Quid putamus hac appellatione ab eo tanto-pere reformidari, ut pxne vestigiis quoque interdicat? 41 Redigamus ad ligni cariem, &:inveniemus illa, qux in tantum abominatur, vitia, 42 aridx, fistulöse, scabra, canescen-tis, exelx, & pumicosx. Plus dixit una significatione quam possit ulla copia sermonis enar-rari. Est enim intepretatione vitiorum quxdam, 43 non xtate, ( qux nulla in ea intelli-30 gi potest, ) sed natura sua, anus terra : & ideo infecunda ad omnia, atque im-becilla.

44 Idem agrum optimum judicat ad radicem montium planitie in meridiem excurren-te : 45 qui est totius Italix situs: 4S terram vero teneram qux vocetur pulla. Erit igitur hxc

Interpretatio.

a Nam sterilis. ] Nam quae sterilis est terra , densa est, ac duritie qux calli instar est, facile deprehenditur.

NOTi.

ut citari quidem ab aliis video , tantummodo perstare al-tijjima voltos.

rz. Diximus viles. ] Nempe in Ravcnnate agro, lib. 14.sect. 4.

54. In Thessalia. ] Hxc Theophr. lib. 3. de causis , cap. 20.■pag. 545.

25. Item vites. ] Theophr. loc. cit. etsi corrupto Grxcocodice Alnos ibi prxtermiila sit. Cxtera singularum cjul-cemodi mutationum causas erudite Grxcus tcriptor perse-quitur. De Alno oppido, Hcbroque amne, & Philippis,diximus in Geographicis, lib. 4.

16. Et circa Philippos. ] Theophr. loc. cit.

27. in Syracusano. ] Theophr. lib. 3. de causis, cap. 2 *.pag. 190.

28. Elapidato solo. ] Cum lapides ex agro sustulisset.

29. In Syria. 3 Theophr. loco proxime cit.

30. In Chalcia. ] Sive Chalce , de qua lib. 5. sect. 36'.

31. Glareosum. ] Colum, lib. 3. cap. 8. pag. 194. Aptissimumgenus terra est oleis , cui glarea sttbest, fi superposita creta sabuloadmixta est. Non minus probabile efl solum , ubi pinguis fabuloest, &c.

32. Pucina vina. 3 Crescunt, inquit, maturanturque vina

Pucina in saxoso solo. Plmius, lib. 14. sect. 8. Livia Augn-sta i.X XXI 1 ■ annos vita Pucua vino retulit acceptos . Gigni-

tur in sint* Adriatici maris , non procul a Timavo fonte , saxeo colle,maritimo afflatu , paucas cof tente amphoras. In quibusdam librisPunica perperam legas.

33.1» Pontinis. ] Sive Pomptinis , de quibus lib. 3. fest. p.

34. Casttr P'opifctts. ] Varro, lib. I. de re rüst. cap. 7. pag.51. c.tsar P'opifctts adilltius , causam cum ageret apud Censores,Campos Rosea Italia dixit este sumen, i » quo relida pertica po-stridie non appareret propter herbam.

33. Campos Rosea. 3 Dc his egimus lib. 3. sect. 17.

7,6. Non tamen. ] Non tamen nescire nos natura voluit,qux sciri .oporteret,

37. Terram amaram, stve rr.acjram. 3 Hoc est, sive amaram,faliamque , sive macram , ( sunt enim diversie , ) iisdem sigmsdeprehendes. Vide Notas & Emcnd. mun. V.

38. Retorride nata. 3 Velut frigore aduilx herbx, & utPalladius ait, lib. 1. cap. 3. pag. 3. ubi vim ejus vocis ex-planat, naturalis succi egentes.

39- ystginosam. 3 Scmper humidam , quod in loco prx-sertim xquo contingit , cum aqux non habent delapsum,ut loquitur Varro, lib. 1. de re tust. cap. 6. Quod li mo-dice humida terra sit, tunc dulci uligine lata intelligitur , qua-lis a Virgilio laudatur,lib. 2. Georg. yers. 184.

40. Terram cariosam- ] Cato, lib. 2. de re ruft. cap. 3. pag.

X J. Terram cariosam caveto ne ares , neve plastrum , neve pecusimpellas: st ita non caveris , ‘quo impuleris , triennii frudum a-mittes.

41. Redigamus. ] Ita M S S. Reg. &c. non redeamus, ut ineditis prave.

42. Arida , fistulosa. ] Columella, lib. p. cap. 4. pag. 47.Quam terram rustici variam cariosam,jue appellant , ea efl , cumpost longas siccitates levis pluvia superiorem partem glebarum made-facit , inferiorem non attingit .... Qtta Jic snbada sunt arva, con-tinuo triennio sterilitate afficiuntur. Vide qux de terra varia di-cturi fumus lib. 18. sect- 49 -

43. No» at at e, qua nulla. 3 Falso credidit Trcmellius , in-quit Columella lib. 2. cap. I. pag. 37. parentem omnium ter-ram, sicut muliebrem siexum, at at e anili jam confedam , progene-randis este fetibus inhabilem, &c.

44. idem agrum. 3 Cato, cap, 1. pag. 6. Si poteris , sub r a*dice montis stet, in meridiem spedet.

43. Qui est totius Italia. 3 Plinius, lib. 3. sect. 6 ■ de Italia :Incedit per maria , cali regione ad meridiem quidem : fed si quis iddilidenti subtilitate exigat , inter sextam horam primamque bru-malem.

46. Terram vero teneram , Crc. ] Cato , cap. 13 1. Quo pa(socupresieta seri oporteat . Per vor serito m foco , ubi terra tjt»

t

1