IXO

C. PLINII NATUR. HISTOR.

longo tempore Romanos manifestum, quoniam inde & 12 pulmentaria hodieque dicun-tur. Et Ennius antiquistimus vates obsidionis famem exprimens, I! ostam eripuisse ploran-tibus liberis patres commemorat. Et hodie lacra prisca, 14 atque natalium, 15 pulte fritillaconficiuntur: videturque tam puls ignota Grxciae fuisse, quam Italiae polenta.

5 XX. i. Tritici semine 1 avidius nullum est , nec quod plus alimenti trahat. 1 Siligi-nem proprie dixerim tritici delicias: candor est, tine virtute, & fine pondere, conve-niens humidis tractibus, quales Italice sunt, & Galliae Comata:. Sed & trans Alpes in Al-lobrogum tantum Meminorumquc agro pertinax: in ceteris ibi partibus biennio in tri-* Caput ix. t icum tranlit. 3 Remedium, ut gravistima quaeque grana ejus ferantur. * E Uligine lauti 1 -10 fimus panis, 4 pistrinarumque opera laudatissima. Praecellit in Italia, si Campana Pilisnata: misceatur. Rufior illa, at Pilana candidior, ponderoliorquc 5 cretacea. Justum est egrano Campanae, quam s vocant castratam, 7 e modio redire sextarios quatuor 8 liligi-ginis, vel e gregali fine castratura sextarios quinque, prxterca floris semodium: 9 Et ci-barii, quod secundarium vocant, sextarios quatuor: furfuris sextarios totidem. E Pilana15 autem siliginis sextarios quinque: IO cetera paria sunt. Clusina A retinaque etiamnum sex-tarios siliginis assumunt: 12 in reliquis pares. 13 Si vero pollinem facere libeat, x v i.pondo panis redeunt, 14 & cibarii tria, furfurumque semodius. Mola: discrimine hoc con-stat. Nam qöa: ficca moluntur, plus farina: reddunt: qua: lalla aqua sparsa, candidiorem15 medullam: verum plus retinent in furfure. Farinam a tarre dictam nomilie iplb appa-20 ret. Siliginea: farinx modius Gallicx xxn. libras panis reddit , 16 Italica: duabus tribusveamplius in artopticio pane. Nam furnaceis binas adjiciunt libras in quocumque genere.

Caput x. 2. Similago e tritico fit laudatissima. Ex Africo justum est e modiis redire semodios,& pollinis sextarios quinque. 17 Ita autem appellant in tritico , quod florem in siligine.18 Hoc xrarix officinx chartarixque utuntur. Praeterea secundarii sextarios quatuor , furfu-rumque tantumdem. Panis vero e modio similaginis 19 cxxu. e floris modio cxvu.Pretium huic 20 annona media in modios farinx, 21 x l. astes: similagini castrata: 22 octonis

Not j1.

Maiores nostri adeo continentia intenti, ut frequenter apud eospultis usus, quam panis effit. Et ad hime veterem moremJuvenalis respiciens, Satyra 14. veri'. 171.

Grandes fumabant pultibus olle.

11. Pulmentaria. J Varro , lib. 4. de ling. Lat. Pulmentum,inquit, quod idem cum pulte e/Jent, hoc eil, cum pulte come-derent : inde pulmentarium ditium. Pulmentarium igitur ob-sonium quodvis dicebatur , non quod ex pulte eiset , ut Lc-xicorum auctoribus videtur: sed quod, uti poltea cum pa-ne, sic olim cum pulte, ederetur: inde nomen. Grxcis<Gs&e<pdyi «» inde dictum est, quod addatur pani, ut notatErasinus in cap. 11. Joan. ubi Latinus interpres pulmentariumtranstulit. Joan. de Janua; Pulmentum vel pulmentarium diciturquilibet cibus citra panem. Apud Phxdrum , lib. 3. Fabular. Ca-jus ad lupum:

Affertur ultro panis , de mensa fttaDat offt dominus , srnfla jaßat familia ,

Et quod fastidit quisque pulmentarium.

Et Seneca ficus caricas pulmentarii vicem habere dixit, ob-sonii Plinius, ut annotavimus lib. 15. sect. 21.

13. Offam eripuisse. ] Osta enim antiquis fuit, auctoreFesto quoque, glomerata puls.

14. Atque natalium. ] Subintellige, natalium sacra. Ss-quioribus tamen temporibus, superstitione crescente, etiamcruentas in natalitiis sacris hostias mactavere. Horatius , lib.

4. Ode XI. die natali Mxcenatis dicta:

Ara cafiis

yincla Verbenis, avet immolataSpargier agno.

Lampridius, in Alexandro Severo : Cum ejus natalem aruffi-ces commendarent, dixerunt eum summam rerum tenturum : idcir-co quod hoßi.e de ea villa , qua effet Severi Imp. .adducia effent.

15. Pulte fritilla, ] Sic M S S. omnes : Forte pro fritlilla,seu fnflili , a frigendo, quoniam eiset ea puls e farina fri-cta. A11 huc pertinet quod habet Varro , lib. 1. de vita po-puli Rom. apud Nonium, cap. 4. nulli, 2y 1. Quod Calendisfumis £y publice ü' privatim fatuam pultem Diis maciat. ApudArnobium , lib. 7. pag. 230. fitilla dici videtur.

Seß. XX. 1. Avidius nullum. ] Quod plus ex terra ali-menti trahat.

1. Siliginem. ] Candidi } levistimique tritici genus, vulgofit blanc. Juvenalis, Satyra 5. versi 70.

Sed tener CT niveus, mollique siligine ftßusSertiatur domino , panis videlicet.

Columella, lib. 1. cap. 6 de generibus feminum : Tritici ge-nera complura cognovimus. Cirum ex bis maxime ferendumtfl , quod robus dicitur , quoniam pondere Ctr nitore preiset. Secun-da conditio est habenda filigints, cutits species in pane prteipnapondere deficitur. Et cap. y. humido statu exh recte hancprovenite ait.

3. Remedium. ] Columella , lib. 1. cap. y. pag. 55. ubi &post tertiam sationem omne triticum iblo uliginoso con-verti ait in siliginem.

4. Pistrinarumque. ] Huc pertinet C O R r V S PIS TO RVMSiLIGlNARiORVM, cujus mentio in inscriptione vere-re apud Gruter. pag. 81.

5. Cretacea. ] Cui ob candorem crctx similem, inditumid nomen videtur ■ aut cui creta potius Campana admix-ta est, ad conciliandum alica: candorem, ut dicetur se-ctione ly.

6 . yicant castratam. ] Purgatam, diligentiusque excretamcribro pollinario. Bluter la panne.

7. E modio. ] Capit modius sextarios sedecim. Nam am-phora , seu quadrantale , sextarii sunt duodequinquaginta >inquit Festus : amphora eadem modios tres continet, auctoi-re Volufio Mxciano. De sextariis diximus lib. 14. sect. 6 .

8. Siliginis. ] Farinx e siligine.

y. Et cibarii. ] Cibarium appellat, farinam crasiioreni,qux post pollinem vel llorcm excutitur, quam furfures se-quuntur. Ex ea panis conficitur, quem cibarium quoque,& secundarium vocant, Pain bis.

10. Cetera paria. ] Ut in Campana siligine, qux reddit inmodios singulos, Horis semodium, cibarii sextarios qua-tuor , &c.

11. Siliginis astumunt. J M S S. adfeiunt. Forte adjiciunt.Clusina, inquit, & Avctina farinx reddunt non sextariosmodo quinque, ut Pisana , verum etiam senos. De Clusinofarre dictum est sect. 11.

11. In reliquis pares. ] Reddunt nimirum floris semodium,cibarii sextanos quatuor, &c.

13. St vero pollinem. ] Hoc est, si tenuisiimam libet saritnam excernere, qux tenuitate etiam id superet, quod flo-rem farinx siliginex diximus appellari.

14. Et cibarii- ] Quid cibarium vocetur, paulo ante di-ximus.

ij. Medullam. ] Farinam.

1 S. Italic *. ] Farina , inquit, e siligine Italica panis li-bras reddit xxiv aut etiam vicenas quinas, si iit arrep-ticius panis. De eo panis genere dicemus sect. 17.

17. Ita autem. ] Similaginem, inquit, appellant in triti-co, quod in siligine siprem. Eleur de farine de froment.

18. Hoc arant .... utuntur. ] Qux farina cum argilla mix-ta operum suorum formas effingunt, ut recte Dalccampius>

iy. CXXIL Subintellige, pondo , seu librx redeunt.

20. Annona media. ] Moderatiore annona, cum nec 01U-nino gravis est, nec omnino laxa.

21. XL. Astes. ] E nostris astibus, alles sunt xxxn.

2 1. Oßonis .... amplius. ] Hoc est , X Lvi 11. astibus: mo-net« nostrx alles efficiunt circiter octo & triginta.