Ite * C. PLINII NATUR, HISTOR. /
4 Lens amat solum tenue magis, quam pingue, caelum utique siccum. Duo genentejus 3 in yEgypto: alterum rotundius nigriuique, alterum 4 lita figura. Unde vario ulutranslatum eil s in lenticulas nomen. Invenio apud auctores, 6 aequanimitatem fieri vescen-tibus ea . 7 Pisunt in apricis feri debet, frigorum impatientistimum. Ideo in Italia, & i st5 austeriore cado non nili verno tempore, terra facili ac soluta.
XXXII. Ciceris natura est gigni 1 cum salsilagine: 1 ideo solum urit. 3 Nec nisimadefactum pridie, seri debet. 4 Differentiae plures, magnitudine, figura, colore, lapore.Est enim arietino capiti simile, s unde ita appellatur, 4 album nigrumque. Est <5t columbi-num, quod alii Venerium vocant, candidum, rotundum, leve, arietino minus, quod religioio pervigiliis adhibet. 7 Est & cicercula minuti ciceris, inxqualis, angulosi, veluti pisunt. Dul-cilsuinint autem id , 8 quod ervo simillimum: 9 firmiusque quod nigrunt & rufum >quam quod album.
XXXIII. 1 Siliquae rotundae ciceri, ceteris leguminum longae, & ad figurant fe-minis lata:: piso 2 cylindrata:: 3 faseolorunt eunt iplis manduntur granis. Serere eos quaU velis terra licet ab Idibus Octobris in Calendas Novembres. Legumina, cum maturesce-re coeperunt, rapienda sunt, quoniant cito exsiliunt, latentque cum decidere, ficu &lupinum: * 4 quanquant prius de rapis dixisse conveniat.
* cÄi’Xl II. XXXIV. In transcursu ea attigere nostri, paulo diligentius Graeci, & ipsi tameninter hortensia: li justus ordo fiat, a frumento protinus aut certe faba dicendis, 1 quandoalii usus praestantior ab his non est. 1 Ante ontnia namque cunctis animalibus nascuntur >~° nec in novissimis ldtiant ruris alitum quoque genera, ntagifque li decoquantur aqua.Quadrupedes & fronde eorum gaudent. Et homini non minor 3 rapaciorum luis horisgratia, quam cymarum: 4 flavidorum quoque , & in horreis enecatorum, vel major2 5 quam virentium. Ipsa vero durant & in sua terra servata: & J postea pasta, pome 3 adalium proventum, famemque sentiri prohibent. A vino, atque messe, tertius hic Trans-padanis fructus. Terram non morose eligit, pxne ubi nihil aliud seri postit. Nebulis, &pruinis , 4 ac frigore ultro aluntur, 7 amplitudine admirabili . 8 VidixL. libras excedentia.
Interpretatio.
a Ad aliam. ] Usque ad aliam meflem.
Not^.
1. Lens amat. ] Ira Colum, lib. 2. cap. 10. pag. 59. Len-tem sementi media , crescente Lana usque in duodecimam ,solo tenuie- resoluto, vel pingui , O“ fict o maxime loco sri convenit : nam»» flore suile luxuria CA 1 humore corrumpitur. Nostris - Lentille.Pingitur a Dodon. pag. 117.
3. In Mgypto. ] De ea lente Virgilius , lib. i. Georg.Vers ii8.
Nec Pelufiaca curam afpernabcre lentis.
Et Martialis , lib. 13. Epigr. 9.
Accipe Niliacam , Pelusia munera, lentem.
4. Sua figura. ] Qualis est lenti vulgari.
5. j n lenticulas.'] Maculas in facie , quas & lentigines vo-tant : Grxci tpar.ias : ut lentem ipsam, cujus a similitudinedeductum lenticulae nomeiijf«^»,
6 - rf.quanimitatem. ] Auctor Geopon. lib. i. cap. 35. pag.71.H' ) Aiyoecna tpar-d > öosyauv maptyji rois icBiuet, /P.gyp-tialens in cibo sumpta betitiam affert vescentibus ea. Lenticulamvideri volunt sic appellatam, quoniam lenes, & lentos, &inoderatos'rcddit eos qui eam in cibos adhibent.
7. Pisum 1 &c. ] Columella. lib. z. cap. 10. pag. 57. Similisuoqtie ratio efi pifi: quod tamen facilem CA flutam terram def-erat, tepid.inmue locum, O- calum frequentis humoris. Vulgo,Pois,
Sed. XXXII. 1. Cum salfihgine. ] Cum quodam liquorefalis, qui ei legumini peculiaris & insitus: quem si nimiiimbres abluant, legumen ipsum tabe interit, & ab eruciserosum perit, inquit Theophr. lib. 8. hili. cap. 6. ‘zsßitfiid dhytitS tnpUKtXt^ovres , iq Cero ,c« ( M 7 «uy ku-'rttS-tJsstiot . Cicer nostris , Pois chiche.
2. Ideo filum. ] Colum, lib. 2. cap. to. pag. 60.
3. Nec nisi. ] Colum, loc. cit. Pallad. lib. 4 in Martio , tit.
4. pag. 85.&auctor Geopon. lib. 2.pag. 34. pag. 78.
4. Differentia. ] Thcophr. lib. 8. lust. cap. 5.
5. Vnde ita appellatur. ] Cicer arietinum, Columcllx loc.cit. Thcophr. »3/01 ipeßufii. Athen. lib. 2. pag. 54. t ipi-ßl»%it was nahu'ei uptiss. Iconem arietini ciceris habetDodonxus , pag. 515.
6 . Album , nigrumque. ] In his regionibus non sunt arietilliciceris differenti* 1111* ex colore - est enim omne ex purpura
subnigrum. Neque vero Theophrasti verba ista, quibus si-
milia Plinius hoc loco habet , in arietino genere ni-grum candidumque este persuadent : «i ‘j tpißttfln fi..,..
mis xpauuet , kJ m~( joyptpats Psjtftpt piser 111 • «i,» x.pio'1 , opo-ßiatoi . . . sraot 'j uri Adloatt yXoxoTSotjt, Nam i 7.1 rcaainon in omni genere ciceris , album reperiri significat, sedin omni leguminum genere, ut in cicere, lente, aliisque,
album nigro antecellere.
7. Est er* cicercula. ] Dioscoridi, lib. 2. cap. 12 6. Iptstlv~<ste 0 it/atpo; , cicer sativum , ut dicemus lib. 22. sect. 72.Colum, lib. 2. cap. 1 o. pag. 60. Cicercula , qu.e piso est similis.
8. Quod ervo. ] Unde op «fliaioe iptßtvfis a Thcophr. appel-latur, ab ervi similitudine, quod Grxci opoßos vocant.
9. Firmiusque. ] Thcophr. lib. 8. lust. cap. 6.
Seil. X X X 111 . 1. Siliqua, &c. ] Thcophr. totidem verbis,lib. 8. hist. cap. 5 - «i Kaxdfstpioi Aoooi, cgtbti ehtsAufitWf artpfaaclv cimi > &c.
2. Cylindrata.] Theophr. xotuysJd «c, ad similitudinemCylindri.
3. Fafiolorum. ] Subiutellige , siliqua. Easeolos porro eosintellige , de quibus egimus lib. 16. sect. 92. vulgo Ftvt-roles. Dioscoridi, lib. 2. cap. 176. cpilsa% xarrcala est , ClljuSsiliquam cum femine, asparagi modo elixam , oleris instaredi pariter prodidit. Grxci scriptores alii b\i%ts; & tpaeto-Ave vocant. Virgilius, vilem falcium, uti ex Plinio liquet,faleolos appellante libri hujus sect. 5 6. quos poeta falelosvocat.
4. Quanquam pritis.] Quam de lupino dicamus.
Seil. XXXIV. I. Quando alii. ] Cum aliud nullum sit le-gumen prxstantioris uliis, quam rapa : de iis statim postfrumentum fabamque instituenda videbatur oratio. RapumGrxcis pyfoX,s & pQoXtt , nostris une Rave.
2. Ante omnia. ] Colum, hb. 2. cap. 10. Boves pascunt, in-quit , pracipue in Gallia , &c.
■3. Rapaciorum. ] Rapacia , sive rapicia , cauliculi sunt tene-ri raporum, qui decocti sumuntur in cibislicutt cymx,ipso teste Plinio lib. 19. sect. 41. sunt brallicx caulium te-neriores pariter , delicatioresque cauliculi. De rapaciis Cato,Cap. 3 5. Rapinam CT caules rapicii unde fiant, raphanum i»loco stercorato bene, aut in loco crasto sento.
4. Flavidorum. ] Ita M S S. omnes : non flaccidorum, videqux de voce flavescere , qux Plinio familiaris est, congesti*mus lib. 15. sect. 36.
j. Postea pasta. ] Sub dio siccata.
6. Ac frigore ultro. ] Martialis , lib. 13. Epigr. 16.
Hac tibi brumali gaudentia frigore rapa
Qua damus , in calo 8 omnius este solet.
Adde Nicandrum 111 Georg. lib. 2. cujus carmen recitatAthen. lib. 14. pag. 133.
7. Amplitudine. ] Quoniam incrementum omne, non infolia, sed in radicem vertitur, ut ait Theophr. lib. 7. bist-cap. 4.
L. Fidi XL.] Matthiolus in lib. 2. Diosc. cap. 104. vi-.