LIBER TRICESIMUS QUINTUS.

niam ejus partem, 3 ideoque pulverem appellatum in Puteolanis collibus, opponi marisfluctibus: mersumque protinus fieri lapidem unum inexpugnabilem undis, & fortioremquotidie, utique si Cumano misceatur caemento ?

tadem est terree natura & in Cyzicena regione: sed ibi non pulvis, verum ipla terraqualibet magnitudine excila, & demersa in mare, lapidea extrahitur. Hoc idem circaCastandriam produnt fieri: & in fonte Gnidio dulci , intra octo menses terram lapidescere.Ab Oropo quidem Aulida usque quidquid terrae attingitur mari, mutatur in laxa. Nonmultum a pulvere Puteolano distat 4 e Nilo arena tenuilluna sui parte , non ad sustinendamaria fluctusque frangendos, sed ad debellanda corpora S palaestra: studiis. Inde certe 5 Pa-mobio, Neroni Principis liberto advehebatur. 7 Quin & Leonnato , & Cratero , acMeleagro Alexandri Magni ducibus sabulum hoc portari cum reliquis militaribus com-merciis reperio. Plura de hac parte non Ium dicturus, non hercules magis, quam de tcr-r< £ usu in ceromatis, quibus exercendo juventus nostra corpora , vires animorumperdidit.

X L V 111. Quid ? non in Africa Hispaniaque ex terra parietes, quos appellant 1 for-maceos, quoniam in forma circumdatis utrimque duabus tabulis inferciuntur verius, quaminstruuntur, a: vis durant , incorrupti imbribus, ventis, ignibus, omnique caemento firmio-res? Spectat etiam nunc 2 speculas Hannibalis Hispania, terrenasque turres jugis mon-fium impositas. Hinc & cespitum natura, castrorum vallis accommodata, contra fluminumimpetus aggeribus. 1 Illini quidem crates parietum luto , 4 & lateribus crudis exstrui,qnis ignorat?

X L 1 X. 1 Lateres non sunt e sabuloso, 2 neque arenoso, multoque minus calculosoducendi solo: sed e cretoso & albicante, aut ex rubrica: vel fi jam ex sabuloso, e mas-culo certe. 3 Finguntur optime vere: nam solstitio rimosi fiunt. 4 sEdisiciis 5 non nisibimos probant. 4 Quin & intritam ipsam eorum, prius quam fingantur, macerari opor-

N o t M,

5 «of/ efficit naturaliter res admirandas. Nascitur in regionibus Baia-nts , L?- in agris municipiorum , cju.t sunt circa Vesuvium montem :3*°d commixtum cum calce O 1 camento , non modo ceteris xdificiis?r*fliit firmitates , sed etiam moles , qua construuntur m mari,sub“qua solidescunt.

Z. Ideoque pulverem , Scc. ] Haec totidem verbis Isidorus,"h. 16, Orig. cap. i. Etiamnum pulverem eum Itali Galli-Suc populant nuncupant, tectoriis parietum utilillunum. Se-ne ca , lib. 3. Natur, quadi, pag. 87 1. Puteolanus pulins 1 si aquam“‘tigit , saxum esi. Sidonius ApoIIiti. Paneg. Anthemii Aug.P a g. 2^0. de amplitudine agens urbis Byzantina;:

Porrigis ingentem jpatiofis moenibus urbem ,

Suam tamen anguflam populus facit. Itur inaquorMolibus , ey veteres tellus nova contrahit undas.

Namque Dicarchaa translatus pulvts arenaIntratis solidatur aquis, dnrataque maffaSujhnet advectos peregrino in gurgite campos.

Vide etiam Dionem , lib. 48. pag. 3S9.

. 4 £ Nilo arena. ] Qualis advecta Romani, teile Sueton.5 n Nerone , cap. 4 5. Ex annona quoque caritate Inflantium ac-crevit invidia. Nam ty ferte accidit > ut in publica fame , Ale-xandrina navis nunciaretur pulverem Inflatoribus aulicis advexisse.

5- PaUfira fiudits. ] Nam palsilnta; & luctaturi corporaPulvere aipergebant.

6. Patrobio. ] Meminere hujus Neroniani liberti - Dio,hh. 63. pag. 717. & Suetonius in Galba, cap. 20.

7- Quin y Leonnato , Scc. ] De his Alexandri ducibus, vi-

Arrianum , in Exped. Alex. ABlianum, lib. 9. Var. Hili.ca P-3. & Justinum , lib. 13. cap. 14. A

fest. XL V 111. i. Formaceos. ] Probat hanc lectionem Sir-Wondus noster in Notis ad Sidonium, pag. 13. adjicitqucstructiles rivorum canales ,quibus aqua ducitur, formas pa-’dter nuncupari, quod apprestis forma utrimque tabulis in-struantur : quo sensu aquas formarum dixit Castiodorus, lib.3- Var. ep. 31. Rt epist. 5 3. Romam formarum mundatione di-*'ßtmam. Et lib. 5. ep. 38. Formam Ravennatem. Denique lib. 7.^tcr formulas , sexta est formula Comitiva formarum Hrbis. Et

ctl,S inscriptio , quam Fabrettus aftert, lib, de Aquxduct.P a 8- io. sed spuria:

I M P. C A E S. M. A V R E L I V SÄNTONINVS P I V SAQ.VAM. MARCIAM. VARIIS.

K ASIBVS IMPEDITAM.

„ P V R G A T O FONTE.

EXCISIS. ET PERFORATIS.

M O N T I B V S.RESTITVTA forma.ADQvISITO. ETIAM. FONTE.

NOVO A N T O N I N I A N O.

1 N SACRAM V R B E M SV AM1 E R d v C E N D A M CV RAVIT.Tom. II.

Isidorus, lib. j3. cap. 9- Formatum, sive formarium in Afiicavel Hi [p.ima parietes de terra appellant , quomodo in forma cir-cumdatis utrimque tabulis inferciuntur Verius , quam duabus in-struuntur. Palladius , lib. 1. cap. 34. de munitionum horti ge-neribus: Alii luto , inquit , inter formas clauso parietes figuratosex lateribus imitantur. Hllpaui Tapias vocant ejusmodi pa-rietes.

2. Speculas Hannibalis. ] Harum Hannibalis turrium factasuperius mentio , lib. 21 sect. 73. In Africa Hispaniaque Hanni-balis turrium , &c.

3. Illitu quidem. ] Hodicque rura nostra parietes cratibus,luto oblitis, & argilla pingui, e qua lateres fiunt, ex-struunt.

4. Et lateribus crudis. ] Ut ignis & fornacum impensa: par-catur : ut inter fele melius coagmententur crudi, & ideomolliores lateres : ut ea:mento exiguo sit opus : ut brevio-re temporis spatio murus perficiatur. Ita Dalecampius.

Seil. X L IX. I. Lateres non sunt. ] Hax explanatius pauloVitruvius, lib. 2. cap. 3. pag. 21. Itaque primum de lateribus,qua de terra duci eos oporteat , dicam. Non enim de arenoso , ne-que calculoso , neque sabuloso luto sunt ducendi : quod ex bisgeneribus cum sunt dufli, primum fiunt graves: deinde , cum abtmbribns a sperguntur, dilabantur ty dissolvuntur: paleaque, qua inhis ponuntur , non coharejeunt propter asperitatem. Faciendi autemfiunt ex terra albida , cretosa ,five de rubrica > aut etiam masculo fa-bulone , Scc. Sabulum vel sabulonem vocant arenam, nonquidem tenuiorem , minutioremque, ut in Thesauro Rob.Stcphani scribitur , sed crastiorcm , vilioremque : quod rectedocet Agricola, lib. 7. de natura fostll. pag. 321. Sabulumcraßlus est quam arena: quod vel durum est , vel molle : illudmarem , hoc feminam appellant: Masculum utilius sternendis viis tSiC.

2. Neque arenosum . ] De arenae generibus dicetur lib. 36,sect. 5 5.

3. Finguntur. ] Vitruvius loc. pag. 2 2. Ducendi autem fiuntper vernum tempus, y autumnale , ut uno tenore siccescant, spuienim per solstitium parantur , ideo vitiosi sunt, quod summum co-rium Sol acriter eunt percoquit, efficit ut videantur aridi: 1 nteriusautem sint non ficci: ty cum postea siccescendo se contrahunt , per-rumpunt ea que erant arida: ita rimosi efficiuntur itnbecillt. Sicetiam Palladius, lib. 6. in Maio , tit. 12. pag. 1 20.

4. /F.dificiis. ] Haec rursum traduntur a Vitruvio ,loc. cit.ubi causam hujulce placiti aperit. Maxime autem , inquit, uti-liores erunt , fi ante biennium fuerint dufli: namque non ante pos-sunt penitussiccescere, Scc.

;. Nonnisi bimos. ] Sic bimum semen alibi Plinius, nu»ces bimas Cato dixere.

6. Quin ty intritam , Scc. J Totidem apicibus Reg. 2. 8ialii. Intrita porro , quae vox & alibi occurrit apud Plin-ium , materia est , ex qua [lateres finguntur , intrita 85subacta-

5 ,

IO

15 CAP. XIV,

20

XXx x