Van d I: N S C II R Y V U R.
it
veranderen, en om zyne krachten te krygen, als mede om nieuwe ontdek-kingen en aanmerkingen temaaken, voornamentlyk ontrent zodanige din-gen, die van wegen de ongezonde gesteldheid van het Klimaat, en van an-dere ongemakken, nooit te vooren zo voikomehtlyk eh zo naaüwkeurig-lyk onderzocht Waren.
Aan deze zyne Zomertochten , en verlating van Gamron is tóen Ver-schuif , zyn verhaal van den Berg Êenna in de Proyintie Laar aan de Goltvan Versie», van desselfs Planten en Dieren , van den kostelvken Bezoar,
En van het Dier in welkers maag ze word gevonden ; van de zonderlingeheete Baden, van een natuurlyke Balsem, en van andere rarigheden op de-zen berg en in desselfs nabuurschap opgemerkt : Zyne beschry ving van denatuurlyke Mummy i die allerkostelykstë Balsem, die uyt eenRotz, tó 0Prövintie Daar zweet, en eens ’s jaars met groote pracht en plechtigheidverzamelt word tot het gebruyk van den Persiaanschen Koning alleen: Zy-ne aanmerkingen over de Asa foetida, Van de Plant die stof uytleverende ;die in Bersen alleen groeyt, en van de manier om dezelve te vergaderen,en te bereyden : Zyne aanmerkingen over de Vma Medinensis der ArabischeSchryvers, of Dracimculus gelyk hy het noemt, een zonderlinge Worm,gegroeyt tusschen de spieren op verscheyde plaatsen van ’t menschelyk Li-chaam : Zyn verhaal van het Sanguïs Draconïs , ik meen het oprechte Ool-tersche, ’t welk hy verzekert dat men krygt uyt de vrucht van een Daim*Conifera ; zyne fraaije en naauwkeurige Historie van de ‘Pamd Dacfyltfe-ra , in Persen groeijende, desselfs verscheidene soorten, mannetje en wyt-je, desselfs teeling, groey, bereiding en gebruyken, veel boven het geenedat ooit bekent geweest is van dezen zonderlingen boom : benevens veeleandere opmerkingen, alle even keurlyk en nuttig, die misschien den eertof den anderen tyd aan het gemeen zullen worden medegedeelt. . _
Hy vertrok niet van Gamron voor het eind van J un s, l6 J! S g hebbende deVloot daar hy op ging, ordre van aan te doen de meeste Factoryen der Ne-derlanders in het gelukkig Arabien , m net Land van den Grooten Mogolsde Kusten van Malabar , op het Eyland Ceylon , in de Golf ván Bengale enop het Eyland van Sumatra , en hy had gelegentheid van alle deze verschei-dene Landen te bezien, overal met de zelve vlyt,naerstigheid, en den zelf-den dorst tot meerder kennis; was zyn verblyf langes geweestj zöiide zyneopmerkingen ook meerder geweest zyn.
In Herfstmaand 1689 quam hy tot Batavia , en bleef dáár ettelyke maan-den. Deze bloeiiende en volkryke Stad, de voornaamste Zetel van der Ne-derlanders macht in de Indien , was toen reeds zoveel bekent* en was zonaauwkeurig beschreven door voorgaande Schryvers, dat Doctor Kœmpferhet ten eenemaal onnodig achtte, eenige onderzoekingen te doen ontrenthaare opkomst enbloeijende staat, ontrent haare gemakkelyke en aangenaamegelegens heid, haaren Koophandel en Rykdommen* desselfs Macht en Re-geering, en diergelyke, verder dan vereischt wierd om aan zyne eigënieuwsgierigheid te voldoen. Om deze reden wende hy zyne gedachtenvoornamentlyk op de natuurlyke Historie van dat Land, een veel eedelderonderwerp, en overeenkomstiger met zyn smaak en bequaamheid. Dery-he en kostelyke Hof van Corne lis van Outshoorn , die toen DireBeur Ge-neraal was van je Nederlandfche Oost-IndischeMaatschappy,deTuynvártden Heer Moller, en het Eyland Edam , dat slechts weinige uuren van Ba-tavia aflegt, gaven hem om op te merken menigten van zeldfaame zonder-linge Planten, zo van het Land als van vreemde gewesten, van welke veelenooit bekent waren geweest, welker beschry ving en beeltenissen hy voorganomen had nyttegeven, te gelyk met veele andere door hem opgemerktm
C 1 t ve -