De goedeen quaadehoedanig-heden vande Thee.

Haare

deugden.

450 A A N H A N G

'n gezelschappen, 't welk evenwel meerbestaat in zekere welvoeglyke en aange-naame manieren , dan in eenige moeytein de kooking of toebereyding. Dezekunst word genoemt Sado en ’Tfianio.Gelyk 'er in Europa menleken zyn, dieleeren snyden , dansten , schermen, enandere diergelyke dingen, zo zyn 'er inJapan Meesters, die hun werk maken ,om de kinderen van beide Sexen te leerenhet geen zy Tfianoft noemen, dat is, zichwel te gedraagen wanneer zy in gezel-schappen van Theedrinkers zyn, alsmede om de Thee toe te maken , endezelve in het gezelschap om te dienen,op een fraaye, aangenaame en bevalligeWyze. Het armer soort van menschen,inzonderheid in de provintie Nara,kookt somtyds haare ryst, die ’t voor-naamste onderhoud der inboorlingen is,in het uy ttreldêl of afziedsel van de Thee,door welk middel zy zeggen, dat zevoedzaamer en strekkeiyker word, inzo ver, dat een gedeelte van de ryst,dusvaerdig gemaakt, by hen zo veel strekt,als drie gedeeltens alleenlyk in gemeenwater gekookt. Ik moest niet vergetente melden een ander uytwendig gebruykvan de Thee, na dat ze te oud gewordenis, en te veel van haare krachten verloo-ren heeft, om inwendig te worden ge-bruykt, dan word ze gebruykt in hetverwen van zyde stostèn, aan welke zeeen bruyne of kastanje bruyne koleurgeeft. Tot dat einde worden byna allejaaren zeer groote menigte van bladerenvan China gezonden naar Gusaratta (ofSuratta.)

§. 10 . Boven heb ik gezegt, dat deTheebladeren eenige slaapverwekkendekracht in zich hadden, welken dedierly-ke geesten zeer veel ontstelt, en de men-leken gelyk als dronken maakt. Dezequaade hoedanigheid word voor eengroot gedeelte weggenomen door deherhaalde trapswyze roostingen, hoewelzo krachtig niet, of dat 'er noch iets vanoverblyft,’t welk het hoofd zal aandoen,en waar van ze niet wel kunnen ontblootworden, dan allengskens, in den tydtvan tien of meer maanden. Zo lang ge-legen hebbende is het 'er zo ver van daanvan de dierlyke geesten te ontstellen,dat zy dezelve veel eer doet ververschen,en wonderbaarlyk vervrolyken , en hetverstand versterken. Hier van is het,datze te versch genomen, en binnen de tydvan een jaar, waarlyk uytstekend aan-genaam en lieffelyk van smaak zyn,maar in geval ze in een te groote veelheidgedronken worden, zullen ze het hoofdkrachtig aandoen, het zwaar maken , en

EL V A N D E

eene beeving der zenuwen veroorzaaken.De beste en lekkerste Thee, enjdie haareververschende en verquikkende kracht inhaare grootste volkomentheidbezit, moetten minsten een jaar oud zyn. Nooitword ze verscher gedronken, ten zymet even zo veel andere Thee gemengt.Om met weinige woorden de deugdenVan dezen drank op te tellen : Ze opentde verstoppingen, zuy vert het bloedt,en wel inzonderheid veegt af die wyn-steenachtige stostè, die de uytwerkendeoorzaak is van steenachtige aangroejin-gen, graveelachtige en jichtige ongmak-ken. Dit doed ze zo krachtig, dat ikonder de Theedrinkers van dit Landnooit iemand ontmoet heb, die geplaagtwas met de jicht of met de steen. 11cben van gevoelen, dat het gebruyk vandeze plant met het zelve gevolg zou ver-zelt gaan in diergelyke gevallen , en inEuropa zelf, indien het niet was om ee-ne erfïèlyke gesteltheid tot een dezerziektens, die op zommíge perioonen o-vergegaan is van hunne voorouders, endikwrls gekoestert en aangequeekt worddoor het te overvloedig gebruyk vanwyn, bier, starke dranken, en vleesch-spys. In Japan zelf verachten de Lief-hebbers van dat soort van bier ’t welkuyt ryst word gebrouwen , en door deChineesen Sampfu , en by de JaponeiènSacki genoemt word, zo veel hen moge-lylcis, het gebruyk van de Thee, enandere geven voor , dat de beste deugddie ze heeft, niet verder gaat, dan omeven de raauwheid van het water te ver-beteren , en de menschen by malkanderin gezelschap te houden. Onder deze ishet waarlyk niet zeldíàam zodanige tevinden, die gequeld zyn met jichtigetoevallen, opstoppingen van water endiergelyke ongemakken. Zy zyn groo-telyks van den weg, die het gebryk vande Veronïca of Eerenprys, en de MyrtusBrabantica in plaats van de Thee aanpry-ièn, als planten die dezelve kracht heb-ben. Ik geloof dat ’er tot noch toe geenplant in de waereld bekent is , welkersaftreksel of, afzicdfcl de maag zo lichtvalt, rasser door het lichaam gaat, of zozachtjens de doste geesten verfrist, enhet verstandfen her gemoed verquikt. Dezulke zouden misschien beter beloontWorden voor hunne moeite, die poogdendiergelyke krachten uyttevinden in iom-mige dezer planten, die om haare quade,en somtyds vergiftige hoedanigheden be-roemt, geheel verworpen zyn, door de-zelve eerst te doen ondergaan een be-hoorlyke verbetering en bereyding. Dochhet schynt dat de Europeaanen geheel

on-