Eenig ver-haal vanAmber.

H IS T O R I E V

liet grootste gedeelte arm volk en vis-schers, verzamelen het van het Lichaamvan een zonderlinge viich met een langekop, in haare taal genoemt Buskoppe ,welken naatn ook een derËylanden draaagt,zynde het uytterste naar het Noorden,omtrent ’t welke deze vifch in groote me-nigte word gevangen: Ik ken geenelyhryvers die van dit laatste soort vanSperma Ceti melden : ’t geen ík 'er van. !hebbe, en hier den Lezer nrededeele, ismy verhaalt door een zeer eerlyk man,die my verzekerde , dat hy , naby dezeEylanden schipbreuk geleden hebben-de , niet afleenlyk had gezien, maarzelf die soort te gelyk in gezelschap metde Inboorlingen den tyd van zes maandendie hy by hen was, verzamelt had. Ver-der verhaalde hy my, dat deze visoh eenman in lengte en grootte te boven ging,dat de kop inzonderheid monstreus grootwas, en rontom en voornamcntlyk aande kaaken bedekt met eene groote menig-te van deze stymige vettige itoffe,dewel-ke door de viflchersword afgeschrapt,en

Iladerhandt schoongemaakt en bewaart ,van rantzig te worden door een sterkeloog, en door in de zon re droogen.Wanneer de Zeeluyden Haayen die naastde krokodillen, de stoutste verslindenstezeedieren zyn,vangen,en die zeer veel enmenigvuldig zyn in de Indische Zeen,toeken zy alryd naar eene uytnemendevette stoffe , die verkocht word voorSperma Ceti , en in de kop gevondenword, schoon het ten eenemaal een ver-schelde ding is van de herssenen van ditSchepsel,welke ik bevonden heb uytne-mende klein te zyn. Deze stostè had by-na dezelfde pisdryvende hoedanighedenmet de Sperma Ceti , hoewel ze eigentlykte ipreeken, niet tot deze soort behoort,zynde weinig anders dan een poeder, enten eenemaal zonder dat lymachtige vet,het welk gemeen is aan de verscheldeverschillende soorten- van Sperma Ceti.De zaamgestremde bovengemelde stofwelke ik in myne eige bezitting heb, endie alle de kenteken en hoedanighedenvan de Sp eyma ceti heeft, schynt my toete behooren tot de eerste der drie boven*genoemde soorten , in zo verre dat ikmeene, dat het zou kunnen verkochtworden voor de op rec hte Sperma Ceti ,indien het Hechts tot een poeder wasgebracht. Ik moet bekennen, dat ik hetveeltyds gehruykt heb in plaats van deSperma Ceti , en met den zelven goedenuytstag. De Succintm of PruyffischeAmber is met veel meer schyn van re-den, door Verschelde Natuurlyke Histo-rie schryvers, onder de soorten van Amber

A N J A P A N. 475*

Gris getelt geworden , zynde mede een on-deraardsch smeer, niet ongelyk de Jm-her Gris , maar doorschynend, en ge-droogt op de kusten zeer op dezelve ma-nier, door bloodt te leggen in het zandvoor de Lucht. Ik heb het dikwils, nietalleenlyk zien byeenzamelen op de Pruy-ffische kusten, daar het jdoor de zee op-geworpen was, maar ook zelfs zien op-graaven in de mynen van dat Ryk.Maar deze gegraavene soort gemeenlylizeer teer en bros zynde, legt men in zee-water om harder te worden. Indien deHeer Denys dit geweten had, zoude hyzo veel moeyte niet hebben behoeven tedoen om het te haaien uyt de bosschenenWildernissen van Zvteeden aan de Pruy-ffische grensten. De verst afgelegene vol-keren. van het oosten, en inzonderheid deJaponeesen schatten den Amber veel meprdan de Amber Gris , ja zelf, ze waarderenze hooger dan de kostelyke gesteentens( ’t rood koraal alleen uytgezondert ) vanwelke zy zich weinig of niet bedienen.

; Maar van alle de verlcheide- soorten vanAmber , word de geele doórschynende,die zo gemeen en weinig by ons geachtis, het meeste door hen gezocht en ge-wilt, waar voor zy byna al geven zul-len wat 'er voor word geeifcht, van we-gen haare volmaaktheid en oudtheid,welke zy aan dezelve roeschryven. Allede andere soorten van Amber worden doorhen veracht, in zo ver dat ik pogendehen te overtuygen van hunne quade keur,en hen reden te geven , waarom zy zynen behoorden hooger geschat te wordendan de geele, uytgelachen wierd, en be-vond , dat ik de moeite met zo weinigvrucht genomen had, als of ik een Eu?ropëer had willen overreeden, dat hetGoudt van minder waarde was dan hetzilver. De zwarte Natiën van A/ia, opwelker kusten de Amber Gris word ge-vonden maken geen gebruyk van hetzel-ve. Het is wel bekent, dat wy Euro-peaanen het in de Geneesmiddelen ge-bruyken. Doch het grootste vertier vanhet zelve is in Persten, Arabien, en hetLand van den Grooten Mogol, daar hetgebruykt word in meest alle soorten vanbanket. DeChineesen, Japoneesen, enTonquineesen, houden het nergens anderstoe, dan om het te mengen onder wel-ruykende speceryen, gelovende , dat hetniet alleenlyk aanzet, maar vastzet en ves-tigt de aangenaamheid van de reuk, dieandersins van wegen de groote vlugheidder riekende deeltjens,al te ras vervliegenzoude. Deze oogmerken waarlyk is 'twaarfchynlyk dat de Amber Gris beant-woordt, gelyk het uyt zich zelf een zeerÖoo % ' groote