^ astrologi

Sc non in pede. Quod autem sit eadem facultascjuje exprimit in pede & residet in cerebro proba-tur ; quia nisi facultas residens in cerebro fieretpedi praesens per irradiationem & attentionem,impediente obstructione vel ligatura,nulla fieretin pede expressio vel sensatio.

Cseterüm sensus internus non est specie vel nu-mero multiplex , sed unicus; qui dicitur sensuscommunis,quia species omnes objectorum sensi-bilium percipit per oculos, aures, &c. Et dici-tur pt-i'i rn pbanräji^Q uia objecti sensibilis speciemvel ^el fabricat ; Et dicitur

etiam memoria [enfitiva, quia speciem ipsam inseipso conservat, eamque sibi absente objectoexterne sensibili repraesentat : tandemque voca-tur asstimativa, quia de rebus per organa externaperceptis judicat, easque sub ratione boni vel„ mali apprehendit : ha-c enim omnia operaturH anima per unicam specie & numero potentiamIsse n sit i v am. Veluti de communi consensu perunicum intellectum percipit vel simpliciter ap-prehendit objecctutn mtelligibile, & postea deillo judicat: Neque ad haec dantur duae potentiaeintellectivae, fpeqie vel numero distinctae, ut in-H frapatebit clarius. Unde.patet non modo iuper-Hfluam, sed absurdam quoque este potentiarumsensitivarum multiplicationem realem , tam intra^quam extra cerebrum. Atque haic de sensitivapotentia sufficiant»

Caput XX.

De appetitu fenfitivo, & quot uplexfit.

DOstqUam anima sensu percepit objectum sensi-bile, de ipsoque judicium tulit, apprehendensscilicet ipsum sub ratione boni vel mali sensibi-lis .- tunc eadem anima per aliam potentiamquae dicitur appetitus sensitivus, circa illud ope -ratur. Nempe ipsum appetens, si apprehensumfuerit siib ratione boni vel amabilis; abhorrensvero si apprehensum fuerit sub ratione mali, velodibilis: Iraque duae potentiae sensus & appetitussensitivus vulgo dicuntur in homine pars animaeinferior. Et quamvis appetitus dicatur este du-plex ä Philosophis, nimirum concupiscibilis quiin bonum obtentu facile ferri putatur, per actio -nesdesiderij, amoris, voluptatis ; & irascibilisqui in bonum difficile vel arduum fertur, per ac-tiones spei, audaciae', ira:: tamen unicus dun-taxat est appetitus a parte rei quia scilicet bo-

num sensibile quod est objectum adaequatum ap-petitus sensitivi, comprehendit facile & difficileobtentu : Utque ejusdem est potentiae sensitivaeapprehendere objectum sensibile sub ratione bo-ni & mali: ita erit ejusdem potentiae appetitivae,objecti apprehensi prae sentiam vel absentiam ap-petere : Utraque enim appetetur sub rationeboni, quod est objectum ad aequatum appetitus.

Porro praeter objecti sensibilis perceptionem& judicium de ipso latum ut superius dictum est;nulla alia intervenit operatio alterius faculta-tis animae aut supradictae potentiae sensitivae :qua moveatur vel determinetur appetitus ad ob-jectum ipsiim appetendu m vel abhorrendum,sedab anima sola movetur efficienter;quod ex eo pa-

& G A L L I C Jb:

tet evidenter* quia potentia sensitiva agit dunta-xat immanenter; Ergo non movet efficienter ap-petitum * qui nec etiäm objectiv^ moveri potest,vel ä phantasmate, vel ab objecto sensibili exter-no,cum appetitus ipse sit cognitionis incapaXCum autem nunquam feratur in ignotum, suffi-cit ut eadem anima quas unitur potentias sensiti-vas ad cognoscendum sensibile objectum,reperia-tur etiam unita appetitui; ut cognito objecto persensum, illud immediate appetat vel respuat perappetitum : quandoquidem anima suis potentiisimmediate unita , dum per unam determinaturcirca objectum aliquod, potest sine ullo impedi-mento circa idem objectum agere per aliam po-tentiam : nec ad hoc aliud requiratur quam unioaninra cum ipsa potentia, Sic igitur appetitus asola movetur anima per potentiam sensitivamcirca objectum sensibile determinata. Caeteriimappetitus actionem, non solum praecedit actiosensus,sed comitatur aliqua humorum commotioin animali, si praesertim ipsa appetitus actio fueritintensa; U t in gaudio vel tristitia,nec non timorevel ira perspicuum est .- unde! ipsae appetitusactiones jure meruerunt pastiones appellari, qui-bus agitatur pars inferior animae , ob apprehen-sionem sensibilis objecte sub rationi boni vel mali.

Caput XXI.

De intellectu , & qualiter ipse operetur re -pudiata ejus divfioue in agentem&po/sibilem.

P Arte animas inferiore, perlustrata jam ad su-periorem nobis ascendendum est, scilicet in-tellectum & voluntatem, potentias homini pro-prias : quibus a reliquis animantibus differt,ipsis-que supereminet. Se habent autem inter se intel-lectus & voluntas, ut sensus & appetitus sensiti-vus inter fe:sensus enim & intellectus sunt anima:potentste ad cognolcendu; appetitus autem sensi-tivus & voluntas,potentia: adappetendu:sed sen-sus & appetitus sensitivus,tantum versantur circamaterialia 6c corporea: Intellectus vero & volun-tas praecipue circa spiritualia. Intellectus enimest potentia cognoscendi spiritualis, cujus obje-ctum circa quod,est omnis veritas.

Quoniam igitur communis est Philosophorumsententia nihil este in . intellectu quod prius nonfuerit in sensu : acerrime huc usque certatum estinter illos, quomodo res sensu percepta transeatin intellectum,quem fatentur esse unicam animasfacultatem spiritualiter cognoscendi. Triaenimut certa supposuerunt. Primum,senium,ejufquespeciem sive Phantasma, este res materiales &corporeas, a. spirituale, qualis est intellectus,pati non poste naturaliter a corporeo. 3.este ni-hilominus neueste intellectum aliquid recipere,per quod ad intelligendum determinetur; Cum-que adverterent senium nec per le nec per suumPhantasma agere poste in intellectum; secutiAristotelem- lib. q. de anima cap. 5. intellectumdiviserunt iu agentem &postibilem; & cuilibetmunus proprium assignaverunt.

/