LIBER

Dixerunt igitur intellectum agentem conver-ti ad phantasma live speciem objecti sensibilis,expressam a potententia sensitiva , conversumvero producere speciem intelligibilem repräsen-tative similem phantasmati; lllamque imprime-re intellectui possibili, sicque phantasma illu-strare , efficere objectum actu intelligibile , &possibilem intellectum actuare ; eüm ponendoper talem speciem impressam in potentia proxi-ma ad intelligendum. Ad ipsam vero specieiproductionem; neque phantasiam neque Phan-tasma ullo modo physice & efficienter concurre-re, nisi forsan objective per modum exempla-ris. Illam vero speciem impressam intellectuipoffibili’, ab hoc exprimi, sicque intellectionemsi eri. Qui intelligendi modus,quant um sit ratio-ni contrarius ita probatur.

Nam primo. Cum intellectus sit unica facul-tas spiritualis, proindeque realiter indivisibilis,ergo'ejus divisio in agentem & possibilem eritdutaxat sictitia, proindeq; id omne quod sequiturex ea divisione erit etiam fictitium, nec erit a parterei.

i. Supposita intellectus divisione reali in agen-tem & possibilem,certum est animse facultates adcognoscendum destinatas agere duntaxat imma-nenter, proindeque intellectus agens, tantum inseipso,& no in intellectu poffibili producet actio-nis fuse terminum.

z. Aut intellectus ages percipit phantasma, velnon: si hoc, (quod etiam concedunt)nonne super-flua , imo ridicula redditur illius conversio adphantasma,ut ejus imaginem spiritualem produ-cat ? Nunquid csecus judicabit de coloribus, &unum potius quam aliud phantasma depinget?Cumque sit ex se indifferens ad quamcumq; spe-ciem producendam; ä quo & quomodo determi-nabitur ad specie huic phantasmati potius quamalteri similem producendam ? Si vero phantasmapercipit & cognoscit; hoc aliter fieri nequit,quamejus intellectualem speciem vel imaginem expri-mendo in seipso immanenti actione; quse expres-sio est verus & proprius intellectionis terminus;quamobrejm superfluus erit intellectus poffibilis;hic enim aliud efficere nequit quäm id ipsü quodab agente factum est. Et cum intellectus agens &poffibilis sunt idem re , ergo si agens percipitphantasma, ergo & poffibilis, ideoque semper eo-rum alter erit superfluus.

Cum igitur haec ita se se habeant, tantiim su-perest asserendum, animam' per intellectum codemodo agere,quo eande per appetitum sensitivumagere probatum est. Nimirum postquam per sen-sum vel etiam appetitum sensitivum determinataest circa objectum sensibile, quod ex se soli patetsensui; tunc ipsam ex vi fuse connexionis imme -diatae cu omnibus luis potentiis, agere circa idemsensibile per intellectum, spirituale cognoscendipotentiam,excellenti lumine praeditam, no modoad rerum veritates sensui patetes discernendum,sed etiam alias eidem occultas indagandum,& de

singulis judicandum,itaq: ipsum objectum primoapprehendit atque inspectat quatenus est sensibi-le ac individuum; quod ex eo probatur,quoniama lioquin de illo quatenus tale est rationcinaripon posset, quod experientiae refragatur : de-inde Verb ut seipsum suo modo tali pascat obje-

SECUKDUS, '

cto, prdpria individuatione illud exuit, ex co-que speciem leu ideam spiritualem fabricat,apudse,ac in seipso conservat, quam ut naturam quan -dam contemplatur , cujus causas materialem,formalem, efficientem & finalem, tum virtutes,proprietates & essectus'petscrutatur; ipsitmq; ef-fectum eo usque sequitur persecutando, donecper ipsum ad rerum omnium primum princi-pium , quippe D e u m , se devenisse depreheti-dat; in quo tandem quiescit intellectus; quem,ad Deum sic ducere potest quodlibet objectumsensibile, in hunc finem praecipuum a Deo de-stinatum. Porro spiritualis idea objecti qüaniintellectus fabricat & vitaliter exprimit,est qua-litas realis intellectionem terminans; ideoque ha-bet esse reale in ipso intellectu , qui agit imma-nenter ; & vocatur verbum mentis. Cum autemsit triplex intellectio seu intellectus actio , ni-mirum apprehensio , entmeiatio &: ratiocinatio;idcirco erit etiam triplex verbum mentis. Quaeprima omnium ab intellectu prodücitur species;fit per simplicem apprehensionem ; qua scilicetintellectus simplicem entitatis rei veritatem, seuquod ipsa sit, apprehendit; Ad alias deinde actid-nes enuntiationis & ratiocinationis lubordina-tim progrediens, ut ipsius rei complexas verita-tes intelligat : quippe quid fit, propter quid,&caeteras. Pne caeceris autem spectanda est ea in-tellectus facultas suprema, & nobiliffima,quare-

rum prima principia non discursive sed intuitiveac Angelico more percipit. Ut Quodlibet est velnon est- Impojstbije est idem stmul este est non est'e' rtotmn est majus sua -parte , &c.. Ex quibus deindeper discursum sibi proprium omnes deducitscientias. Illa enim facultas vocatur natuise lu-men quod omm.humano intellectui essentiale est,quamvis in quibusdam sit clarius & in aliis obtu-sius. Atque illarum intellectus actionem termi-ni, sunt species ilice intellectuales adeo famoseeinter Philosophos,in ipso etiam intellectu conser-vabiles. De quarum quidem essentia non est ima-ginem rerum, sed duntaxat veritatem intellectuirepresentare; quippe quod multa postit appre-hendere & enunciare, quorum nulla imago effin-gi potest ab intellectu, saltem in hac vita; in quaid tantum quod est rebus sensibile nobis patet;h'ocest solus cortex vel fucus rerum : harum veronucleus, hoc est essentia vel essentialis pulchritu-do nos latet, nec de ipsa claram jn hac vita sedobscuram & saepe sallam cognitionem haberepostimus, cum tamen ipsa essentia sit pröpriuntipsius intellectus objectum, in quod avidius ten-dit, & pro quo se pertinacius excruciat. Quod

certe argumentum est validiffimum, claram illamcognitionem, homini m aliam exti a hanc viamreservari, alioquin homo deterioris esset condi-tionis quam bruta,quibus D e u $ optimus ac la-pientisiimus, cognitionem ac plenam fruitionemipsius sensibilis, quod eorum est objectum uni-cum ; homini vero denegavi t claram cognitionemipsius intelligibilis; imo etiam fluctionem sen-sibilis , saltem cum amore adhaesivo, sine quo nonest vera fruitio: Itaque res sensibiles sunt insolaphantasia, secundum imaginem suam sensibilem,hoc est rei sensibilis repraesentati vam : In intelle-ctuVero tantum penes veritatem suam vel intell i -gibilitatenr; Indeque fit ut rei sensibilis duplicemD 4