6 14 NATURALIS HISTORIA LIB. XVI.

Ex iisdem malleos, majoresque è pinu & ilice. Est his au-tem major ad firmitatem causa tempestivae caesurae, quamimmatura: : quippe cum ex olea, durissimo ligno, cardinesin foribus diutius immoti, plantas modo germinaverint.Cato vectes aquifolios, laureos, ulmeos fieri jubet. Hygi-nus manubria rusticis carpinea, iligna , cerrea.

Quas in laminas secantur, quorumque operimento ves-tiatur alia materies , prascipua sunt citrum, terebinthus,aceris genera, buxum , palma , aquifolium , ilex , sambuciradix , populus. Dat & alnus, ut dictum est, tuber sectile,ficut citrum , acerque. Nec aliarum tubera in pretio. Me-dia pars arborum crispior, & quo propior radici, minoribusmagisque flexilibus maculis. Hasc prima origo luxurias, ar-borem alia integi , & viliores ligno pretiosiores corticefieri. Ut una arbor saepius veniret, excogitatas sunt & lignibracteas. Nec fatis : coepere tingi animalium cornua, den-tes secari ; lignumque ebore distingui , mox operiri. Pla-cuit deinde materiam & in mari quasri. Testudo in hocsecta : nuperque portentosis ingeniis principatu Neronisinventum, ut pigmentis perderet fe, plurisque veniret imi-tata lignum. Sic lectis pretia quasruntur : sic terebinthumvinci jubent, sic citrum pretiosius fieri, sic acer decipi.Modo luxuria non fuerat contenta ligno : jam lignumenim è testudine facit.

(8) l r scies iligneos , aquifolios ,laureos , ulmeos, jacito, uti Jient parati.Caron , de re rujl. chap. 3 1 , p. 29.

(9) J’ai suivi la leçon portée par l’é-

lite des manuscrits. On lit dans Ia plu-part des éditions antérieures à celle duPere Hardouin : Jam lignum emi tejlu*dinem.