Band 
Tome sixieme.
Seite
422
JPEG-Download
 

311 NATURALIS HISTORIAL LIB. XVIII.

tulas, quod genus vocant plaumorati. Cuspis effigiem paixhabet. Serunt ita non nisi cultâ terra, & rerè nova. Lati-tudo vomeris cespites versat. Semen protinus injiciunt,cratesque dentatas supertrahunt. Nec sarrienda sunt hocmodo sata. Sed protelis binis ternisque sic arant. Unoboum jugo censeri anno facilis soli quadragena jugera, dif-ficilis tricena, justum est.

De temporibus arandi , & junctione boum.

C a ruT In arando magnopere servandum est Catonis oraculum :

l 9' Quid est primum? Agrum bene colere. Quid fecundum?Bene arare. Quid tertium ? Stercorare. Sulco vario neares. Tempestive ares. Tepidioribus locis a bruma pro-scindi arva oportet : frigidioribus ab xquinoctio verno :

mention , invite à penser quii s’agitd’un territoire situé aux contins de iaGaule propre. Cependant consultezla note qui suit.

(17) Je lis, avec l’élite des manu-scrits , plaumo-rati , & non plammo-rati j ni encore moins planaratï avecles Editeurs , ni plaustrarati avec lePore Hardouin. La leçon manuscriteest du plus pur Celtique. On trouvedans les loix Lombardes Ploum , ara-trum. Le mot en question est donccomposé de ce ploum, aratrum ; & derat ou radtj roue, en langue Belgi-que. En Slawon , radio signifie un focde charrue ; rat ay un laboureur, &c,J’interprete Galha par la Gaule pro-pre. Cependant /'avoue que j’ai con-tre moi Servius , qui, à l’occaíion deces deux vers de Virgile ,

Csditur , 8c cilia ante jugo levis , altaque fagus,

Scivaque, qu® cutrus à tergo toiqueat itnos,

s’exprime ainsi : Currus autem dixitPoeta j propterynorem provincia sua 3in qua aratra habent rotas j quibus ju~vantur. Au surplus , rien n’empccheroitque , même dans la Gaule Italique sdont étoit Virgile , il se fut conservéparmi les laboureurs une expressionpurement Celtique.

(1 8) Comme le dit Virgile, Géorg.liv. 1, v.94:

Mulcum adeo rastris glebas qui frangit inertes ,

VimincaCqucttaln: .crates , juvatarva.

( 19) Je lis, avec le P. Hardouin , pro-te/s ^ d’après les manuscrits Royaux& Colberrins, & non pas porcellis ,comme ont lu quelques Editeurs.

( 1) Quid est primum f Agrum benecolore. Quid secundum ? Arare. Quidtertium? Stercorare. Caton , chap. 6 i tp. 44-