442. NATURALIS HISTORIAL LIB. XVIII.
mense fimum inaret post; imbrem. Utique si 'verno eritsaturus, per hyemem simum disponat. Justum est vehesoctodecim jugero tribui : dispergere autem prius quam ares-cat, aut jacto semine. Si hxc omissa sit stercoratio, sequensest, priùs quam sarriat, aviarii pulvere. Quod ut hanc quo-que curam determinemus, justum est tricenis diebus singulasvehes simi denario ire, in singulas pecudes minores; in majo-res, denas : nisi contingat hoc, male substravisse pecori colo-num appareat. Sunt qui optime stercorari putent, sub dio re-tibus inclusa pecorum mansione. Ager si non stercoratur,alget : si nimium stercoratus est, aduritur : fatiusque est idsirpe, quam supra modum facere. Quo calidius solum est,eo minus addi stercoris , ratio est.
(5) Columelle, liv. z : Disjectumprotinus fimum inarari , & obrui conve-nit , ne solis halitu vires remittat : &ut permixta lumus praedicto alimentopinguescat , &c.
(6) Columelle , ihid. Jugerum autemdesiderat, quod spissius fieicoratur, ve-hes quatuor & viginti : quod rarius, duo-deviginti. Quanta la mesure du vehes,c’est-à dire de la charretée de fumier,elle contenoit quatre-vingts boisseaux,selon le même Auteur , liv. 11 , cha-pitre z : V ehes autem fiercoris habetmodios octoginta.
(7) Je lis sarriat avec le Pere Har-douin , d'après le second manuscritRoyal, qtu porte sariat. Le premiermanuscrit Royal porte sénat , par unefaute manifeste du copiste. Les éditionsantérieures à celle du Pere Hardouinportent, priùs quàm ferat , ante pulve-rem. La leçon rétablie par le docte Jé-suite est pleinement justifiée par ce
passage de Columelle , liv. z , ch. 61 :Si tamen aliqua causa tempeftivam ster-corationem facere prohibuerit ; secundarat o efi antequam sarrias , more se-minantis , ex aviariis pulverem sterco-ris per segetem spargere. Si & is nonerit, caprinum manu jacere , atque terrasarculispen' ifiere. Ea res Utassegetesreddit. Au reste , quelques éloges quemérite la restitution du P. Hardouin ,quelque heureuse & bien fondéequelle me paroisse , je soupçonnequ’il faut lire ici chez Pline oviarii ,& chez Columelle lui-même oviariisau lieu de aviarii & aviariis 1 carce qui suit, t-ant chez l’un que chezl’autre, fait voir qu il s’agit de fumierde bétail.
(8 j De quatre-vingts boisseaux, se-lon Columelle , cité ci dessus, note 6.
(8*) Columelle , liv. z , chap. 15 :Parum autem diligentes exijitmo esteagricolas j apud quos minores fi. n gui &