of Aardryks-beschryvmge. r 5 §

der , dat een Veehoeder, Magnus genaamt, de onderlinge neigingtusschen ’tYzer en deeze Steen, het eerst op den Berg Ida zou ont-dekt hebben (h) ; Lucretius Carus wist al, dat, als toen vylfel vanYzer in een koper Bekken deed, en daar een Zeilsteen onder hield,dan hier, dan daar, dat zulks het vylfel in beweeging bragt (Y) :hoe dat de Zeilsteenen op malkander werken, en ook op het Yzer;de strekking van ’tYzer, dat aan de Zeilsteen gestreeken is, naeen zeker Gewest van de Wereld; de werking van ’t Yzer op anderYzer , dat aan de Zeilsteen gestreeken is of niet; de kragt van hetZeilsteenig Yzer, en hoe lang dat het in die staat blyft, hier overryn een menigte van Proefneemingen gedaan door de Heer Pro-fessor Musschenbroek ( k ), en andere geleerde Mannen : de Heerji. Marcel heeft ook een middel uitgevonden , om, zonder behulpvan eenen Zeilsteen, de Magnetische kragt aan Yzer en Staal medete deelen (/). Een Schaar of Drys-yzer, gegloeid en geiescht zynde,heeft geen Zeilsteenige kragt; maar op een Ambeeld, door eenigehamerslagen, verkrygt het de zelve ; ook komt de kragt van zelfs doorden tyd daar in (m). Hoe dat de voornaamste Wysgeeren zig be-vlytigt hebben , om reden te geeven van al de Eigenschappen, diede Zeilsteen heeft, evenwel kan men niet zeggen, dat dit haargelukt is; en die de meeste moeite daar over gedaan hebben, gelo-ven zelfs, dat deeze verborgentheid der Natuur onbevatlyk is : alde nieuwe Proeven , die zy namen . dienden anders n,ergens toe,als om hun te overtuigen, dat zy nog wel verre waren van die tebegrypen. Ik zal maar in ’t kort een van de Eigenschappen aan-roeren, die de Zeevaart betreft.

4- Mm ’t Compas.

Dit is een Yzerdraat aan de Zeilsteen , op de bekende wys ge-streeken , waarop een rond Papier gedaan word, daar van de om-trek in Z2 gelyke streeken verdeelt is, ’twelk met het middelpuntop een kopere pen draait; in ’t gemeen word dit in een houte doos,

X met

íìì bà Z6, cap. i6, pag. 765. (j) Lib. 4, pag. 700, Amst. 1701.

G Diffère, de Magnete van pag. 1 tot pag. 270, Leid. 1729.

Deel pa g de ó Uit S eleeze jNatuurkundi S e Verhandelingen , by Ifaak. Tirion , Iste

(m) Memoir. de-l’Acad., Ao. 1723, pag. n<y e n 119, Amst. 173©.

Van 'tCompas,