!: J(u~A^n ■ P

i6o Inleiding tot de algemeene Géographie ,

met een glas daar over , beilooten ; altyd zal de eene zyde van ’tYzer , daar een Lely regt boven getekent is, ten naastenby na ’tNoorden draaijen, hoe dat men de Doos ook draait of keert.Gelooft men de Sineefche Historien , dan zou, ruim uoo Jaarenvoor Christus, de Voogd van de Keizer van Sina, dewelke in dietyd regeerde, zoodanig een Werktuig aan de Gezanten van Cochin-china vereerd hebben (V), Albert de Groot , die in ’t Jaar 1x40leefde (0) , verhaalt , dat de Stierlieden in de tyd van Aristoteleshet Compas al kenden (p) ; maar dit komt my gantfch niet waar-schynelyk voor : wanneer ’t Compas in Europa bekend wierd, blyktook niet al te klaar 5 men wil, dat het zelve in de i zde Eeuw vande Franichen reets op de Scheepen gebruikt wierd (q) , en datmen de Zeilsteen, of het Compas, doe Marinette noemde , ’twelkafkomstig schynt van het Fransch woord Marine ; ’t bewys worduit een Digter gehaald, dewelke omtrent dien tyd leefde (r) ; hyichryft aldus :

Tmll.p fifïnilh nt> fa misfit sr) ^ Maar íÍPP7P Çspr CtlS hpwppaf r 7\ct nt Pf

Icolle ejioille ne se muet (s ),Un art font qui mentir ne puet ,Par vertu de la Marinette ,Une Pierre laide & Noirette,Ou Users volontiers se joint.

Maar deeze Ster (t) beweegt zig niet,En maakt een konsi die niet kan liegen,k,dat is^ Door de Eigenschap der Zeilsteen (<v),j j Een leelyke en zwarte Steen,

J ^ Daar ’t Yzer zig vry willig aan hegt.

ín

■f

?

P. Coupl. Monarch. Sin. Tab. Chron., pag. 10, Par. 1686, daar heeft menaldus": Cbeu-cum Magneticum indicem ad reditum Austrum versus dirigendum donat.

(0) Dit blykt uit de Comeet, die hy in dit Jaar in Saxen zag, torn. 2, lib. i,Meteor., Tract. 3; hy stierf, volgens Moreri, in ’t Jaar 1280.

(p) Dit zou uit een stuk van Aristoteles zyn , dat nu verlooren is; ’t welk hy ver-haalt in ’t laatste Capittel van ’t 2de Boek der Mineraalen ; dog ik meen, dat menhier geen staat op kan maaken; want van dat verlooren geschrift vind men geen ge-wag by andere Schryvers.

(q) Dit vind men in de Histoire de l’Acad. Fran., Ao. 1712, pag. 22.

(r) By FawcM Antiqui. de la France, en by Perrault Paralelle des Anciens & Mo-dernes, torn. 3 ; ook in Gqfjendus , torn. 1 , pag, 193 , word de Digter genoemtGujotus Provineus, die omtrent het Jaar 1180 zou geleeft hebben.

C sj ín ’t vervolg van Morery, op het woord Aiman, vind men Mais celle in plaatsvan Icolle , daar word het vers toege-eigend aan Hugo van Bercy ; ook is de 4deRegel daar uit gelaaten.

(t) ’t Schynt dat men doe een Ster in plaats van een Lely op 't Compas had. -s

(y) íemand meent, dat men door ’t woord Marinette' ’t Compas verstaan moet,maar heest het Vers dan wel een goede zin? fc-*

ft rtsr r **r2~ .