Buch 
Regiae scientiarum academiae historia : in qua praeter ipsius academiae originem & progessus, variasque dissertationes & observationes per triginta quatuor annos factas, quam plurima experimenta & inventa, cum physica, tum mathematica in certum ordinem digeruntur / autore Ioanne-Baptista du Hamel
Seite
45
JPEG-Download
 

..... ÄCÄDEMIiE HISTORIA. L«.T. ,

sb Abbate Castellj enuntiatum , velocitatem aqua: eodem in tubo ve qu u ea ratione augeri, qua ejus altitudinem. Alterum illud est a TorrP ro posi Cum aquam e fundo vasis , aut e latere perforato eadem veloci»« .cjuam acquisiviflct, fi ex eadem altitudine aqua vase contenta ceci i

Utrum bxc ita e stent, placuit experiri.

Hl- Ac primum quidem duo vasa cylindrica ejusdem altitudinis, sed ma:-tjualis latitudinis in fundo sunt perforata : ubi ambo aqua fuerunt imple-ta, eadem aque quantitas eodem tempore ex utroque vase tffluxit. O^rn-

ejusdem vasis fundo variis in locis perforato eandem aquae molem ndem temporibus per singula foramina exire compertum est. Postremo cumaltitudo vasis cylindrici in zy partes squales divisa eilet , aqux superficiesSqius temporibus juxta seriem numerorum imparium fuit imminuta, eademprorsus ratione qua corporis sursum projecti spatia decursa minuuntur. Namtoro temporis spatio in quinque partes squales diviso aquae superficies perspatia 9 descendit, qui numeri impares quadratum ipsius tem-

poris efficiunt : nam 25- qux summa est numerorum imparium, quadratumest temporis in 5 partes squales divisi.

IV. D. Hugens multa quidem circa haec experimenta animadvertit spe-culatione digna , quae summatim perstringemus, i. Torricelli theoriam hincconfirmari polle , qux si forte cum experientia minvls interdum conveniat,hoc utique cx certis circumstantiis oritur, qux rite expensa: in caulas ipsashujus discriminis nos ducunt. Ex primo experimento illud colligitur , vasislatitudinem nihil ad preffioncm equae in fundum vasis conferre, sed vimillius omnem ad aqua: altitudinem referri oportere, qua imminuta effluxusquoque eadem ratione munuitur.

V. Ex secundo experimento id consequens esse dixit, fundum vasis xquabi-liter ubique premi. Cum enim totum aqux pondus fundum premat , parsunaquxque fundi tantumdem premitur , quantum a cylindro aqux, cujus eapars, fundi est basis ; altitudo itidem est squalis aqux altitudini. Non quodpars illa fundi ab eo tantummodo cylindro prematur: non enim aqua illiuscylindri effluxum aperto foramine subsequitur, adeo ut reliquum aquxvase Contents maneat immobile. Nam ex omni parte aqua ad exitum, seuad foramen apertum confluit, atque adeo aqua omnis vase conclusa ad cu-jusque partis fundi pressionem conspirat. Sed cx vires ita sunt alix ab aliislibratx & istnbutx, ut omnes exxquent pondus cylindri aqux huic fo-ramini superpositi. Ubi enim patet exitus in imo vatis , partes huic proxi-mx eo confluunt, qua; locum aqux elabcntis repleant : adeo ut major sicearum nisus aut minor , ut es rnarns aut minus premuntur. Unde partesforamini propiores lineas curvas ac pene circulares describunt , & juxtamotum aqux , qua patet aditus, suam efficiunt impressionem , cum prestlo

non aliud quiddam sit quam conatus corporis ut in alterius locum succe-dat. r

. VI- Quo autem posteriori experimenti ratio afferri postit, illud ante om-instar principii ponendum est , quod experientia magis quam demonf-«atione constat , aquam per apertum vasis foramen erumpentem eo velo-c »Cate feni qux par sit huic attollenda: ad eandem vasis altitudinem. Ex

k iij