Buch 
Regiae scientiarum academiae historia : in qua praeter ipsius academiae originem & progessus, variasque dissertationes & observationes per triginta quatuor annos factas, quam plurima experimenta & inventa, cum physica, tum mathematica in certum ordinem digeruntur / autore Ioanne-Baptista du Hamel
Seite
46
JPEG-Download
 

4§ REGI/E SCIENTIARUM

A N n. quo illud sequitur eam velocitatem huic aequari , quam gutta aquae ex ea-iL6§. dem vasis altitudine delabens adepta eilet : utrique enim tantum eilet im-petus acquisiti, quantum sufficeret, ut ad eam ex qua descendit altitudinemperveniret.

VII. Quid in causa sit cur huic principio experientia ipsa interdum ad-versari videatur, hoc ipsum paulo diligentius intuendum. Primum quidemsirpe aer obstat quominus aqua sursam & ad perpendiculum erumpens ,ad eam ex qua delapsa est altitudinem perveniat. Aque eo majus est hocimpedimentum , quo major est aqnq celeritas & foramen angustius : plusenim resistit aer majori ejusdem corporis celeritati, & foraminis angustiaefficit ut aqua citius spargatur in guttulas. Aer vero plus aut minus his obs-tat guttis juxta superficierum rationem - qua; cum soliditate comparata majorest in parvis, quam in magnis corporibus ; minoribus adeo guttis plus resistitaer quam majoribus. Accedit illud quoque aquam sursum & ad perpendicu-lum salientem in seipsam recidere, & inferiorem qua: sursum eluctatur, re-pellere. Quod si fistula emissaria v. un ajußoir ita aptetur, ut aqua a perpen-diculo deciscat, tum aquas salientis minor altitudo futura est, quod tota aquasursum non tendat, sed pars illius ad latera deflectat.

Jam si tubus angustior sic, & exitus paulo major, aqua magna celeritatedescendit, sed lateribus tubi aut vasis adhxrescens non eadem vi aquam sursumvibrat, ac si in latiore tubo moveretur.

VIII. Idem fere argumentum a D. Picard ex iisdem principiis, sed aliamethodo pertractatum fuit die 2 $. Augusti. Primilm ex vasis qua; licet sintinaequalia in latitudine , aequalem habent altitudinem , per aequalia fora-mina aquam eadem celeritate exire, atque ubi vasa semper implentur, iis-dem temporibus eandem aqua; quantitatem effluere. 2 . Cum autem per aper-tum in fundo foramen vas exinanitur, nec nova interim huic affundituraqua, tantumdem aquas ex vase altero Sc semper pleno intra dimidiumtemporis effluit: adeo ut in vase sensim , Sc usque ad quietem exhaurien-do idem tempus impendatur , ac si prima: velocitatis pars dimidia semperserstitislet, dummodo foramina quas in imo cujusque patent, magnitudinisasis aut fundi sint proportional : utrumque v. gr. sit pars quarta suaeaasis.

IX. Quare in duobus vasis ejusdem altitudinis aqua paulatim citra no-vq affusionem per aequalia foramina sic delabitur, ut tempora exinanitio-nis eam inter se habeant rationem , quam bases. Cum enim eadem sit al-titudo , ab eodem celeritatis gradu'motus aquas in utroque vase incipit,cujus pars dimidia si fumatur, eaque constans in toto effluxu , donec va-sit sint penitus exhausta , xqua utrobique velocitas futura est. Cum igiturvelocitates in duobus vasis sint asquales, exitus & foramina asque pateant,,tempora exinanitionis inter se eam habebunt rationem, quam aquarumexeuntium moles, seu bases cylindrorum. Atque e converso si foraminaeam inter se habeant rationem quam bases , tempus integri effluxus utro-bique asquale erit: nisi quid discriminis ex adhassione aut affrictu oriatur,cujus hoc in loco non habetur ratio.

X- Quo ista fierent illustriora, unum item ac alterum sectum est expe-