DISSERTATIO QUINTA.

quemadmodum de actionibus re-liquis.

Cum igitur actio quaelibet sup-ponat subjectum. agens in quo sit,passum ad quod terminet , & mo-dum ipsius actionis, propterea adveram caloris naturam revelandamliLC tria sunt enucleanda; primovidelicet subjectum , ä quo proditactio calorifica ; secundo palsum, inquo eadem actio recipitur ; & ter-tio modus, juxtä quem actio ea-dem discriminatur ab alia qualibet.Agens reipechi caloris, vel calidumdicimus vel calefactivum ; calidumquidem quatenus calorem illi inesseconcipimus , non ultra ; calesacti-vum vero , si eundem caloremve luti ad extra prodire ad alia ca-lefacienda irmstb’gamus. Calefaöti-va procul dubio lunt corpor aqux-que calorem habentia i neque enimactio illa, in qua caloris natura con-sistit , nnc effectu Itare potest, sisubjectum, sive pastum idoneum sitnacta , quo carere non potest, stan-te praffenti rerum ordine. Porrocalefactiva , motivo ducto ab ob-servatione vulgari , distinctionempatiuntur; alia enim videntur calo-rem , quo potiuntur, multiplicare,saltem conservare , numqoamve eodestitui, ut ignis , corpora nonnul-lorum animalium &c. 8c hasc di-cuntur calida , vel calefactiva perie; alia vero extrinsecus concep-tum calorem dimittere , & ubidimiserint non recuperare , nisi perrepetitam actionem agentis alicujuscalefactivi, cujusmodi sunt corporapleraque inanimata, & animatorumnon pauca ; & haec per accidenscalida, vel calefactiva nuncupan-

tur. At vero qua: recipere postuntcalefacientium actionem, fere om-nia sunt corpora, exclusis ad sum-mum iis, quorum essentia in nega-tione caloris consistit , aut quseadeo excellentem habent colorem,ut ä nullo agente ultra quäm sintpossint ulterius calefieri. Itaquecalefactilia, sive passa, corpora fereomnia sunt, si effectus intelligaturunivocus; omnia vero absolute, sisequi voce k senki non rejiciantur.

Atque hTc sane facilia stuit; nonita vero quL pertinent ad modumactionis , in cujus essentia calorconsistit. Abstracte quidem calordici pollet Atlas , ßve modus cali-di , quatenus calidum est ; sed abhujusmodi definitionibus inscecun-dis abstinendum nobis esse cense-mus , cum nihil doceamur , necvia sternatur ad ulteriorem in-quisitionem. Actionem profectoquamlibet ut modum agentis con-cipio , Sc passionem ut modum, fcumodificationem passi ; & cum

aliquando modus , qui in agenteest , idem etiam fiat in passo prop-terea aliquando actio & passio nondistinguntur nisi penes terminum;idem enim modus » ut in agenteest, actio dicitur ut vero reci-pitur in passo, passio: id accidit»cum k calido calidum sic , Sc cbtunc effectus dicitur univocus. Sedcum aliquando contrarium accidat,frepe etenim numero alius est inagente mo^usabeo, qui in passoma-nifestatur(ut cum certa passi dispositioalterat modum agentis) proptercä fit,ut actio Sc passio diversi sint modi, &pro diversis concipi possint , Sc de-beant. Exemplo sit liquatio glaciei äT t z calore