DE PRINCIPIO SULPHUREO

3

lori a .-natura assignatis , qui omnescum exigant intromissionem calorisin substantiam passorum , ut patetde rarefactione , liquatione , atte-nuatione , humidi dissipatione , sen-sas ipsius excitatione , Scc. fat di-lucide ostendunt caloris corpusculaadeo parva esse debere , ut possintomnes substantiarum poros penetra-le , quandoquidem nullum corpusest, quo ä calore quadantenus nonpenetretur. Arguat hinc qui dubi-tat, quanta sit moles particularumcalori essiciendo dicatarum , & ansensui ulli perceptibilis essi’ possit.Itaque minimas, sed proportionatasactionibus suis esse oportet parti-culas, qua? dum certo gradu celeri-tatis perturbat« moventur, caloriseffectibus producendis aptas nat«evadunt.

Atque siis quidem credideruntaliqui fatis essi determinatam calo-ris naturam : Verum quoniam ex-inde sequitur, quod motus quilibetin particulis minimis , qualescum-que sint, celer & perturbatus, sitcalor, & consequenter quod caloriseffectibus se se debeat prodere , siad phtenomena oculi convertanturnon raro quidem occurrent motusmox descripto similes, non autemcalorifici. Exemplo simt frigidae,quas appellant , fermentationes ; inquibo« procul dubio corporis fer-mentescentis particulae, & minimaesunt, & celeriter perturbatae , & ex-pansive moventur, & nihilominustantam abest, ut ex co calor emer-gat » quin potius se prodit frigusintc-nsissimuni, 8 c tale , quod par-ticulas ejus aliquando potuerit con-gelare« Obtervavic enim D. Geo-

froy, ut constat ex Com. Ac. Reg.Scient, anni 1700. spiritus acidosnitri , & vitrioli cum salibus nitro& armoniaco commixtos in motusadigi fermentarivos cum insigni fri-goris incremento , tale videlicet,quod T hermometrum liquori fer-mentanti immersum ad duos trefvedigitos deprimeret ; generalius au-tem lales volatiles alcalicos quosqueacidis fpiticibus injectos fermenta-tiones excitare frigidas plus vel mi-nus pro diversa liquorum aciditatc,& pro varia salium volatilium pu-ritate. Muriaticum tamen sal, &quodeumque alcalicum fixum cumiisiiem acidis calorem excitat, qui& demonstratur in fumis exhalantibusä liquidis frigide fermentantibus. Exhis observationibus liquet dari pos-se motus calorifico apprime simi-les, qui tamen nullum calorem praesc ferant, led potius minuant, nonalia profecto de causa , ni fi quiaparticula: mota? non simt ejus natu-rae , qua; requiritur ad excitandumcalorem ; tk licet fumi elevemurcalidi, non propterea tollitur argu-menti vis; motus enim perturbatus& celer , de quo loquimur, est illequi in particulis liquoris , non fu-morum repetitur, ifque , cum citracalorem fiat, ad evidentiam osten-dit non fatis determinari caloris na-turam per motum celerem, *& per-turbatum particularum minimarumalicujus corporis , fed ukeriüs requi-ri aliquam differentiam ex iis , q"Laccidere possunt mobilibus praetermolis quantitatem; ea autem pro-cul dubio est figura, k qua sicuti plu-rimum motus diversificatur, ita velmaxime determinantur ad certum

genus