DISSERTATI
genus actiones fae cunct« , quodutique manifestum erit omnibus ,qui noverint quanta sic efficacia cau-sarum instrumentalium.
Porro in hac disquisitione adver-tendum est, cum magnitudo , & fi-gura bin« illae sint primae affectio-nes, ä quibus tum primae, &c in-divisibiles particulae, tum quae exhis componuntur moleculae vimsuam & activitatem desumunt, com-municantque corporibus, quorumcompositionem ingrediuntur,idem es-se quaerere essentiam älicujus ex his-ce particulis , ac illius figuram.Propterea determinando , quae sitsubstantia illa , cujus minimae par-ticula: celeriter , &c perturbate ,ideoque expansive commotae, calo-rem excitant, satis absolvetur in remnostram quaestio. Sed hoc non estdeterminatu difficile j constat quip-pe , quotiescumque calorem apparetde novo produci, sive sic per defla-grationem , seu per fermenrationes,aut alium quemlibet modum diver-sum a propagatione, & transitu ca-nioris ex uno in aliud corpus, ple-rumque intervenire aliquid sulphu-reum , illudque magis calori efferen-do idoneum esse , quod magis desulphure participaverit j 8c licetquandoque accidat videre fermenta-tiones calorificas , aue alius generisincalefcentias absque praesentia cor-poris alicujus, quod sulphureum ju-dicemus, id tamen non tollit hu-jusmodi aljquid requiri , cum sufc-phurea , quantum sufficit ad esse-ctnm , esse possint corpora, quaenullo crir«rio sulphurea apparent.Sat ergo erit infpexifle consuet udi-sictn natur« in adhibendo sulphure
O QJJ I N T A; 54-Z
ad caloris productionem , ut dica-mus determinatum illud , quod ec-hter & perturbate motum facit c -lorem , esse sulphur, & quidem ele-mentare j quandoquidem motus ejus-modi debet esse in minimis particu-lis , quae nonnisi in eo , quod ele-mentare est , solutae, & ad motemaccommodat« comperiuntur. Qut-circa si connectamus hac cum iis ,quae in antecedentibus dissertationi-bus circa figuram particula: sulphure«demonstravimus, in aperto etiam ait,quemadmodum moles , ita etiam fi-gura earum particularum in quarumaggerie existens motus celer & per-turbatus eam actionem constituit,qua? fpecisiee calor nuncupatur , sci-licet illa eadem , quam sulphuris ele-ment-.ris moleculis tribuimus.
Ultimo igitur determinata calorisnatura , ex qua si placet definitionemconcinnare facile postumus, consi-stit in motu celeri, <5c perurbatoparticularum sulphurearum elemen-tarium , quam alii non omnino in-epte exprimere possunt per efflu-vium sulphurearum particularum ;cum enim effluvium juxtä physicamsignificationem importet & corpuseffluens, non unum sed in partesinnumerabiles divisum , & morumeffluentis* & locum aliquem , seusubjectum unde effluxus contingar,& consequenter aggeriem diversarumparticularum& caeteroquin , cumquae sulphureae dicuntur, vix alioquäm celeri, & perturbato motuagitari possint, dum a corpore ca-loris productivo effluunt, fatis estsi effluvium particularum sulphurea-rum dicamus , ut dicamus, etiamtotum id » quod ad calorem requiri-tur*-