78 GUERRE DE CÉSAR
deux colonnes extérieures & en donna la direction aux tribuns des légions fie auxchefs des cohortes qui y commandoient pour s’en servir en cas de besoin (3).Ce fut surtout le corps très nombreux des velites dont Polybe a omis de parler, quimarcha en petites troupes fur les flancs des deux colonnes extérieures à côte' des inter-valles que les Manipules gardoient entre eux, afin d’avoir des retraites assurées en casqu’il se vit trop presse' dans la mêlée. Salluste, en marquant en gros les arrangemensde Metellus, pour assurer la marche, suppose le Lecteur instruit de l’ordonnance deslégions & c’est le développement des colonnes, qu’il décrit ensuite, qui nous metau fait du détail que je viens d’en donner. * )
Sallufl. Ch. XLVI. Neque Metellus ideir-
co minus , se d parités ac (i hostes adejjent, munitoagmine incedere .... ïtaque ipse cum expeditis co-hortibus, item fiinditorum & fagittariorum deleBamanu apud primos erat ; in postremo C. Marias Lc-gatus cum equitibus curabat ; in utrumque latus au-xilìarios équités tribunis legionum, & prœfeBìs cohor-tium difpertiverat : ut cum his permixti velites qua-cumque accederent , equitatus hofiìum propulfarent.
Cap. XL VIII. Jugurtha .... explorato Imfiiumìtmere, in fpem viBoriœ adduBus ex npportunitate lo-ci ; quam maxumas potest copias omnium generum pa-rat , aeper tramites occultas exercìtumMetelli ante-venit. EratineaparteNunûliœ, quam Adherbalin divijioneposs'ederat, flumen oriens a meridie, no-mme Muthul ; a quo aberat mons ferme millia paf-suum XX. traBu pari, vaflus ab natura & humanocultu : fed ex eo medio quasi collis oriebatur , in im-mensumpertinens, vestitus oleaflro, myrtetis, alàs-que generibus arborum, quœ humi arido atque are-noso gignuntur. Media autem planities deferta , pe-nuria aquee: prester jlumini propinqua loca&c.
Cap. XLIX. Igitur in eo colle, quem trans-verfo itinere porreBum docuimus , Jugurtha exte-nuata suorum acie consedit : elephantis & parti co-piarum pedestrium Bomdcarem prœfeciteumque edo-cet, quœ ageret ; ipse propior montem cumomni equi-tatu pedites deleBos collocat ; deinde fingulas tur -mas & manipulas circumiens monet atque obteftatur ,
uti . Cum intérim Metellus , ignarus hoflium,
monte degrediens cum exercituconspicitur. Primodubius quidnam insollta fades osienderet , Çnam in-ter virgulata equi, Jsumidceque considérant, nequeplane occultati humditate arborum , & tamen quid-nam ejset incerti, cum natura loci-, tum doloipfl , at-
que signa militaria obscurattsqiein, brevi cognitis infi-
díis paulisper agmen conshtit. Ibi commutatis orii-nibus, indexterolatere, quod proxumum hoflis erat,triplicibus subsidiis aciem infìruxit : inter manìpulosfunditores, & sagìttarios dìspertit : equìtatum om-nem incornibus locat : ac pauca pro tempore militescohortatus, aciem, fcutiinftruxerat, transvorsìs prín-cipiis m planum dcducit.
Cap. L. Sed ubi Numidas quietos , neque colledegredian madvortit, veritus ex anni tempore, & ino-pia aqua, ne Jîti cnnficeretur exercitus , Rutìhumlegatum cum expeditis cohortibus, C parte equitumpreemifit ad jlunun, uti locum caflris ante caperet :exi/tumans hostes crebro impetu , & transvorsìs proe -lus iter suum remoraturos, £/ quonìam armis dispde-rent, lafìtudinem & fitim mìlìtum tentaturos. Deindeipse pro re, atque loco, scutì monte descenderat, paul -latìm procedere: Marium postprìncipia habere : ipsecumfimflrœ alœ equitibus este, qui in agmine Prin-cipes fi Bi erant. A t Jugurtha, ubi extremum agmenMetelli primos suos prœtergresum vìdet , prœfidioquasi duum milhum peditum montem occupât, quaMetellus descenderat : ne forte, cedentibusadversa-riisreceptuiac pofî munimento foret: dem, repentesigno dato , hoses invadit. Numìdœ alìì poflremoscœdtre ; pars a fmif.ra ac dextera tentare y infenfiadesse atque inflare ; omnibus locis Romanorum or-dines c.onturbare, quorum etiam, qiitfirmioribus arù-mis obvii hojìibus fuerant , ludificati ìncerto proelto ,ipji modo eminussauciabantur, neque contra feriundi,aut manum conserendi copin erat. Ante jam doBiab Jugurtha équités, ubicumque Romanorum turba.infequi coeperat, non confertim, neque in ununtfefe recipìebant, fed alius alìo, quam maxume di-vorji &c.