De Gravitate & levitate. 293
tam, atque singuls ro dentes prims rots complebunt revolutionemmodioli per suos 1 o dentes,Zc consequenter revolutionem secunds ro-tat , ergo una revolutio prims rotte revolvet secundam rotam decies*ergo motus fecundat rotte erit decies celerior motu prims , & cum vis'
& celeritas pari pastu crescant, unum pondo ad marginem prima: ro-ts elevabit & sustinebit 100 pondo appensa axi secunda: rotte.
Et si addatur tertia rota ejusdem capacitatis cum simili modiolo,similibusque dentibus, celeritas tertis rotte erit decupla celeritatis se-cunds , & centupla celeritatis primte, ergo unum pondo ad marginemprimte rotte elevabit & sustinebit 1000 pondo appensa axi tertis ro-ts, & quo majores supponentur rots, magis etiam multiplicabiturvis proportionaliter: ergo si rots este possent adeo firma:, ut ponde*ra sustinerent, dum rots multiplicarentur ad cuspides malorum, in-sstimabile pondus elevari posset ad summitatem malorum, a pondereappenso ad circumferentiam primae rots, quod superare valeret resi-stentiam ab asperitatibus axium & dentium.
Statera duple* est, vulgaris & Romana, forma & usus vulgaris est 11notissima, habet duo brachia qus sunt duo radii, qui volvuntur circaeundem axin, iisque dus lances funibus appenduntur, ita ut lances sintin squilibrio, quia sunt squalis ponderis cum suis funibus, & squa-liter distant a centro, idcoque ab sthere squaliter deprimuntur, &squaliter gravitant, hsc statera inde dicitur bilanx, & trutina ,& quogracilior & politior est ipsius axis, & quo politior est cavitas loci inquo volvitur, eo exactior erit trutina, asperitas enim simpliciter vi-tari nequit , sed quo minores sunt superficies tangentes, eo minor estresistentia motui ab asperitate, unde qusdam trutins sunt adeo exactsut minima visibilis portio solidi corporis alteri lanci imposita squili-brium mutat, unde ista lanx descendet, & oposita ascendet.
Est tamen fallacia in bilance, licet ejus lances sint in squilibrio, si:brachia non sint sqtre longa, quod longiori brachio imponitur prs-ponderat, quia longius distat a centro, verum differentia longitudinis-oculo non percipitur, ut percipitur squilibrium, unde mercatores qui-bus discrimen longitudinis notum est , imponunt pondera mensurantialancibrevioris brachii , cum vendunt, Lc merces lanci longioris brachiicum emunt, unde merces plus ponderant quam in justa bilance, fal-lacia detegitur mutando mensuras & merces per utramque lancem, namsi tum squaliter se habeant justa est bilanx.
O o | Pet