D<? Calore & Frigore' z6i

quoad sensum nihil caloris, sed intensum frigus sentitur. ,

Frigus spectatum sine respectu ad sensus est, vel actuale, vel poten- 20tiale: actuale frigidum est quod nihil habet istius motus in quo calorconsistit, & quod aptum est impedire rotationem igniculorum qus ca-lorem constituit.

Frigidum potentiale est quod in naturali statu calorem impedire ap-tum est, licet ex accidente & in violento motu sit actu calidum,& quan-doque vim caloris auget, ut spicula salina & anguli corporum firmo-rum.

Pracifa ergo ratio formalis frigoris esi aptitudo corporis ad impediendam r irotationem igniculorum in quo calor confifiit.

Aptitudo ha?c resultat vel ex figura vel ex pressura frigidorum, nam 22licet corpora non actu impediant calorem, si tamen apta sunt ad eun-dem impediendum, cum igniculis sunt propinqua,sunt frigida,atque re-frigerant corpora in quibus igniculi rotantur.

Frigida per pressuram sunt gravia & elastica,atque ita aer, aqua, terra& omnes liquores aquosi sunt inter frigida, eo magis quo plus habentponderis aut elasticitatis, ex accidente tamen elasticitas aeris licet libe-ram rotationem igniculorum impediat, & in magno gradu supprimat,in minori tamen gradu dissipationem igniculorum a mutuis insultibusimpedit, & flammam prsfervat per antiperistasin.

Frigida per figuram sunt olea, qua; tenacitate sua igniculos irre- 2 3tiunt, Sc sistunt, aut onerant , & retardant , alii etiam liquorescum non sunt fluidi filamentis suis interceptis ab igniculis, calorem im-pediunt aut minuunt.

Salia autem figuris suis ignem maxime impediunt, cujus rotationemsemper minuunt, licet potentiam urendi augeant, suis enim cuspidibusefficaciter terunt, sed in majori copia rotationem igniculorum sistunt,nam cum diversis liquorum aut aeris globis inhaerent,utriusque globi ro-tationem impediri aut retardari necesse est,ideoque ex spiculis salinis sitfixatio, constipatio, & congelatio corporum, ut postea patebit.

Quod salia sint causa: frigoris, probatur experimento illustr. Boylxi ,immiscendo salis ammoniaci libram unam duabus libris aqua:, unde inrestivo calore fervidissimo phialae vino plens isti aqua: imposita: ad-modum rehigebantur, & vinum gratissimum factum est.

■Hinc ergo solvi potest qusstio quidnam sit primum frigidum, qua:si eo sensu sumatur, supponendo unum esse corpus frigidum, cujus par-

Z z tici-