3 6o Exploratio otlava
prodiret, istud ergo frigus esset positivum, & calori contrarium, cjuiafrigus expellit in vicinia istorum corporum,g Du Hamel etiam tenet frigus esse positivam qualitatem, & non pri-vationem , & inquirit quid sit primum frigidum, atque determinat ne-gative, nec terram, aquam ,aerem, nec nitrum esse, non tamen de-terminat positive quid sit, adducit tantum quorundam Cartesianorumopinionem, quod subtilis materia habet partes crassiores & tenuiores,crassiores transeundo per poros ampliores producunt calorem, & fer-mentationem, subtiliores provadendo poros arctiores producunt fri-gus.
Distincta cognitio frigoris obtineri nequit donec prajcedant distin-ctiones frigoris, ut de calore factum est.
Frigus ergo consideratur vel ut sensus afficit, seu ut est patibilis qua-litas, vel ut alios essectus in natura producit, alia etiam sunt actu frigida,alia potentia tantum.
9 Si frigus spectetur ut afficit sensum, eodem modo censendum est uccalor, nam quod notabiliter minus est calidum quam pars animalis quosentitur frigidum apprehenditur, &quod ejusdem est temperatura necsentitur calidum nec frigidum, ideoque hoc respectu non omnia suntcalida aut frigida, sed quaedam sunt neutra.
Ut in calore, ita etiam in frigore, id simpliciter assiimatur frigidumquod est infra temperiem hominis fani, & non minus sunt gradus frigidiquam calidi.
Verum si calor & frigus aestimentur respectu aliorum animalium, ea-dem regula servanda est, quod respectu cujusque speciei animalium, idest calidum quod sanam eorum temperiem notabiliter excedit, atque idest frigidum quod est infra istam temperiem.
Pisces licet a nobis frigidi sentiantur, certum tamen gradum calorisad sanitatem exigunt. ideo in fervente aestivo calore ad loca umbrosa seconferunt, & in hieme fundum petunt, & rigente frigore ad fontes con-fluunt.
Nec hinc est concludendum, frigus tantum esse minorem gradumcaloris, nam frigidissima nullum gradum caloris actualis habent, ut ge-lu, marmor , pleraque metalla, & sal, in naturali statu.
Pauca tamen sunt corpora omni calore destituta, nam de nive vapo-res & fumi prodeunt, qui licet ex igne subterraneo oriantur, nequeunttamen nivem transire sine quadam calida commotione partium, licet
quo-