De Aere & Atmofphara. 567
pus illud plus aeris produceret, non solum in vacuo recipiente, sedetiam in pleno, adeo ut ex quibusdam corporibus Mercurius attollere-tur ad duplum aut triplum ordinante stationis, multo tamen altius siaer intrudatur, nam recipiens nequit sustinere intrinsecam pressuramintrusi aeris, quantum aer intrudi possit, crassius autem recipiens in-trusionem aeris sustinere potest,ut supra communem stationem Mercu-rius ultra 150 digitos elevetur.
Horum phoenomen«n causa in explicatione barometri ostensa est,nempe pressio superficiei Mercurii circa tubulum , non a gravitate aeris,qui a majore tubulo superne clauso mercurialem tubulum continentesustinebatur, sed per elasticitatem aeris, quse ejusdem est potentia? cumgravitate ipsius.
Nunc autem experimentum multo exactius perficitur , formaturenim vasculum ceu pixis ex metallo, cujus diameter non excedit duosdigitos, nec altitudo tres, huic pixidi infigitur tubulus vitreus ordina-rie trium pedum , sed triplo longior requiritur ad omnia pra?di£ta ex-perimenta , in pixide autem medietas inferior Mercurio repletur,in superiore aer est, superior tubuli extremitas manet aperta, sed am-pliore tubulo tegitur, ideoque cum aer exhauritur de recipiente & detubulo isto exteriore, tum nulla est pressura aeris directe supra tubu-lum mercurialem , nec potest inclusus aer per tubulum evadere de pixide, quia inferior extremitas tubuli fere ad fundum pixidis porrigitur,ideoque aer nullum habet accessum ad interiorem tubulum , nisi possetMercurium transire quod non potest prsstare , ideo sua elasiicitatepremit Mercurium circa tubulum, nulla autem est pressura supernedeorsum in cylindrum mercurialem in & supra tubulum, ergosquili-brium cylindrorum Mercurii tollitur, A cylindri circa tubulum magispremuntur quam intra, ideoque aer inclusus in pixide sursum truditMercurium in tubulum, ad ordinariam stationem, si aer in pixide sitejusdem densitatis cum communi aere, sed si per ventilium quod inpixide est , aer inclusus per antliam aliquantulum exhauriatur , autplus aeris intrudatur, elasticitate sua se expandit, & Mercurium ele-vat, eumque sequitur ad altitudinem sua; densitati & elasticitati pro-portionalem.
Tubus hic per digitos signis distinguitur, ut inde sciatur per quotdigitos Mercurius elevatur.
Per hoc instrumentum aer eousque exantlari potest, ut Mercurius in
tubo