DE RE RVSTICA.

177

tum, vt dicat haberi f oportere haec, x v mancipia, vilicnm, vilicam, operarios x, bubul-cum f, asinarium /", subulcum f. Saserna scribit, satis esse ad iugera v 111 hominem »vnum: ea debere eum confodere * diebus x l v, tametsi quaternis operis singula iugerapossit, sed relinquere se operas x 111, valetudini, tempestati, inertiae, indulgentiae b .Li c 1 n 1 v s, Horum neuter fatis dilucide modulos reliquit' nobis. Quod Cato si vo- 3luit (vt debuit) vti 1 proportione, ad m maiorem fundum vel " minorem adderemus, veldemeremus, extra 0 familiam debuit dicere vilicnm & vilicam. Neque enim si minus(j c xl iugera oliueti colas, non possis minus vno vilico habere: nec si bis tanto amplio-rem fundum, aut eo plus colas, ideo duo vilici, aut tres habendi fuere Operarii mo- 4do, & bubulci pro portione demendi ?, vel addendi, ad minores, maioresue ' modos siin-dorum. hi quoque si similis est ager, sin 5 est ' ita dissimilis, vt totus " J arari non possit,vt si sit confragosus, atque arduus y eliuis, minus multi opus siint boues, & bubulci. Mit-to 1 illud, quod modum, neque vnum, nec modicum proposuit ccxl iugerum. Mo- 5dicus a enim centuria h , & ea c c iugerum, e quo bb quum c sexta pars c sit ea x l, quae deccxl demuntur d , non video quemadmodum ex eius praecepto demam sextam partem:

& de x n 1 mancipiis nihilo magis si vilicum, & vilicam remouero, quemadmodum ex 1

x i

VARIETAS LECTIONIS.

c) bilbere B. R. f) vnum add. a. V. g) fodere a.V. H.St . D. h) indiligentiae I. B.R, i) relinquit P.1 ) vt proportionem /. B. R. vt pro portione diu. luntt.fit proportione Pol. i.fic Pol. 2. m) vt ad Ba - G. n) <£p/. B. R. l.I. O ) Praeterea extra I, B.R. p ) fere P. q) demendi vel deest 1 . B. R. r) ad maioris P.s) namsiBa-G. t) autem I. B.R. v) totus deest /. B. R. x) Quod fi confrag. I. B. R. y) arduis J. B, R.a) Initio l.B.R. Iniicio I. I-G. a) Modica a. V. Modicus P. Modius caetera. b) id deest /.B.R. bb) quaJ.I-G. c) ni a. V. d) diminuitur I. B. R. demitur 1 , 1 . G. e) centum vigintisextam 1 . B. R. ex quo sic CXXscripto videtur nostra lectio orta esse.

.NOTAE VARIORVM.

18 , I ASINARIVM, SVBVLCVM,)Cato interponit salictarium & x v 1 numerat, vid.Meurs.

18 , 2 Q_v ATERNIS OPERIS SIN-G v l A) distincte interpretatur hunc locum Coi.r, 4,8 vid. etiam p. p. f. 6.

18, L LiCiNivs) Rursus in V. C. pro Ltct-nitts posita est L. littera, quae, vt videtur e margineadscitaest. V R S. vid. Vrsin. ad Varr. 1, > 8 , a &Scalig. adVarr.1,59,2.

18, 3Q_VOD CATO Si VOLVIT.)Hunc locum non tam miror corruptum esse, quamadiligentiffimo Victorio praetermissum. Sed, vtvideo, fatis habuit eruditus vir tantum scriptae le-ctionis rationem reddere. Nam ita Varronemscripsisse non dubito: Quod Cato fi voluit, vt debuit,vti proportione ; ad maiorem fundum vel minorem ad-dere vel demere : extra familiam debuit dicere villicum.Nam ad maiorem fundum vel minorem addere,vel demere, hoc vocat vti proportione : nisi &ipsum est glossema. Sc A L.

18, 3 VTI PROPORTIONE, V T A DMAIOREM) Particula vt abundat, & dictio vtihoc loco aduerbimn est, non verbum infini-tum. V R S 1 N v s. Simpliciter hanc senten-tiam puto, quod si Cato voluit vt (vti enimconiunctionis vim habet) proportione (vel propor-

tione, cum vtrumque eandem vim habeat) addere-mus admaiorem fundum, vel demeremus de mino-re. Dixit minorem, vel quia complexus est vtram-que dictionem vna formula, quod syllepseos genusdicere poliis; vel quod r-fv ad retulit ad proportione.

18, 4 Sin est ita dissimilis)Ita totum locum legito; sin est ita dissimilis, vt totutarari non possit,quod fit confragosus; atque arduis eliuis.Secuti fumus lectionem priscam, & fecimus,quod fit, cum ea habeat, quod fi. Et arduis eliuis exeadem reperimus. S C A L.

18, 4 V T si SIT) Antiqua lectio diucrsa:Quod fi confragosus atque arduis cliuii. receptam ta-men retinui. Vi c T,

18, 4 A R D v v s CLIVIS) Forte rectiusarduis, V R S.

>8, 5 Modicvs enim centv.RIA) Credo modius, quod post Victorium pro-ditos libros insedit, sphahna esse typographorumimprovide repetitum. Modicus modus, hoc est illemodus, (scholastici quantitatem dicunt) qui modumaliis praebet, mensura mensurans, < 5 t norma nor-mans, eft centuria C C iugerum, a quo numero sextapars modi Catoniani abest, i. e. XL; neque tamenapparet, quomodo de summa hominum in formulaCatonis proposita sexta pars dematur, vt seruariadeo queat proportio.

Z i8,JQvod