M. VARRONIS LIB. 1. CAP. XVIII.

178

x l sextam partem demam. Quod autem ait in c iugeribus vinearum opus eile x Vmancipia, fi quis habebit centuriam, quae iit f dimidium vineti ", dimidium oliueti, feque-

6 tur h , vt duo ' vilicos, & duas vilicas habeat 1 : quod est deridiculum. Quare alia rationemodus mancipiorum generarim est animaduertendus m , & magis in hoc Saserna proban-dus", qui ait singula iugera quaternis operis vno operario ad conficiendum fatis este.Sed si hoc in Sasernae fundo in Gallia latis 0 fuit, non continuo idem in agro Ligustico ?montano ?. Itaque de familiae magnitudine, & reliquo instrumento commodissime scies,

7 quantum r pares, si tria animaduerteris diligenter. In vicinitate praedia cuiusinodi sint,& quanta & quot quaeque hominibus colantur; & quot additis operis aut demtis me-lius, aut deterius habeas cultum Biuium enim nobis ad culturam dedit natura, expe-rientiam, & imitationem. Antiquistlmi agricolae tentando pleraque constituerunt, liberi

z eorum magnam partem imitando. Nos vtruinque facere debemus, & imitari alios *, < 3 caliter vt faciamus experientia tentare quaedamj sequentes non aleam, sed rationem ali-

VARIETAS LECTIONIS.

f)sit abest/. B. R. g)&*inf. a.V.H.St-D. h) sequentur l.B.R. i) duos a. V. H. Si-D. I) habere deberetl.B.R habere debeat Ba-G m) aduertendui 1. B. H. animaduertendum P n) aprobandus P. approbandusJ.B.R. o) fotis deest /. B. R. p) ligusco P. q) nomentano l.B.R. x) quantam l.B.R. s) quanta quot quehominibus l.B.R. i) cultum biuium. Nebis enim l.B.R. habeas. Nobis enim cultum biuium 1,1-G, v) alios, ta-liter Ba - G.

NOTAE VARIORVM.

»8, ; Q_V ÖD AVTEM AIT IN CI V G.) Nonius de numeris & casibus citat hunclocum sine particula r«. Charistiis lib. i. Iugeribusqui da m Gra mmatici ita dicendum putant,quajifit hoc iu-ger, tanquam hoc tuber. Varro R, R. lib. 1. iugeribussaepe dixit, quod vtique descendit a iuger, vt tuber,

V R S. Nonius haec adducit omissa in, quae ta-men retineri potest, sed ii: numero mancipiorumcum Varrone consentit, etsi ipsius Catonis libri ha-bent XVI. Poima.

18, ; V T D V O V I L L I c O S ) Sie V. C.etiam, non duos, & sic infra. & Virg. Si duo praetereatales. V R S.

18,6 Qv I AIT singvla) Videtur le-gendum; Qui ait ad fingula iugera quaternas operasad conficiendum &c. Supra in hoc ipso capite: Saser-fta scribit satis ejfie ad iugera VIII hominem vnum.Est autem opera, vt ait Plinius, vnius diei labor.

V R S. Hoc igitur vult Saserna, vnum hominemuatuor operis h. e. quatitor dierum labore confo-cre vnum iugerum posse. Vide quae diximus ad

f. 2. vno operario est datimis archaicus.

18, 5 In agro ligvstico mon-tano.) In optimo & antiquidimo codicenunquam Ligufiico, sed aut l.igusco, aut Ligußo, hieligusco. In 11 libro Ligufti, de bubus sermo est,In 111, iterum Liguscos, legitur, Secundum Ita-liam contra montes Liguscos. Nihil in his tribus lo-cis variani, priscam tamen scripturam notam fa-cere volui. Quaerendum an Liguscos, vt Hetruscos,vetusti scriptores dixerunt. VI C T. Scribimusex veterum librorum auctoritate, Ligusco. vt alibisetnper apud Varronem haud aliter scriptum mo-vet k. Victorius. Nam Ligusci, vt Etrusci. Eadem

quippe analogia Liguria, Etruria. Et Etritres po-tuit esse vt Ligures, sic & Megaribus dixit Plautus, <5cMures. Nam vt Alyvet Graeci sic s Sgvte, Linires,vbi 0 in e mutatum more illo Romanorum antiquo :Apello, pro Apollo, Utera pro Olera, hemonem pro ho-minem. Veteres enim Pelasgi,qui insederunt in Ita-lia, ita vocarunt nobilem partem Italiae monto-sam (oitfvct enim montes) vt m» nehabx Campa-niam. y.xu*oi enim eorum vox prisca, vt alibi an-notamus. Sic Hernicam, asperam, vt in GraeciaT;sv T guxivat, Sic oppositam orienti Apuliam, anoe-Auv, axavAxv, exn enim Sol. vt inde facile poliisagnoscere veteris Graeciae vestigia. Sic in ipsaApulia qui indigenae non erant; vocati Metapii,uTsiei enim opponuntur t die i äxynict Eodem mo-do in Etruria vocarunt Vmhrot. Ea enim voxapud veteres significabat spurium. Vnde apudPlinium insititiunr quoddam genus ouium Vrnbridicuntur: vt apud Graecos sed Ibrum-

ne an Imbrum , an Vvtbrum dicas, nihil refert.In veteri glossario, Imbrum ntdowr, xoaXxTov. ItemIber, nfeiovoe. Ab eo certo Ibridas spurios voca-runt. Vt & Galli eosdem vocabulo illo dicuntquo venatores nominant canem Lyfiscam, NamIbrida non est xxgx njv wfp«, vt volunt primae no-tae grammatici. Sic xorbx&mat: opicos vocarunt.Nam Terra Pelasgis , sTme, & Obs Latio, vt inCon-iectaneis monuimus. Porro ridiculum gramma-ticorum Hetruria, quasi tTtoougix. nam & de Ligu-ria, xtyovfix posset dici eodem modo Et ita dealiis. S C A L. VV.CC. Ligusco ; quod potest vi-deri deductum a Liguria, vt Etrusco ab Etruria.V R SIN.

18,8 Non A L E a M ) Hoc est: sortem at-que